Land van AfkomstAmanda van Hesteren

‘Ik ben voor empowerment van blacks, maar zoek niet overal naar racisme’

Amanda van Hesteren.Beeld Ernst Coppejans

Amanda van Hesteren (28) maakte een documentaire over de relatie met haar moeder: ‘Ik ben voor de empowerment van blacks, maar zoek niet overal naar racisme’. 

Het begon met Zwarte Piet. ‘Door die discussie werd mijn moeder woke. Ze ging naar Radio Mart luisteren, een Amsterdamse multiculturele radio- en televisiezender. Als we op zondag bij haar op bezoek kwamen, stond het aan en zei ze dat we moesten meeluisteren, mijn broers en ik.

‘Wij vroegen waarom dat ineens moest. Wat ik op de radio hoorde, vond ik haat zaaien, de hele tijd racisme proberen te bewijzen. Ik ben voor empowerment van blacks en ik ben trots op mijn kleur. Maar zoek niet overal naar racisme. Als je iets wilt doen, start dan samen een bedrijf of ga studeren.’

Als eindexamenfilm voor haar studie audiovisuele kunsten aan Luca School of Arts in Brussel maakte Amanda van Hesteren een documentaire over hoe zij van haar moeder vervreemdde. Volgens Van Hesteren wordt haar moeder steeds meer pro black en anti white.

Van Hesterens film, Mama en ik: ja maar nee/nee maar ja is als zogeheten 3Lab-documentaire te zien op de site van de VPRO. ‘Bij de NPO beloofden ze iedere keer dat hij ook op de televisie zou komen, maar dat is nog niet gebeurd.’

Waarom wilde je deze film maken?

‘Ik denk dat ze het niet meent. Bij mijn moeder zit er veel humor in. Dan maakt ze zo’n opmerking over iets dat typisch zou zijn voor witte mensen en begint ze te lachen. Ik wilde die film maken omdat ik haar niet geloof.’

Wat voor opmerkingen maakte ze?

‘Bij mij begon het met mijn uiterlijk. Eerst studeerde ik aan de Universiteit van Amsterdam. Ze zei dingen als: je ziet eruit als een UvA-meisje: slordig en niet verzorgd. Ze vond dat ik er meer uit moest zien als een zwarte vrouw.’

Hoe is dat?

‘Met sieraden en make-up en mijn haar helemaal gedaan. Bling. Mijn moeder ging meelopen met demonstraties tijdens de intocht van Sinterklaas. Ze werd boos als ik niet mee wilde. Dan vroeg ze: voel je je niet Surinaams?

‘Volgens mij is het slimmer om de oplossing te zoeken in een andere beeldvorming. De jonge filmmakers om me heen, dat is een witte wereld. Mijn zwarte vrienden zijn vooral mijn neven en nichten. Ik zie mijn ambitie als een vorm van activisme. In mijn werk wil ik goed en succesvol worden, dat is mijn bijdrage.’

Vierden jullie vroeger Sinterklaas met Zwarte Pieten?

‘Tot een paar jaar geleden werd het nooit besproken. Piet was zwart van het roet in de schoorsteen. Ik ben een keer zwart geschminkt naar school gegaan. Nu zie ik pas dat Zwarte Piet niet zuiver is. Met de familie vieren we Sinterklaas niet meer. De gedichten maken we met Kerstmis.

‘Het is zo anders dan hoe mijn moeder hiervoor leefde. Ze heeft veel witte vrienden en wilde er zeker van zijn dat ik naar de universiteit zou gaan. Vanuit Amsterdam-Osdorp moest ik de hele stad door naar het Spinoza Lyceum, veertig minuten fietsen.

‘Ze sprak weinig Surinaams tegen ons, dat was een bewuste keuze. Ik kon beter Frans of Spaans leren, daar heb je meer aan. We gingen niet op vakantie naar Suriname, maar naar Thailand en Indonesië, of met de auto door Europa. De Surinaamse politiek had haar teleurgesteld, ze miste de ambitie in dat land. Ze heeft rechten gestudeerd en werkte als juridisch medewerker. Mijn jongste broer heeft ze Arjan genoemd.’

Hoe vindt hij het om zo te heten?

‘Grappig. Het is een unique selling point. Welke zwarte man heet nou Arjan?’

Wat vindt je vader ervan?

‘Die is zelf wit en gaat erin mee, hij moet lachen als mijn moeder zo begint te ranten over witte mensen. Mijn moeder is dominant. Mijn vader komt uit een artsenfamilie, zijn ouders verhuisden naar Zuid-Frankrijk. Die waren niet blij toen hij thuiskwam met mijn moeder. Mijn oma had tegen hem gezegd: je leven is makkelijker met een witte vrouw. Later zei mijn opa dat hij jaloers was omdat mijn vader een zwarte vrouw had. Mijn moeder dacht toen: yes.’

Je moeder is donkerder dan jij. Zou het kunnen dat ze daardoor meer racisme tegenkomt?

‘Ik denk dat kleur weinig verschil maakt. Het is belangrijker of je charisma hebt of knap bent. Dat je kleding een beetje netjes is. Daar word je meer op beoordeeld dan of je donkerbruin bent of lichtbruin.

‘Die film heb ik gemaakt als een afsluiting van de discussie met mijn moeder. We hebben erover gepraat en gaan allebei toch niet meer van mening veranderen. Als ze er weer over begint, zeg ik: dit hadden we toch al besproken?

‘Mensen die de film zien, staan of aan mijn kant of aan die van haar. Ik heb ook witte vrienden die vinden dat mijn moeder me in die film voor schut zet. Dat door haar eindelijk een keer wordt uitgelegd hoe het zit.’

Zij weten beter dan jij hoe het is om zwart te zijn?

‘Het zijn vrienden met wie ik studeerde in Amsterdam. Mensen die dertig uur in de trein zitten naar Napels omdat het fout is om te vliegen of in een auto te rijden. Zij zien alles zo: dit is een goed mens en dat is een slecht mens. Ik vind het interessanter om te kijken waarom iemand iets slechts doet.’

Nederlands

‘Door Amsterdam fietsen.’

Surinaams

‘Met mijn haar bezig zijn.’

Partner

‘Overwegend wit, maar ook donkere guys. Alleen kom ik die niet zo snel tegen in mijn omgeving.’

Wit of blank

‘Wit, omdat ik ook zwart zeg.’

Amanda van Hesteren (Nederland, 1991) maakte eerder korte films over vakantievriendjes in Thailand en Jamaica. Mama en ik: ja maar nee/nee maar ja is te zien op de site van de VPRO. ‘Het is mijn enige film over afkomst, ik ben verder niet zo met dat onderwerp bezig. Nu werk ik aan een film over mijn broer en zijn vrienden, allemaal fotomodellen. Een van die jongens had 40 duizend euro uitgegeven in drie maanden, daar was hij wel van geschrokken.’

In gesprek

Schrijver Robert Vuijsje (Alleen maar nette mensen, Salomons oordeel) interviewt voor V Nederlanders over de rol die afkomst speelt in hun leven. Hij spreekt onder anderen nog met ondernemer Selma Omari (Marokkaans en Irakees) en rapper Sjaak (Marokkaans).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden