'IK BEN DE TRAIT-D'UNION'

De speelfilms van Rob Houwer - waaronder Wat zien ik en Turks Fruit - zijn op dvd uitgebracht. 'Het is zaak hard te werken en niet al te hoog van de toren te blazen.'..

Een prijs voor een flop. Zo noemt Rob Houwer de Gouden Film, de prijsvan het Filmfonds en het Nederlands Film Festival die wordt uitgereiktwanneer 100 duizend bezoekers naar een Nederlandse film zijn geweest. 'Datis echt helemaal niks. Pas vanaf zo'n 350 duizend verkochtebioscoopkaartjes begint het voor de producent ergens op te lijken.'

Bij binnenkomst had hij het al gezegd: hij heeft niet meer zo'n zin inde Nederlandse filmwereld. En daarmee bedoelt hij niet het productievak,maar het rumoer erom heen. 'Ik houd niet van de show. De mooiste film, daargaat het om. En niet om mijn eigen ego.' Houwer heeft weinig collega's inNederland voor wie hij professioneel waardering kan opbrengen. 'Het iszaak hard te werken en verder niet al te hoog van de toren te blazen, vindik. Hier is de praktijk andersom.'

De Rob Houwer Film Collectie luidt de zelfbewuste titel van deverzamelbox die volgende maand, na het uitkomen van De kleine blonde dood(Jean van de Velde, 1993) en De zeemeerman (Frank Herrebout, 1996) metveertien speelfilms zijn voltooiing bereikt. Het is, vindt Houwer, nietvreemd dat films als Turks fruit (Paul Verhoeven, 1973), Soldaat van Oranje(Paul Verhoeven, 1977) en Als je begrijpt wat ik bedoel (artistiekesupervisie: Rob Houwer & Marten Toonder, 1983) onder de naam van deproducent op dvd verschijnen. 'Ik ben van al die films de trait-d'union.Dan moet je dat ook zo doen.'

Hij heeft er geen seconde over gedacht De gulle minnaar (Mady Saks,1990) en De zeemeerman uit de verzameling weg te laten. 'Ik blijf altijdeindverantwoordelijk. Ook als ik een enkele keer een regisseur op eenproject zette die een miskleun was.' Hoe dergelijke fouten gebeuren? 'Ikhad van Mady Saks Iris gezien, en dacht: die past bij De gulle minnaar. Ikwist toen niet dat cameraman Frans Bromet Iris eigenlijk had gemaakt.'

Hij zit nu midden in de eindmontage van Het woeden der gehele wereld vanGuido Pieters, naar de literaire thriller van Maarten 't Hart. 'De basisis altijd dezelfde: ik probeer te ontdekken of de film werkelijk in hethoofd van de regisseur zit. Hij moet het doen. Iedereen kan hier goedkwekken. Er zijn er niet veel die van een goed scenario ook een goede filmkunnen maken.'

Met Paul Verhoeven, met wie hij vijf producties van de grond tilde dienu als ijkpunten binnen de Nedelandse film gelden, vormt Houwer nog altijdeen 'een congeniaal paar', ondanks Verhoevens gewoonte de budgetten 'somshalverwege al helemaal te hebben opgesoupeerd'. Aanvankelijk zou Houwer ookVerhoevens nieuwe film Zwartboek produceren. De samenwerking ketste af toenHouwer aangaf dat hij drie jaar nodig had om de financiering rond tekrijgen. 'Dat was op dat moment nog 12 miljoen. Paul had weinig geduld. Ikzei: ''dan moet je hiermee maar naar een ander''.'

Tijdens de topjaren, tussen 1971 en 1983, waren de films van Houwer enVerhoeven nationale gebeurtenissen waarop miljoenen mensen af kwamen. 'Vandat succes is niets over. We zitten in Nederland tussen het servet en hettafellaken. De Denen, die altijd als voorbeeld worden genoemd van hoe hetwél moet, kunnen niets anders dan samenwerken. Die vormen een kleine,homogene samenleving. Wij zijn net iets groter, ontberen daardoor desaamhorigheid. Erger: we concurreren elkaar de tent uit.'

Hij heeft nooit de ambitie gehad net als Verhoeven naar Amerika te gaan.Dat komt vooral doordat hij altijd in Duitsland werk heeft gehad, al vanafhet begin van zijn loopbaan eind jaren vijftig toen hij aan de Filmacademiein München studeerde. Eerst als regisseur, en daarna als producent; Houwermaakte in Duitsland al zo'n 120 producties, waarvan vijftien speelfilms'die hier nauwelijks iemand kent ofschoon er vette prijswinnaars tussenzitten'.

Houwer is doordrenkt van cinefilie, zegt hij. Die passie dwingt hem teblijven streven naar de ultieme film. 'Het kan altijd beter. Een goedefilm. Een goed script. Dat is zo moeilijk. Vooral het script. Dat is depijler. Een slechte regisseur kan een goed script verknoeien, maar van eenslecht script is geen goede film te maken.'

Twee jaar geleden maakte hij bijna Soldaat van Oranje 2. Die productiesneefde na een conflict tussen Houwer en Arteco van Theo Challa, dearrangeur van de fiscale cv-constructie waarmee voor dit project velemiljoenen waren binnengehaald bij particuliere investeerders. Houwer hadArteco ter bescherming van die investeerders en zichzelf voor de rechtergedaagd omdat Challa geen goedkeuring van de Belastingdienst bleek tehebben. De rechter stelde Houwer volledig in het gelijk. Bij die rechtszaakkwam hij tot zijn ontgoocheling Jean van de Velde, zijn beoogde regisseur,tegen. 'Ik had het feit verdrongen dat Jean van de Velde al lang zelf ookals producent werkte. Hij had bovendien als ''Beherend Vennoot'' van defilm-cv Lek nauwe banden met Arteco en die Challa. Er was sprake vanregelrechte belangenverstrengeling. Toen het mis ging, heb ik Van de Veldevoorgesteld met minder geld de film alsnog te maken. Maar hij heeft mijalleen maar tegengewerkt.' De regisseur werd in de media afgeschilderd alshet slachtoffer van Houwers praktijken. 'Het is net andersom. Die poeslieveJean van de Velde bleek een duivel. Hij heeft zich volstrekt deloyaalopgesteld, op achterbakse wijze gehandeld. Niemand is op het idee gekomenmijn kant van het verhaal op te tekenen.'

Zijn imago is niet bepaald dat van een benaderbare, vriendelijke man -om het zacht uit te drukken. Aan Houwer kleven verhalen over knalhardecontracten, en dictatoriaal gezag op de set. Zo zou hij van zijn acteurseisen dat ze 24 uur per dag oproepbaar zijn.

Onzin, oordeelt hij. 'Ik ben niemand ook maar een cent schuldig.' Welis hij 'zakelijk nogal precies ingesteld', en daar hebben Nederlanders hetmoeilijk mee. Houwer wil dat ook acteurs zich aan de letter van hetcontract houden. Net zoals hij dat zelf doet. 'Tegenwoordig zijn acteursniet meer zoals vroeger. Ze kunnen lezen, hebben advocaten, managers.Achteraf zeuren vind ik volstrekte flauwekul.'

Zijn reputatie van Einzelgänger is niet iets waar hij zich druk ommaakt, al noemt hij zichzelf liever 'professioneel'. 'Dan horen dit soortverhalen er blijkbaar bij. Dat moet dan maar. Ik ben geen voorstander vangezelligheid op de set. Een goede film maak je niet met kletspraat.'

En de kapitalen die hij met films vergaarde? Ook overdreven? 'Ik heb eenzakelijke rust gecreëerd met de verkoop van FilmNet Abonnee-TV, de eerstecommerciële omroep in Nederland, die heb ik bedacht en groot gemaakt. Datkwam me op de jaloezie van de meeste collega-filmproducenten te staan.Sindsdien worden er kwaadaardige roddels over me verspreid. Maar het raaktme niet en armer ben ik er niet van geworden.' En ja: hij rijdt in eenJaguar, inderdaad. 'Die is tien jaar oud, en net opnieuw gespoten. Dus hijkan nog wel tien jaar mee.' Wat pas echt iets is om opgewonden over teraken, vindt Houwer, zijn producenten die hun contracten niet nakomen enhun mensen niet betalen en die intussen zelf wel een dik inkomen uit eenfilm halen. 'Dát zou bij mij nooit gebeuren.'

'Het tragische is dat een hedendaagse producent zijn tijd niet meer aanzijn film kan besteden, aan het noodzakelijke overleg met zijn schrijveren regisseur. In plaats daarvan gaat 80 procent van de tijd zitten in hetFilmfonds, de omroepen, het aanschrijven van internationale subsidiepotjesen de enorme administratieve rompslomp van dat alles.'

Nederlandse filmproducenten verdienen zodoende niets en kunnen ook nietsopbouwen. 'Dus hangen ze permanent aan het infuus van de overheid. Dat isfataal voor de creativiteit.'

Het woeden der gehele wereld kost 3,2 miljoen euro, en daarvan neemtHouwer 'een dikke 40 procent eigen risico'. Vlak voor de opnamen begonnen,heeft Houwer de jonge hoofdrolspeler nog ingewisseld voor een andere. Toteen botsing met regisseur Pieters heeft die rigoureuze ingreep niet geleid.'Welnee. Ik heb gewoon gezegd: het wordt iemand anders, of er komt geenfilm want ik geloof niet in jouw keuze. Zo definiëer ik mezelf alscreatief producent: nooit concessies doen aan het ideaal. Dat ideaal is enblijft de ultieme film.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.