filmrecensie first man

Iedere keer als er een ruimtevaartuig opstijgt in astronautenfilm First Man, piept en kraakt het dat het een lieve lust is (vier sterren)

Filmrecensie: First Man

Iedere keer als er een ruimtevaartuig opstijgt in astronautenfilm First Man, piept en kraakt het dat het een lieve lust is. Beangstigend en benauwend is het, met snelle shots van radertjes en metertjes die als een malle ronddraaien, van knoppen en schakelaars, van de ogen van Ryan Gosling dichtbij van achter een helm. Metaal gloeit van oververhitting, het bonkt en trilt en rommelt, het is afwisselend donker en licht.

Maar het zijn de close-ups van schroefjes die regisseur Damien Chazelle af en toe in de desoriënterende mix gooit die het hem doen. Schroefjes! Je moet er maar op vertrouwen, op die kleine dingetjes, als je de mens de ruimte in lanceert.

First Man is het verhaal van astronaut Neil Armstrong en het Amerikaanse ruimteprogramma dat er in de jaren zestig op gebrand was als eerste een man op de maan te zetten. Geen spoiler: dat lukte in 1969. Maar waar First Man uitstekend in slaagt, is dat moment hoe langer hoe onvoorstelbaarder te maken. Terwijl de weerstand tegen het peperdure NASA-programma bij de Amerikaanse bevolking groeit, vallen er doden bij tests en tijdens het aftellen moet er soms nog iets in een ruimteschip worden aangedraaid met een Zwitsers zakmes. Neil Armstrong en zijn collega’s zijn Icarussen: mensen die het met hun overmoedige maaksels opnemen tegen natuurkrachten. Gekkenwerk.

Bij de première tijdens het filmfestival in Venetië kreeg Chazelle (La La Land) kritiek omdat hij een van de meest iconische momenten van de maanlanding niet laat zien: het neerzetten van de Amerikaanse vlag. Alsof de Canadees de hele prestatie minder Amerikaans zou willen maken. Onzin. Bovendien: juist Chazelles eigenwijze keuzes werken goed. Dat hij het claustrofobische in zo’n ruimtefilm benadrukt. Dat hij dramatische gebeurtenissen, zoals de dood van Armstrongs dochtertje, verrassend ingetogen toont. Dat Armstrong hier niet de typische, superieure held is die ‘het goede’ doet voor volk en vaderland, maar een emotioneel gemankeerde, stugge man die worstelt met het verlies van zijn dochter.

Ryan Gosling lijkt gemaakt voor dit soort mannen die zich emotioneel niet willen laten grijpen, bij wie slecht nieuws implodeert. Hier laat hij de kijker zelf invullen of Armstrongs verlangen naar de maan een zucht naar zelfdestructie is, een vlucht uit de aardse werkelijkheid of een manier om de dood in zijn gezicht uit te lachen.

Op aarde is First Man soms wat te mat. Als Chazelle iets van sentiment zoekt binnen de verhaallijn over Armstrongs vrouw (Claire Foy, altijd goed), voelt het als een moetje uit angst om met die afstandelijke astronaut het publiek te koud te laten. 

Maar in de ruimte trekt het nooit. Elke lift-off is een uitputtingsslag voor de kijker, met die snelle montages, die berg van geluid en die soundtrack die het verdient om klassiek te worden. Heen en weer geschud: het is de hel, en tegelijkertijd kun je niet wachten die opwinding nog eens te beleven.

First man

drama

Vier sterren

Regie Damien Chazelle

Met Ryan Gosling, Claire Foy, Kyle Chandler

141 minuten, in 95 zalen 

Op naar de sterren en daar voorbij: wat maakt een astronautenfilm tandenknarsend spannend? Rob van Scheers zet uiteen wat er nodig is voor een geslaagde lift-off

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.