'Ik ben erg tegen deftigdoenerij'

Diever beleeft cultuuromslag onder nieuwe Shakespeare-regisseur Jack Nieborg...

Midden in Diever staat een wegwijzer: de wijzer naar links vermeldt 'Openluchttheater', op de wijzer naar rechts staat 'Stratford-upon-Avon: 632 km'. Het is de perfecte samenvatting van hoe een rustig Drents dorpje zich in de loop der jaren een status heeft aangemeten. Want Diever is, zeg maar, het Nederlandse Stratford-upon-Avon geworden, waar ieder jaar in het mooiste openluchttheater van het land een Shakespeare-stuk wordt gespeeld. Zo hebben in meer dan een halve eeuw al heel wat Hamlets en King Lears zich over het dorp ontfermd.

Dit jaar echter beleeft Diever een ware cultuuromslag. Niet alleen is het gekozen stuk Pericles tot op heden nog niet eerder gespeeld, ook regisseur Jack Nieborg (41) is nieuw. Twintig jaar lang werden de amateurs en semi-professionals van Diever en wijde omgeving geregisseerd door Wil ter Horst-Rep, nu is die taak overgenomen door Nieborg, een Groninger nota bene, uit Winsum. Nieborg regisseert jaarlijks de grote familiekerstvoorstelling in de Stadsschouwburg Groningen en werkt daarnaast met diverse amateurgroepen in de provincie.

'Een onderzoek heeft uitgewezen dat Drenten niet meteen enthousiast kunnen zijn, omdat ze het daar eerst onderling met elkaar over willen hebben. Maar daar heb ik tot nu toe nog niets van gemerkt.' Dat zegt Nieborg na afloop van weer een uitverkochte Pericles (1100 mensen) die met een gul applaus wordt onthaald. Voorzichtig als hij is, onderstreept hij hiermee zijn gevoel: dat Diever hem vooralsnog heeft geaccepteerd.

Pericles ging in juli in première, was toen slechts een paar keer te zien (ook Dievenaren willen tenslotte op vakantie) en wordt de komende weken hernomen. Wat het publiek wel een beetje mist, is het welkomstpraatje van Wil ter Horst die daarin ook even het stuk van de avond uitlegde. 'Dat hoorde bij Wil, bij mij hoort dat ik voor geen goud op dat podium ga staan, nee, ook niet bij het applaus halen. Bovendien moet een voorstelling voor zichzelf spreken, het publiek moet door de spelers het verhaal worden ingetrokken.'

Dat laatste is geen enkel probleem bij Nieborgs debuut dat een snelle, strakke en origineel vormgegeven productie heeft opgeleverd. Pericles is op zich een draak van een stuk, met ellenlange vertellingen, tal van locaties, vele omzwervingen van de hoofdfiguur en bijna stripverhaalachtige wendingen. Maar in Nieborgs heldere regie wordt de sirtaki gedanst, ontelbare oranje ballonen verdwijnen in de Diever avondlucht, boswachters zetten de tuinslang op de spelers als een schipbreuk verbeeld moet worden. 'Shakespeare for the millions' stond er in de recensie in deze krant en Nieborg beschouwt dat als een groot compliment.

'Ja, ik voel me zeer gestreeld als mensen zeggen dat ik voor een breed publiek voorstellingen maak. Ik ben tegen de vertrutting van klassiekers, tegen deftigdoenerij. Daarom heb ik Pericles ook zelf willen vertalen, zodat ik dat hele stuk van zin tot zin door mijn handen kon laten gaan.'

Nieborgs vertaling is een van de pluspunten van deze productie. De taal klinkt even bloemrijk als populair, zonder plat te worden. 'De tijd van onbezorgdheid is voorbij', horen we vrij naar Goede Tijden Slechte Tijden, maar ook mooie zinnetjes als 'je praat als een vers boterbloempje in de wei'.

Wat verder opvalt is dat alle grappen en grollen in een mooie regelmaat worden gevolgd door momenten van verstilling en zelfs ontroering. 'Comic relief' noemt de regisseur dat, het ontsnappen uit de ellende door een lach. Annie de Rooij (een typetje van Paul de Leeuw) die door Sinterklaas wordt verkracht in een telefooncel als ze net bij de afhaalchinees is geweest - dat soort hilarische treurigheid, daar wordt Jack Nieborg door geraakt.

'Je ziet dat veel bij de stukken van Alan Ayckbourn: de ene helft van de zaal lacht zich rot, terwijl de andere helft zich afvraagt waarom er in godsnaam gelachen wordt. Daar hou ik van, dat is mijn stijl. Als Pericles schipbreuk lijdt en iedereen verliest, dan krijgt hij die spuit op zich, dan wordt er allerlei troep de coulissen ingesmeten, buitengewoon grappig allemaal, maar die man blijft wel alleen achter. Dat voelt het publiek.'

Nieborg is vast van plan een aantal jaren in Diever te blijven. Volgend jaar staat Een Midzomernachtsdroom op het programma, een stuk dat zo om de tien jaar wel in Diever te zien is. 'De traditie wordt voortgezet, maar ik wil ook nieuwe dingen. Ik wil hier in het bos een orkestbak uitgraven, en daar wil ik mooie muzikanten in zetten, Shakespeare met muziek.'

Professionele ambitities heeft hij vooralsnog niet. 'Waarom zou ik? Ik wil grote voorstellingen maken, met heel veel spelers. In het professionele theater wordt dat al snel veel te duur. En bovendien komen hier in Diever in een paar weken tijd twaalfduizend mensen kijken. Ik vind dat voorlopig genoeg.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden