ReportageIdfa

Idfa weet nog steeds unieke festivalsfeer over te brengen

In het eerste festivalweekend presenteerde Victor Kossakovsky zijn gelauwerde zwart-witdocumentaire Gunda, over het leven van een zeug en haar biggen.

De documentaire Gunda.

‘We hadden onze Meryl Streep gevonden’, zegt Victor Kossakovsky over de eerste ontmoeting met het varken uit zijn spraakmakende nieuwe documentaire, die afgelopen weekend in voorpremière ging op het Idfa. De cineast trof het dier al op de allereerste dag van zijn zoektocht naar een geschikte hoofdrolspeler, terwijl hij rekende op minstens vier maanden verkennend boerderijbezoek. Soms heb je geluk. ‘Ze communiceerde met haar ogen’, benadrukt de 59-jarige Rus pal na de eerste publieksvertoning, live videobellend op het bioscoopdoek met oud Idfa-voorzitter en deeltijdrus Derk Sauer. ‘Er sprak iets krachtigs en vriendelijks uit die blik.’

Deze Meryl heet Gunda, wat ook meteen de titel werd van Kossakovsky’s geheel mens- en voice-overvrije boerderijdocumentaire. Daarin scharrelt het publiek 93 minuten lang mee met Gunda en haar dozijn biggen. Ook is er een gehandicapte kip en wat koeien. Het alledaagse boerderijleven, hier gefilmd in hemels zwart-wit. En dan voltrekt er zich iets in de schijnbare idylle. Het mag geen spoiler heten: natúúrlijk gebeurt er iets in de film, die internationaal al furore maakte. Zonder die gebeurtenis zou steracteur en veganist Joaquin Phoenix zich vermoedelijk ook niet spontaan aan Gunda hebben verbonden als ‘executive producer’, na het zien van de film. ‘Hij belde me onmiddellijk op’, zegt Kossakovsky, ‘Hij juichte door de telefoon. En zei: eindelijk heeft iemand het gemaakt.’

Hoe Kossakovsky de ontknoping van zijn varkensgeschiedenis in beeld brengt, zonder het dier ook maar een moment te vermenselijken, is onvergetelijk. Het is eerder alsof het dier zich in óns verplaatst.

‘Wat the fuck doen jullie?’, verwoordt de regisseur Gunda’s gedachten, speciaal voor de Idfa-bezoekers. Hij legde de schoonheid en weerbarstigheid van de natuur en de mens die binnen die natuur moet overleven eerder al verbluffend fraai vast in ¡Vivan las antipodas! en Aquarella. Maar de Rus, die binnen de documentairewereld en op Idfa al decennialang wordt gekoesterd, lijkt nu zijn doorbraak te kunnen maken naar het grote publiek. Gunda wordt al getipt voor de Oscars. Collega-regisseur en Amerikaan Paul Thomas Anderson maakt van elke gelegenheid gebruik om de cinematografische schoonheid van Gunda te prijzen: ‘Dit is een film om in te baden.’

Het nagesprek met de filmmakers na afloop van de vertoningen vormt een door publiek en filmmakers gewaardeerd deel van het Idfa. Op de 33ste editie vinden die gesprekken zo veel mogelijk digitaal plaats. Tóch lukt het zo wel om iets van die kenmerkende, zowel internationale als intieme Amsterdamse festivalsfeer over te brengen op de kijkers, thuis en in de zaal. Kossakovsky neemt de door Sauer meegebrachte bos bloemen digitaal in ontvangst, zwaait naar de dunbevolkte bioscoop Tuschinski in Amsterdam en zegt iedereen te willen knuffelen. 

Interviewer en vegetariër Sauer merkt nog op dat Gunda een heel ander slag film is dan de gruwelijke documentaires over de vleesindustrie die de afgelopen decennia frequent te zien waren op Idfa. ‘Is een van die films je ooit bijgebleven?’, vraagt Kossakovsky retorisch. ‘Niet dus. Die slachthuisfilms gaan over ons, over de mens. Dat wilde ik dus níét maken. Mijn film gaat over het dier.’

Anders dan de meeste documentaires op Idfa, is Gunda niet online te zien. Wel speelt de film gedurende het festival in veertig zalen. In 2021 wordt de film ook nog regulier uitgebracht in de Nederlandse bioscopen. 

Meer over IDFA

Filmredacteur Bor Beekman: ‘Je moet niet onderschatten hoe ongelofelijk belangrijk het is dat het Idfa wel doorgaat.’

Op de dag dat Idfa begint, mag er weer 30 man in een bioscoopzaal. Cruciaal, zegt artistiek directeur Orwa Nyrabia.

De Volkskrant deelt achttien tips voor het Idfa om u wegwijs te maken in het festivalaanbod. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden