'Iedereen die de film ziet en er niet voor open staat, can go fuck themselves'

Een jaar na de première is Sean Penns door de critici gekielhaalde film The Last Face eindelijk te zien. De Volkskrant sprak Penn over de flop en over zijn eigen welzijnswerk.

Charlize Theron en Javier Bardem in The last Face

Sean Penn (56) zit klaar voor de pers. Scherp gepunte snor, sik. Legergroen jasje, geel pakje American Spiritsigaretten op tafel, stoïcijnse blik. Hij moet praten over The Last Face, zijn vijfde speelfilm als regisseur. Een melodrama over twee verliefde hulporganisatiemedewerkers te midden van de burgeroorlog in Liberia en Zuid-Soedan. Een dag eerder was de wereldpremière, in Cannes. Of beter: de slachting.

'Een lege cocktail van romantiek en vluchtelingenporno', schreef The Hollywood Reporter. 'Liberiaanse warlords zijn een nét iets grotere plaag dan Sean Penn', schatte Rolling Stone, 'maar het scheelt weinig.' Zowel The Guardian als Variety grapten dat Penns hoofdrolspeler en ex-geliefde Charlize Theron hem vermoedelijk de bons gaf nadat ze deze film had gezien.

Gruwelijke oorlogsbeelden

Beter een beetje neutraal beginnen, zo'n interview. Vond Penn het belangrijk de kijkers te confronteren met deze gruwelijke oorlogsbeelden? 'Áls kijkers zich daardoor geconfronteerd voelen, zijn ze onverschillig geweest', knauwt Penn binnensmonds. 'Dus ik zie dat niet zo, dat ik confronteer. Dit is gewoon hoe het is.'

De trailer van The Last Face vat de film samen: emotionele muziek, schietende Afrikaanse milities, Javier Bardem als kalme chirurg, passievol zoenend met zijn collega (Theron), die hysterisch haar frustratie uitschreeuwt: 'Je kent me niet eens!' Vluchtelingenkampen gefilmd vanuit vogelvluchtperspectief, Jean Reno als arts die olijk een noodtent binnenkijkt en raadselachtig mompelt: 'Liefhebben.'

En ook een flard van de Liberiaanse acteur Zubin Cooper, die mee mocht op de rode loper te Cannes en in een didactische bijrol het verschil benoemt tussen de lokale bevolking en de hulpverleners: 'Jullie kunnen hier weg, wij niet.'

Recensie The Last Face

The Last Face krijgt van Volkskrant-recensent Bor Beekman één ster. Ook de beste acteurs weten zich geen raad met hulpverleenzinnen als 'mensenlevens redden is een serieuze zaak'. Romantiek in tijden van mutilatie: ga dat maar eens met elkaar verbinden.

De crew van The Last Face in Cannes, mei 2016 Beeld epa

Penn, over zijn motivatie: 'Ik kende het script al een poosje en ik dacht dat ik wat te bieden had als filmmaker, omdat ik veel weet van de wereld waarin dit verhaal zich afspeelt. En ik was in de gelegenheid om Liberia, Sierra Leone en Zuid-Soedan te bezoeken, om me er verder in te verdiepen.'

Het in KwaZulu-Natal te Zuid-Afrika opgenomen The Last Face toont horden gemutileerde, verkrachte en ontheemde Afrikaanse vluchtelingen, maar met name als decor; omlijsting van de liefdesworsteling van twee blanke, opofferingsgezinde ngo-medewerkers.

'Ik kan me niet verontschuldigen', zegt Penn over de kritiek op die vertelwijze. 'Ik bén dat witte koppel geweest. Het is gewoon een weergave van de werkelijkheid. En iedereen die de film ziet en daar niet voor open staat, can go fuck themselves.'

Nieuwsgierig en onafhankelijk

De tweevoudig Oscarwinnaar runde lange tijd een door hemzelf opgerichte noodhulpinstantie te Haïti, na de aardbeving van 2010. Ook sprong hij bij als reddingswerker tijdens de overstromingen in New Orleans in 2005. Geen pr-acties, gewoon fysiek mensen redden. Omzichtig te werk gaan is niets voor hem: de Amerikaan reisde ooit zelf naar Iran om aldaar het regime te beoordelen, sprak geregeld af met vriend Hugo Chávez te Venezuela en dronk een glas tequila en besprak de drugsoorlog met de Mexicaanse kartelkoning El Chapo.

Penn, relativerend: 'Ik behoor tot de gelukkigen die zich de vliegtickets kunnen veroorloven. Ik ben nieuwsgierig en onafhankelijk.'

De rijzige Franse steracteur Jean Reno (o.a. Léon) loopt voorbij, knuffelt zijn regisseur, banjert weer verder. 'Ik houd van die man', zegt Penn.

Even eerder stond Reno het tafeltje pers te woord, samen met acteur Jared Harris, bekend van zijn rollen in de series Mad Men en The Crown. Beide mannen spelen artsen in The Last Face.

Het gesprek begon vrolijk.

Reno, wijzend op Harris: 'Ik heb er een broer bij door de film! We hebben zoveel tijd samen doorgebracht in Zuid-Afrika.'

Harris: 'Teken van ons afslaan!'

Reno: 'En we ontdekten twee heel behoorlijke restaurants. Beiden Italiaans. De ene avond aten we in de een, dan weer in de ander.'

Harris: 'Wat was nou die beroemde, met die Michelinsterren?'

Reno: 'Alleen die teken... heel gevaarlijk. Maar geweldig hoor. Het was een avontuur. '

Ervoeren de acteurs ook enige druk tijdens de opnamen, daar de film niet over Italiaanse restaurants ging, maar over oorlog?

Harris: 'Hahaha, de personages dróómden van Italiaanse restaurants.'

Een still uit de film The Last Face

Fantastische film

Reno, mondhoeken naar beneden: 'Dat is zo. Ik sprak over restaurants, maar de opnamen waren intens. Als je zo'n kamp vol vluchtelingen ziet, kun je niet rondlopen van: ha, ik ben de acteur, ik ga straks weer naar huis. Nee, je gaat naar huis met iets wat je de rest van je leven meedraagt. Dus ik ben zéér verbaasd door de reacties op de film, door de reactie van de pers.'

Reno, de kenmerkend lodderige blik nu verstrakt: 'De pers zegt: deze film is een stuk stront! Ik begrijp dat niet. Ik denk dat de pers over zichzelf praat. Voor mij is dit een fantastische film. Of ik ben gek. Mijn vrouw zag 'm en huilde de hele tijd. In het journaal zie ik precies dezelfde beelden als in de film. Zo gaat het! Ze slaan met een machete en een arts moet de gewonden weer aaneen naaien. En het is een liefdesverhaal. Ze geeft hem een ring en zegt: wil je trouwen? Fantastisch!'

Harris: 'Ik denk dat politieke correctheid Sean nu de das omdoet. The Last Face gaat over de bemoeienis van het Westen bij die conflicten, dus uiteraard zijn de hoofdpersonages twee mensen uit dat Westen. Elk ander gezichtspunt zou ridicuul zijn.'

Reno complimenteert zijn regisseur: 'Sean was als een engel voor ons. Maar voor zichzelf kan hij een demon zijn.' Hoe dat zo? 'Ik vertel niets nieuws: het leven valt hem soms zwaar. Voilà.'

Lof

Terug naar Penn. Die knikt, gevraagd naar de overeenkomsten tussen het regisseren van een film en het aansturen van een hulporganisatie. 'In Haïti ondervond ik dat de vaardigheden dezelfde zijn, voor noodhulp dan. De inzet verschilt wel, toch? Menselijk leven of een film.' Spottend: 'Maar de budgetten, die zijn hetzelfde.'

Penn oogstte eerder veel lof voor de door hem geregisseerde speelfilms, van zijn debuut The Indian Runner (1991) tot zijn survivalfilm en arthousehit Into the Wild (2007). Maar hij is weinig enthousiast over de huidige filmwereld, of gewoon over de wereld. 'Ik zou momenteel niet naar de bioscoop gaan voor inspiratie om de wereld te veranderen. We hebben sterker gereedschap nodig dan films.'

The Last Face is in Nederland vanaf 11/5 te zien via iTunes. Ook is een (Franse) dvd-uitgave verkrijgbaar.

'Slechtste film ooit'

Frankrijk kreeg de primeur: eerst de wereldpremière in Cannes, in mei 2016. De Franse bioscooprelease volgde pas in januari 2017. 'Mogelijk de slechtste film op aarde', schreef filmblad Cahiers du Cinema. Amerika wacht nog altijd op Sean Penns film. In Nederland besloot de distributeur, die het hulpverlenersliefdesdrama ongezien en op scriptbasis aankocht, de titel niet in de bioscoop uit te brengen. Wel is de film vanaf volgende week tegen betaling online te zien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden