INTERVIEW

'Ik ben nu erg mijn best aan het doen om wel iets te zeggen'

Hij trekt publiek dat normaal gesproken nooit het theater binnenstapt, dol als ze zijn op de traag sprekende underdog. Ze moesten eens weten hoeveel drempels Philippe Geubels zelf eerst over moet.

Loes Reijmer
null Beeld Anne Claire de Breij
Beeld Anne Claire de Breij

Philippe Geubels heeft zin in bitterballen. 'Dan kun jij ook mee-eten', zegt de Belgische cabaretier (34) erbij. Maar ja, die bitterballen staan dus op de snackkaart en de snacks kunnen in dit Amsterdamse café pas vanaf vier uur worden besteld. Wel zijn er rundvleeskroketten, zegt de man achter de bar.

Het is woensdagmiddag half 3 en Philippe Geubels laat het even bezinken.

Terug bij het tafeltje zegt hij: 'Die rundvleeskroketten worden toch in frituurvet gebakken? Ik bedoel... in hetzelfde frituurvet als bitterballen?' Onbewogen blik: 'En ze liggen naast elkaar in de vriezer, toch?'

'Rare regels', besluit hij.

Het is de Geubels die we kennen van tv - vooral van zijn oneliners in De Slimste Mens (Vlaamse editie) die De TV Draait Door geregeld toont. Nasaal en traag sprekend, lange stiltes tussen de zinnen. Iemand die droogjes beschrijft wat er gebeurt en daarmee zaal na zaal uitverkoopt.

Vanaf zondag heeft hij zijn eerste programma op de Nederlandse tv. In Uitzonderlijk vervoer rijdt hij Nederlandse cabaretiers naar optredens en spreekt met hen over het vak. Dat spreken moeten we overigens niet overdrijven. 'Hoe is het in het leven?', vraagt hij aan zijn eerste gast Jandino Asporaat, waarna die laatste er druk op los keuvelt en Geubels soms een opmerking of grap terugkaatst.

De Belg lijkt schouderophalend door het leven te gaan. Een supermarktmedewerker die zijn dagen in de koelruimte sleet en per ongeluk een succesvol cabaretier werd, zo zou je zijn verhaal kunnen vertellen. Iemand die grappig is ondanks zichzelf - op het eerste gezicht, tenminste.

'Hij komt het podium op en kijkt alsof hij ook niet weet hoe hij daar is terechtgekomen', zegt Jan Dircksens, eindredacteur van Geubels en de Belgen, een tv-programma waarin de cabaretier de Vlaamse volksaard bespreekt. 'Dat werkt heel goed. Philippe is bekend geworden als de jongen van de supermarkt. Mensen lijken te denken dat hij daar 's ochtends vakken vult en 's avonds op het podium staat, zeker in het begin.'

Het is geen pose, zeggen de mensen die hem kennen. Op het podium is hij niet anders dan in het dagelijks leven. 'Geen idee', luidt zijn antwoord vaak in interviews. Of 'kweenie'. 'Ik ben slecht in interviews', zegt hij. 'Dat meen ik, ik verontschuldig me er ook altijd voor. Ik zal niet snel uit mezelf beginnen te vertellen.' Maar hij zegt ook: 'Ik ben nu erg mijn best aan het doen om wel iets te zeggen.'

Dat is de andere kant van Philippe Geubels. Iemand die wél graag wil. Een cabaretier die eindeloos aan zijn grappen schaaft en nachten kan doorwerken. Iemand die de touwtjes het liefst zelf in handen heeft, een controlfreak die het al lastig vindt in een auto te zitten die hij niet zelf bestuurt.

Geubels’ humor

Een van de bekendste sketches van Philippe Geubels gaat over een ijsblokje: ‘Het komt uit een boek van Goedele Liekens ik verzin dit niet, het is heel belangrijk dat je weet dat ik het niet verzin. Er stond: ‘Als je het orgasme van een man wilt versterken of verbeteren moet je op het moment dat hij klaarkomt een ijsblokje in zijn gat steken.’ Ik verzin het niet, hè.‘Laten we dit eens praktisch overdenken. Hoe begin je? Leg je een ijsblokje klaar op een nachtkastje en zeg je: ‘Kom op schat, het is aan het smelten’? Loopt je vrouw op hét moment naar de diepvries? Dan moet je niet te groot wonen. Ik zou me niet kunnen concentreren. Dat het ijsblokje je vanuit een glas ligt aan te staren: als je klaarkomt, zit ik erin, hè?‘IJsblokjes hebben ook helemaal geen toegankelijk vorm. Ze zijn vierkant, er is geen enkel blokje dat een beetje smal begint. Als er nou toch mensen geïnspireerd zijn geraakt, dan raad ik een raketje aan. Ken je die ijsco’s? Dan kun je opscheppen tegen je maten: hé, ik ben tot geel gekomen.’

Verveling

Om die paradox te begrijpen, moeten we tien jaar terug in de tijd, naar de supermarkt in Kontich, een stadje in de buurt van Antwerpen. Hij begon er altijd om 6 uur 's ochtends. De ene dag was hij om 1 uur klaar, de andere om 5 uur. Daarna ging hij vaak 'op café' - zoals Vlamingen cafébezoek noemen. 'Ik heb geen diploma's, dus ik was blij dat ik werk had', zegt hij. 'Maar ik verveelde mij ontzettend. Dan wisselde ik weer van afdeling - van de koelschappen naar de wijn - maar na een tijdje vond ik dat ook weer saai. Ik wilde wel een plezanter leven, maar wist niet hoe.'

Eerlijk? Stiekem vond hij het ook wel prettig zo. Het ambitiearme bestaan sloot goed aan bij wat zich in die tijd in zijn hoofd afspeelde. 'Ik kan niet tegen verandering', zegt hij. 'Maar ik heb het tegelijkertijd keihard nodig.'

Sinds zijn puberteit heeft hij last van angsten. Pleinvrees, vooral. En weer angst voor de angst. 'Er was altijd onrust in mijn hoofd. Op een gegeven moment bleef ik liever thuis. Ik maakte mezelf wijs dat ik gewoon geen zin had, maar eigenlijk durfde ik niet. Er waren te veel drempels om naar de stad te gaan of naar een concert.'

Hij zocht psychische hulp 'toen het wel heel zielig begon te worden' en leerde zo de paniek te herkennen. Angst voor de angst mag nooit een motief zijn om plekken te mijden, weet hij nu.

Geubels zag een dvd van Hans Teeuwen, meldde zich aan bij een stand-up comedy workshop, eindigde al snel daarna als tweede bij een talentenjacht op tv en werd binnen mum van tijd een Bekende Vlaming. Er volgden uitverkochte shows in België en Nederland, met drie keer Carré als hoogtepunt. Hij vormde de inzet van een harde strijd tussen tv-zenders die allemaal een programma van hem wilden. 'Vlaanderen is niet zo groot', zegt manager Quidé. 'Talenten zijn op één hand te tellen. Er wordt al snel gevochten om degene die zijn kop boven het maaiveld uit steekt.'

Druk

Nooit wil hij weer terug naar die supermarkt, natuurlijk. Maar het nieuwe leven heeft wel zijn weerslag op hem. 'Ik ben niet gemaakt om onder grote druk te staan. Lichamelijk niet: ik heb veel last van mijn maag en darmen, dat had ik niet toen ik nog een rustig leven leidde. Ik heb een zwak gestel.'

Van buiten is hij onbewogen, maar van binnen wordt er een constante strijd geleverd. 'Hij is een behoorlijke doemdenker', zegt manager Quidé. 'Hij ziet eerst de negatieve kanten.' Daardoor kan hij dingen moeilijk loslaten, vooral bij zijn eerste eigen programma, Philippe Geubels en de Belgen. 'Het kan altijd beter, vooral bij stand-up comedy. Hoe meer je voor publiek speelt, hoe beter de grappen en timing worden', zegt Geubels. En dus werkte hij eraan, dag en nacht.

Ja, het irriteert dat vaak wordt gezegd dat hij louter zo populair is om zijn stem. Pijnlijk, vindt hij dat zelfs. 'Ik werk hard om een show zo goed mogelijk te krijgen. Er is te discussiëren over de vraag of het goed is, maar het is wel naar mijn beste vermogen. Ik kan nog zo laag en nasaal praten, als ik een slechte grap vertel, wordt er niet gelachen.'

'Ik ben niet gemaakt om onder grote druk te staan.' Beeld Anne Claire de Breij
'Ik ben niet gemaakt om onder grote druk te staan.'Beeld Anne Claire de Breij

'Philippe is de underdog', zegt zijn manager over de aantrekkingskracht van de cabaretier. 'Vanuit die positie kan hij meer zeggen dan anderen. Hij is goed in commentaar op een situatie, simpele analyses waarvan je denkt: daarin heeft hij gelijk. Ondanks zijn succes blijft hij een volkse jongen. Hij woont gewoon in een rijtjeshuis en blijft daar ook wonen. Het publiek voelt: hij is een van ons.'

Geubels trekt nieuw publiek naar het theater. Quidé: 'Directeuren zeggen vaak dat ze nog nooit zo'n diverse zaal hebben gezien. Soms zitten er zelfs mensen in trainingspak.' De zalen zitten steevast vol, terwijl de recensies niet altijd lyrisch zijn. 'Ik amuseer me en het publiek amuseert zich', zegt Geubels, 'maar ik heb nog nooit echt goede kritieken gekregen.'

Een van de criticasters is Karel Michiels, theaterrecensent voor de Vlaamse krant De Standaard. Het is vier jaar geleden dat hij een show heeft gezien, benadrukt hij, maar ook op tv vindt hij de cabaretier 'een eendimensionaal typetje'. 'Geubels is inderdaad herkenbaar. Hij is het soort man dat je op straat en in cafés ziet, iemand die grappen over seks en schoonmoeders maakt. Daarvoor ga ik niet naar het theater.'

Michiels plaatst het succes van Geubels in een rechtse, anti-intellectuele stroming in Vlaanderen. 'Het publiek lacht veel te hard om zijn grappen over allochtonen.'

Hij is bekend met de kritiek van de theaterrecensent, verzucht de cabaretier in het Amsterdamse café. De grappen die hij over allochtonen maakte waren natuurlijk ironisch, benadrukt hij. 'Cabaretiers als Theo Maassen doen dat ook. Ik vind het gek dat Michiels mij aanrekent dat het publiek andere bedoelingen heeft.' Maar, zo zegt Geubels, 'ik maak die grappen niet meer, want ook ik vond het vervelend te merken dat de zaal vaak oprecht lachte.'

Makkelijk?

In het begin waren zijn grappen weleens te makkelijk, zegt Geubels. 'Ik denk dat dat voor elke beginnende komiek geldt.' En kom op, anekdotes over seks zíjn nou eenmaal leuk, vindt hij. 'Het gaat over de dynamiek tussen mannen en vrouwen, iets wat iedereen herkent, maar waarover niemand praat.'

Toch twijfelt hij nu of hij een grap over prostaatonderzoek in zijn toekomstige - nog niet geplande - show zal opnemen. De lat ligt tegenwoordig hoger. 'Ik denk nu steeds: dat is al gedaan. In het begin had ik daarvan weinig last, ik deed alles zonder zelfcensuur. Ik merk dat het moeilijker is een nieuwe show te maken.'

Het is het kenmerkende gepieker van Geubels, zegt zijn manager. Wanneer is hij wel blij? 'Als hij met een pintje in het café zit', lacht Quidé. 'Dan vergeet hij zijn zorgen.'

Het is inmiddels half 4 in het Amsterdamse café. Geubels kijkt naar de fotografe die haar set aan het opbouwen is. 'Ik begrijp nooit dat er foto's gemaakt moeten worden', zegt hij traag en zacht, 'er zijn er toch al honderden van mij?' Een paar minuten later staat hij gelaten voor de camera.

'Dit is leuk!', roept de fotografe.

Geubels haalt zijn schouders op. 'Ik doe niets.'

Uitzonderlijk Vervoer, vanaf 22/2, 22.30 uur, NPO 3

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden