'Iedereen moet leuren'

Alex van Warmerdam (51), cineast, schrijver, acteur en regisseur, heeft na Abel, De Noorderlingen, De Jurk en Kleine Teun zijn vijfde film voltooid....

Tussen Kleine Teun en Grimm zit vijf jaar. Waarom heeft het zo lang geduurd?

'Geld, geld en geld. Kleine Teun was verkocht aan 26 landen. We dachten dat we daar wel van konden profiteren. Maar dat viel tegen. De wereld van co-producenten en distributeurs is duister en zit vol oplichters. Ze slaan je op de schouders, beloven van alles en laten nooit meer wat van zich horen.'

Misschien vonden ze het niks.

'Dat kan. Mijn scripts zijn heel sec, dat is lastig lezen. En het aanbod is groot. Ik stel vast dat er heel erg op veilig wordt gespeeld. Verfilmde boeken met een handvol sterretjes, daar kun je mee aankomen. Wat mij vooral tegenstaat is het liegen en bedriegen. Een Parijse distributeur had met De Jurk niet alleen de film, maar vooral de regisseur gekocht, zei-ie destijds. Op Grimm kwam één reactie: geen interesse. Maar ja, iedereen moet leuren. Fellini heeft zijn laatste vijf jaar ook niks kunnen maken.'

Heeft u voorlopig wel weer genoeg van het wereldje?

'Nee, juist niet. Ik heb het gevoel dat ik al die jaren moet inhalen. Als je eenmaal aan het draaien bent, krijg je de onweerstaanbare drang de volgende film te maken, waarin je veel weer ànders gaat doen.'

Over Grimm zelf. . .

'Graag.'

Waarom koos u voor een sprookje?

'Ja, hoe gaat dat? Je krijgt een idee dat zich meedogenloos opdringt. Dan móet je het gaan maken. Sprookjes bieden zo veel mogelijkheden. Ik koos als uitgangspunt een origineel verhaal van Grimm, waarin ook een broertje en een zusje voorkomen die vluchten. Er is een stiefmoeder. Er is ruig landschap. Gaandeweg het schrijven ga je wel steeds verder van het verhaal af. Zo moesten de gruwelijkheden zich niet alleen in mist en bos voltrekken. Dat ligt zo voor de hand. Onder de harde zon, in Spanje, dat kon ook.

'Ik wilde een zeer visuele film maken, met weinig dialoog. Geen ruimte voor reflecties of zinnetjes als: ik herinner me nog dat . . . Nee, kaal. Kort. Leeg. De ultieme film zou voor mij een film zijn waarin helemaal niets wordt gezegd.

'Een sprookje biedt ook de mogelijkheden veel scènes over te slaan. Jacob en Marie reizen op de brommer van Nederland naar Spanje. Hoe moest ik België en Frankrijk overslaan? Dat is dus een tunnel geworden. Ik ben gek op schrappen.'

Het is opmerkelijk dat de chroniqueur van burgerlijk Nederland het land heeft verlaten.

'Eerlijk gezegd begon ik wel een beetje genoeg te krijgen van dat stempel. Je wilt jezelf ook niet herhalen. Dan is de reactie toch: jaja, nu weten we het wel. Je moet ook de grenzen verleggen. Letterlijk. De wereld is groter dan Nederland. Het maken van een roadmovie behoorde al langer tot de ambities. Spanje heeft zulke mooie plekken. De film eindigt in zo'n westerndorp in de buurt van Almería. Daar heb ik altijd al eens willen filmen. Nederland is toch niet meer dan een provincie van Europa?'

De zwartgalligheid is gebleven. Er vallen weer doden.

'Het was in de eerste versie nog twintig keer zwartgalliger en somberder. Geen sprankje hoop meer. Maar dat klopte niet. Ik ben geen cynicus. ''Ik wil naar huis'', zegt Marie aan het eind. Dat is zo'n beetje de belangrijkste zin in de film.

'Maar veel reden tot vrolijkheid is er toch ook niet? Misschien heeft het te maken met ouder worden. Je krijgt gaatjes in je schedel waardoor die verderfelijke wereld naar binnen sijpelt. Maar Annet, mijn vrouw, zei laatst wel tegen me: wanneer ga je weer eens gewoon een láchfilm maken?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden