FilmfestivalCannes

‘Ik ben geen fan van films over seriemoordenaars’, zegt filmmaker Ali Abbasi. Toch maakte hij er een

Op de rode lopers van het filmfestival in Cannes wordt geprotesteerd tegen femicide. Toepasselijk, vindt regisseur Ali Abbasi: zijn film Holy Spider gaat over een vrome vrouwenmoordenaar die in Iran zowat uitgroeide tot nationale held.

Bor Beekman
De première van Holy Spider op het filmfestival in Cannes, met links naast hoofdrolspeelster Zar Amir Ebrahimi (in gestreepte jurk) regisseur Ali Abbasi.   Beeld John Phillips/Getty Images
De première van Holy Spider op het filmfestival in Cannes, met links naast hoofdrolspeelster Zar Amir Ebrahimi (in gestreepte jurk) regisseur Ali Abbasi.Beeld John Phillips/Getty Images

De rode loper in Cannes leent zich, behalve voor het etaleren van couture, ook voor protesten. Zoals dat van de vrouw die zich op weg naar een première ontkleedde om haar met de Oekraïense vlag en de tekst ‘stop raping us’ beschilderde lijf te tonen aan de fotografen, waarna de beveiliging haar vlug afvoerde.

Bij de première van Holy Spider, een van de 21 films in de competitie voor de Gouden Palm, houdt het protest langer stand. Twaalf vrouwen steken rookfakkels af en ontrollen een lijst van ‘féminicides’; de namen van de 129 vrouwen die in Frankrijk omkwamen bij huiselijk geweld sinds de vorige editie van het festival.

Sekswerkers

Ali Abbasi (40) wist vooraf niet van het protest bij zijn première, maar de in Teheran opgegroeide Deens-Iraanse filmmaker kan het gebaar waarderen: ook zijn film gaat over aanvallen op vrouwen. De thriller Holy Spider is gebaseerd op de historische zaak van een ‘vrome’ Iraanse seriemoordenaar, die de heilige stad Mashhad probeerde te vrijwaren van vrouwelijke sekswerkers.

Tussen 2000 en 2001 bracht de gelovige vader van drie jonge kinderen zestien ‘corrupte’ vrouwen om, die hij van de straat oppikte door zich voor te doen als klant. Abbasi: ‘We maakten deze film niet met het doel om aandacht te vragen voor de omstandigheden van vrouwen in Iran. Maar tegelijk gaat het daar wel ook over.’

Actrice Zar Amir Ebrahimi vertolkt in Holy Spider de rol van journaliste die op een seriemoordenaar jaagt.  Beeld Stephane Cardinale/Corbis via Getty Images
Actrice Zar Amir Ebrahimi vertolkt in Holy Spider de rol van journaliste die op een seriemoordenaar jaagt.Beeld Stephane Cardinale/Corbis via Getty Images

In de film jaagt een journaliste (actrice Zar Amir Ebrahimi) op de moordenaar, die tot dan toe vrij zijn gang kan gaan. Als vrouw zonder mannelijke begeleider krijgt ze het te stellen met een opdringerige politiechef; die is meer geïnteresseerd in haar dan in de moorden. Holy Spider volgt deels het spoor van de gebruikelijke misdaadfilm, maar zoomt daarnaast in op de rol van de sociale omgeving bij deze reeks moorden.

Onzelfzuchtige held

‘Ik ben geen fan van seriemoordenaars’, verklaart de regisseur tijdens de persconferentie over zijn film. ‘En ik ben ook al geen groot fan van fílms over seriemoordenaars. Wat mijn aandacht greep bij deze zaak, was het moment waarop een bepaald segment van de Iraanse samenleving deze man begon te zien als een soort onzelfzuchtige held. Iemand die zich opofferde om de samenleving beter te maken. Daardoor werd het meer dan een verhaal over een gestoorde man die vrouwen doodt. Het werd het verhaal van een seriemoordenaarssamenleving.’

Filmmaker Ali Abbasi op de première van zijn film Holy Spider  in Cannes.  Beeld John Phillips/Getty Images
Filmmaker Ali Abbasi op de première van zijn film Holy Spider in Cannes.Beeld John Phillips/Getty Images

Iran vormt al decennialang een bron van hoogwaardige cinema, een vaste waarde op de belangrijkste festivals. Ook dit jaar weer in Cannes. Tegelijk is er zorg om de toekomst: onder de in 2021 aangetreden president Ebrahim Raisi staat het regime filmmakers steeds minder vrijheden toe. Abbasi, die een Deens en een Iraans paspoort bezit, werd in 2018 in Cannes bekroond voor Gräns, zijn thrillersprookje over een neanderthalerachtige douanebeambte die valt voor iemand met dezelfde trekken. De Zweedse film verwierf een Oscarnominatie voor de beste make-up.

Compromis

Met Holy Spider hoopte de filmmaker zijn eerste speelfilm op te nemen in Iran. Het werd Jordanië, noodgedwongen. ‘Ik ben in Iran op bezoek gegaan bij het ministerie van cultuur en islamitische begeleiding. Ik dronk een kop thee met ze en gaf ze het script, een paar dingetjes had ik weggelaten. Ik was bereid tot een compromis, om deze film te maken binnen de richtlijnen van de Iraanse wetten en cultuur. Ik dacht: zo krijg ik wél de realiteit van Mashhad. Wat een eer dat u na Gräns terugkeert naar uw land, zeiden ze, u bent een grote filmmaker, blabla, en we komen er op terug. Jaar later, nog steeds niks. En toen ik vroeg hoe het zat, werd ik wéér uitgenodigd om thee te drinken. Dan weet je: het antwoord is nee.’

Volgens Abbasi is er niks controversieels aan zijn film. ‘Alles wat je ziet is wat je ook kunt zien in het alledaagse leven. Er is voldoende bewijs dat Iraniërs ook seks hebben en dat er prostitutie bestaat in iedere stad van Iran, net als in alle andere steden op de wereld. Als ík de Iraanse overheid was, zou ik zeggen: die regisseur heeft gewoon zijn werk gedaan.’

De animatiefilm It's Nice in Here van filmmaker Robert-Jonathan Koeyers is dit jaar de enige Nederlandse inzending in Cannes.  Beeld
De animatiefilm It's Nice in Here van filmmaker Robert-Jonathan Koeyers is dit jaar de enige Nederlandse inzending in Cannes.

Animatiefilm

In de tweede helft van het festival ging in Cannes ook It’s Nice in Here in première, dit jaar de enige Nederlandse selectie voor Cannes. De korte animatiefilm van de op Curaçao geboren Rotterdammer Robert-Jonathan Koeyers (30) is te zien in het programma La Semaine de la Critique. In zijn fraaie, in meerdere stijlen getekende animatie krijgt de kijker twee verschillende getuigenissen voorgeschoteld over een door de Amerikaanse politie doodgeschoten zwarte jongen. Hij wil meer films maken over de ervaring van ‘zwartheid’, zegt Koeyers in Cannes. ‘Ook mijn eigen ervaringen. Jarenlang, als ik een persoon moest schetsen, tekende ik automatisch een wit iemand. Dat was mijn gebrek, die neutrale blik. Maar wat zegt dat eigenlijk? Daar wil ik iets mee doen.’

Nederlander in de prijzen?

Robert-Jonathan Koeyers (30) studeerde af aan de Willem de Kooning Academie met zijn experimentele korte animatiefilm Here: A Visual Poem. Het in Cannes binnen het La Semaine de la Critique vertoonde en 16 minuten lange It's Nice In Here is zijn tweede animatiefilm. Woensdag wordt bekend of Koeyers in de prijzen valt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden