Iets met tijd voor jezelf

Bubbelen tussen de koeien en ayurvedische massage toe. Wellness is een ruim begrip. Door Nell Westerlaken..

Nell Westerlaken

Een sauna zette het woord op zijn website, een kuuroord verzon er een arrangementje omheen. Een jaar of vijf geleden brak het begrip wellness door in Nederland. Maar wat het precies betekent?

Massage- en schoonheidssalons gingen ermee aan de haal, evenals yoga-instituten, feel good-therapeuten en cosmeticaproducenten. Wellness, dat kwam neer op ‘tijd voor jezelf’ in de blij-en-gezondsfeer uit margarinereclames. Rennen in de duinen met een hippe hond en daarna een Turks bad en een ayurvedische massage.

Tot een duidelijke begripsbepaling kwamen Monique Jansse en Barbara Vos, auteurs van de net verschenen en in een stevig metalen ringband gestoken wellnessgids Relax!, ook niet echt. Ze selecteerden de 25 ‘beste’ plekken in Nederland en vlak over de grens om ‘een weekend uitbundig te relaxen met moeders, vrienden, liefdes of kinderen’. Het boek bevat adressen en beschrijvingen van uiteenlopende bedrijven als spa’s in Oosterse sferen tot beautycentra tussen de koeien.

‘Het begrip is ruim toepasbaar. Wij hebben wellness gedefinieerd als ontspanning met een behandeling erbij, zoals een gezichts- of lichaamsmassage’, zegt Monique Jansse. Voor de meer inhoudelijke kant ging ze te rade bij yoga- en ayurvedatherapeute Monique Boshuizen die wellness omschrijft als ‘een staat van lichamelijk en mentaal welzijn waardoor de kwaliteit van het leven verbetert. Levensstijl, mentale staat en voedingspatroon zijn daarbij van belang.’

Dat is nog ruim geformuleerd. ‘Voor de een is het een goed glas wijn met een kaarsje erbij’, zegt Boshuizen. ‘Voor mij is het meer, ik benader het vanuit de Oosterse zienswijze dat voorkomen beter is dan genezen. Veel mensen gaan pas tijd voor zichzelf nemen als er iets mis gaat, als ze een burn-out krijgen bijvoorbeeld. Vergelijk het met de grote beurt voor de auto: lichaam en geest hebben ook regulier onderhoud nodig. Daar moet je tijd voor vrijmaken.’

De Amerikaanse arts Halbert L. Dunn combineerde begin jaren zestig de woorden wellbeing en fitness om een lichamelijke en geestelijke toestand van welbevinden te benoemen: wellness. Een psycho-fysieke balans was nodig om het moderne hectische bestaan aan te kunnen, meende hij, het was een reactie op een leven met veel zitten, veel haast en veel stress. Het zou nog een tijd duren voor wellness gemeengoed werd.

In de jaren zeventig ging half Californië aan de fitness en aerobic en wie niet in de sportschool zat, jogde wel langs het strand. De rest van de wereld volgde. Maar ook in dat fitnessen zat iets dwangmatigs, de hedonistische mens wilde weleens ontspannen, liefst in een exclusieve omgeving. De Duitse trendonderzoeker Matthias Horx noemt dit verlangen Ganzheitlichsein, een wat holistische benadering van het aloude mens sana in corpore sano, een gezonde geest in een gezond lichaam.

Verstofte kuuroorden en gewiekste hotelmanagers omarmden de wellness-formule als eerste. Business-hotels profileren zich tegenwoordig niet (alleen) meer met hun sportzaal en hun hightechfaciliteiten, maar met massagemenu’s en relax-baden voor de gestresste werknemer.

Het duurde enige tijd voor de wellnessgolf Nederland bereikte. In Duitsland, met zijn ijzeren traditie van kuuroorden, heilgymnastiek en Birkenstocksandalen, werd het concept sneller opgepakt. ‘Nederlanders geven vanouds minder geld uit aan verzorging. Het zit niet in onze calvinistische aard’, zegt Monique Jansse. ‘In Duitsland betaalt de verzekering een weekje kuren.’

Therapeute Boshuizen werd opgeleid in Frankrijk: ‘Daar is het veel meer dan in Nederland een gebruik om goed voor jezelf te zorgen.’ In landen als Oostenrijk en Zwitserland is het niet ongewoon, ook niet onder mannen, om met oude studievrienden een dagje te gaan wellnessen in plaats van het gebruikelijke avondje stappen dat onverbiddelijk leidt tot een staat van not-so-wellness de volgende dag.

Volgens Jansse is ook Nederland eindelijk gevallen voor wellness. ‘Je had al wel grote sauna’s met alles erop en eraan’, zegt ze, ‘maar sinds een paar jaar komen kleinere locaties op waar veel individuele aandacht wordt besteed aan de klant.’ In het boek is bijvoorbeeld een in Zutphen gevestigde Japanse ryokan (herberg) beschreven waar je geblokkeerde chakra’s worden geopend. Een dergelijke behandeling zou tien jaar geleden afgedaan zijn als vaag Oosters geneuzel.

De komst van een scala aan wellnessproducten kon niet uitblijven. Winkel- en productketens als De Tuinen en Rituals koppelen gezondheid aan een verwen- en relaxcultuur, met producten als cosmetica, thee, kaarsen, wierook en zachte badhanddoeken. Op wellness geïnspireerde lifestylebladen als Ode en Happinez floreren.

Maar een trend zou geen trend zijn als er niet iets nieuws op zou volgen. In Duitsland maakt het begrip selfness opgang. Hierachter schuilt de gedachte dat een gezond en stabiel gevoel voor eigenwaarde (self esteem plus wellness) gelukkigere en productievere werknemers oplevert.

Zelfstandig projectmanager Theo Land die veel in de ICT doet en een aantal ideeën uit het wellnessgedachtengoed in zijn werk probeert te integreren, ziet de eerste tekenen ook in Nederland. ‘Creativiteit en kennis worden beter benut als mensen goed in hun vel zitten. Daar zit een stuk wellness in. Een bedrijf dat organisch en niet mechanistisch is opgezet, kan meer uit zijn mensen halen.’

Na de bedrijfsfitness is het nu ook hoog tijd voor een bedrijfsmasseur en een bedrijfsbeautycentrum. Met Turks bad graag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden