Interview

'Ik ben een soort missionaris'

Eén ding weet Josh Davis, alias DJ Shadow (44) zeker: nooit zal hij met de wolven in het bos jammeren dat vroeger de muziek mooier was. De muziek van nu is net zo goed geweldig. Luister nou.

Beeld Derick Daily

Een rondje langs de Londense platenzaken? Nee, dat zit er niet in tijdens het kortstondige bezoek van DJ Shadow - zaterdag te gast op het Pitch Festival in Amsterdam - aan de Britse hoofdstad. 'Ik zou er ook weinig van mijn gading kunnen vinden. Wat ik zoek, is onbetaalbaar.' Hij mag thuis, even buiten San Francisco, een collectie van tienduizenden platen hebben, die zijn vooral eind jaren tachtig, begin jaren negentig verzameld, toen dat nog leuk want goedkoop was.

Bouwstenen voor muziek

'Iedereen wilde cd's. Al het vinyl lag voor een habbekrats te koop. Alles wat je op Endtroducing hoort, is geplukt van lp's en singles die ik voor bijna niks op de kop heb getikt. Ik sampelde alles wat ik mooi vond van platen. Een beat, een gitaarlijntje of een orgelpartij. Die samples waren de bouwstenen voor mijn muziek. Samplen doe ik nog altijd, maar ik maak ook gebruik van nieuwe, speciaal voor mij gecomponeerde muziek.'

Zo legt Josh Davis, zoals DJ Shadow (44) eigenlijk heet, uit hoe hij te werk gaat. En wat het verschil is in aanpak op zijn nieuwe album The Mountain Will Fall met twintig jaar geleden, toen hij met Endtroducing grote indruk maakte in de popwereld.

Op zoek naar origineel materiaal

'Ik ben begonnen als dj. Hiphop was mijn ding en is dat eigenlijk altijd gebleven. Ik groeide op aan de westkust en hield vooral van New Yorkse rap. Lastig, want zo goed als onvindbaar bij ons.'

De schaarste leerde Davis wel de kunst van het platen zoeken. In platenzaken, maar vooral in de bakken van kringloopwinkels en rommelmarkten. 'Hiphop was mijn grote liefde, maar toen ik er eenmaal achter kwam waar de geweldige beats van Schoolly D en later Public Enemy vandaan kwamen, ging ik op zoek naar het originele materiaal.'

James Brown bleek de hofleverancier van hiphopbeats en nog altijd is DJ Shadow een verzamelaar van diens werk. 'Ik heb al zijn platen vanaf 1964 inmiddels. Geseald, hè, die zijn dus nooit uit de hoes geweest en komen er ook niet uit, wat mij betreft.'

Alleen maar plaatjes draaien

Ja, een beetje freaky mag je hem best noemen. Maar thuis, in de kelder waar hij zijn platen opneemt, staan ook duizend albums die hij wel draait. 'Elke morgen ga ik de trap af. Zet keihard een oude soul- of hiphop plaat op om inspiratie op te doen. Soms doe ik uren lang niks anders dan plaatjes draaien. Gelukkig heb ik geen buren, maar vrouw en kinderen worden er weleens gek van.'

Als het beneden stil is, dan weet zijn familie: papa is begonnen met muziek maken.

Zo ook vorig jaar, toen DJ Shadow (44) aan zijn vijfde plaat begon. Hij ging achter de computer de 'berg aan ideeën en impressies' te lijf, waarnaar de titel The Mountain Will Fall verwijst.

Pure passie

'Al mijn platen zijn een weerslag van de actuele muziek van dat moment. Ik zie het album waarmee ik uiteindelijk uit de kelder kruip als een soort document waarop staat: dit is mijn bewerking van de muziek die ik nu de moeite waard vind.'

Op The Mountain Will Fall kunnen we dat aflezen aan de artiesten die erop voorkomen: de Duitse toetsenist Nils Frahm, de Britse trompettist en componist Matthew Halsall en het Amerikaanse hiphop duo Run The Jewels. Zij leverden allemaal stukken muziek aan die door DJ Shadow vervolgens naar eigen inzicht werden gemanipuleerd en verwerkt tot nieuwe muziekstukken.

'Frahm maakt zowel hele verstilde pianomuziek, als behoorlijk opzwepende tegen techno schurende elektronische dansmuziek. Ik vind hem een van de interessantste muzikanten van dit moment. Net als de jazz van Matthew Halsall. Beiden stuurden hun muziekje via mail. Ik werd daar heel gelukkig van. Een prachtig stukje synths van Frahm en een wonderschoon stuk muziek van Halsall.'

Voor Run The Jewels boekte hij om praktische redenen een studio. Het beeld van rapper Killer Mike die zich even terugtrekt, in trance geraakt en met de ogen dicht voor het eerst zijn tekst declameert, zal Davis niet gauw vergeten. 'Pure passie. Ik vind het ook te gek dat Run The Jewels zo succesvol is met hun harde, rauwe hiphop. Ik ken het duo al jaren. Ze zijn wars van nostalgie en blijven zich vernieuwen. Veel van onze generatiegenoten zwelgen in nostalgie. Roepen dat de muziek nooit mee zo mooi wordt als vroeger. Het is altijd mijn angst geweest dat ik ook zo zou worden.'

Klein en intiem

In november is het twintig jaar geleden dat DJ Shadow zijn debuutalbum Endtroducing uitbracht. Het instrumentale hiphopalbum werd als meesterwerk erkend en zou in zeggingskracht niet meer door de maker worden overtroffen. DJ Shadow wil in november dat jubileum vieren. Hij is mede naar Londen gekomen om daarover overleg te voeren: hoe kan hij mogelijke optredens het best aanpakken, met wie hij zal samenwerken. 'Ik denk aan kleine, intieme shows in de sfeer van het album.'

Weirde techno

Gelukkig is de muziek vooral de laatste tijd weer geweldig, vindt Davis. Hiphop floreert bijvoorbeeld. En al zal Davis niet zo gauw meer een plaat van Kanye West kopen ('ik ben echt zo'n snob die afhaakt als een artiest te populair wordt), hij bewondert hem wel. Ook andere dansmuziek bekoort hem. Lachend verwijst hij naar dj's als Tiësto en Martin Garrix: 'Tuurlijk, die trancerommel die we aan jullie te danken hebben, en bij ons in de States ineens zo populair werd, gaat aan me voorbij. Maar ik zie dat er een tegenbeweging is. Er wordt echt mooie, warme en weirde techno gemaakt.'

Nee, tijd voor nostalgie heeft DJ Shadow niet. Ook al weet hij best dat ook zijn nieuwe plaat weer zal worden gelegd naast zijn baanbrekende debuutalbum. 'En waarschijnlijk weer te licht wordt bevonden. Want het is nog altijd zo dat een groot deel van mijn publiek hoopt op een Endtroducing deel twee. Ik heb nooit aan die wens willen voldoen.'

Op de platen die sinds Endtroducing, nu twintig jaar oud, met tussenpozen van een jaar of vijf verschenen zijn uitstapjes naar pop en soul te horen. Al heeft DJ Shadow hiphop nooit verlaten. Maar geen van de platen is zo succesvol geworden als het debuut en de maker vraagt zich weleens af hoe dat komt.

Triphop

'Misschien houdt mijn publiek niet van verandering. Ik was natuurlijk ook de eerste die een compleet instrumentaal hiphopalbum maakte. Er waren wel instrumentale platen, maar die bevatten vooral dj-tools. Beats en scratches. Ik vertelde louter met samples een muzikaal verhaal.'

Dat hakte er behoorlijk in. Hiphop was in 1996 weliswaar alomtegenwoordig in de popmuziek, maar zoals DJ Shadow te werk ging, met lange bijna psychedelische trips, dat was nieuw. Triphop, werd het even genoemd. Een term die hij overigens altijd verafschuwd heeft. Hij trekt er nu ook een vies gezicht bij. 'Het was gewoon hiphop hoor, maar dan zonder rappers.'

En hiphop met veel spanning en dreiging. Fragmenten van de plaat zijn niet voor niets tot op de dag van vandaag geliefd onder documentairemakers. 'Ze krijgen er maar geen genoeg van. Jammer voor mij dat de BBC een deal heeft zodat ze me niet telkens hoeven te betalen, anders was ik schatrijk geweest.'

En had hij misschien wel die peperdure soulplaat kunnen kopen waarvoor hij nu geen geld heeft. 'Ik ben eigenlijk gestopt met verzamelen toen ik ontdekte dat er wereldwijd zo'n tien mensen zijn die precies dezelfde platen zoeken als ik. Alleen hebben die veel meer geld. Dus heb ik het maar opgegeven.'

Hij is ook eigenlijk wel tevreden met zijn bestaande collectie. 'Als ik thuiskom en afdaal naar mijn studio, pak ik een plaat en ga ik door zeeën van geluk. Er is eigenlijk ook wel genoeg muziek gemaakt, denk ik dan. Waarom moet ik daar nog wat aan toevoegen?'

Maar dan hoort hij weer zo'n fraaie hiphopproductie van Clams Casino (werkt onder meer met rapper Vince Staples) en dan krijgt hij toch weer de geest. 'Dan ga ik weer sampelen en puzzelen en probeer ik inspiratie om te zetten in een nieuwe schepping. Eigenlijk is dat alles wat ik doe: muziek die ik mooi vind ombouwen tot iets nieuws dat ik iedereen wil laten horen. Ik ben een soort missionaris.'

DJ Shadow: The Mountain Will Fall. Mass Appeal/V2. DJ Shadow, Pitch Festival, Amsterdam, 2/7.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden