Idealisten onder elkaar

Wat zou De Nieuwe Omroep van Aad van den Heuvel inhoudelijk kunnen toevoegen aan het publieke bestel? 'Helemaal niets', zegt netcoördinator Joop Daalmeijer....

Wilma de Rek

BIJ vier miljoen Nederlandse huishoudens valt komende week een mooi, glanzend drukwerkje in de bus. Twee weken geleden verkondigde het speciale krantje huis aan huis dat De Nieuwe Omroep (DNO) voor een aardverschuiving zou zorgen. Nu lokt de voorkant van het magazine leden met een Volkswagen Lupo, 10 iMac-internetcomputers en 500 webcam-camera's. Onder de opsomming van cadeaus doemt het enigszins zorgelijk kijkende hoofd van Aad van den Heuvel op, waaruit niettemin een opgewekte tekst komt: 'We gaan samen prachttelevisie maken!'

Met een snel stijgend ledental van ruim 25 duizend, de 'morele' steun van de Nationale Postcode Loterij en de TROS, en de warme sympathie van Joop van den Ende lijkt De Nieuwe Omroep de enige serieuze kanshebber voor toelating tot het publieke bestel in september 2000. Weliswaar moet de omroep er vóór 31 maart in slagen nog eens 24 duizend leden voor haar ideeën te interesseren, maar dat kan geen probleem zijn: 60 procent van de opbrengsten van de Postcode Loterij gaat (wettelijk verplicht) naar een aantal goede doelen, en als tegenprestatie willen die hun leden best warm maken voor De Nieuwe Omroep.

Over de initiatiefnemers Aad van den Heuvel en Walter Etty (later kenden ze ook de Fabeltjeskrant-bedenker en hoogleraar nieuwe media Thijs Chanowksi de status van oprichter toe) is sinds het uitlekken van de plannen zoveel geschreven, dat Van den Heuvel onlangs in het Algemeen Dagblad verzuchtte dat DNO doorlopend als een licht-terroristische organisatie werd afgeschilderd. Niemand had het over wat de Nieuwe Omroep nu eigenlijk wil, over inhoud; iedereen mekkerde maar door over de warme banden tussen De Nieuwe Omroep en de Nationale Postcode Loterij.

'Inhoud? Maar inhoudelijk voegt De Nieuwe Omroep helemaal niets toe', zegt Joop Daalmeijer, netcoördinator van Nederland 1 en vorige week in dezelfde functie benoemd voor Nederland 2. DNO wil Nederland 2 graag als thuisnet, maar Daalmeijer ziet geen enkele reden waarom De Nieuwe Omroep überhaupt tot het bestel moet toetreden.

'Alle thema's die zij zeggen te gaan belichten, komen bij de publieke omroep al ruimschoots aan de orde. Als er een grote ramp is, slaan de commerciële en de publieke omroep tegenwoordig de handen ineen om geld in te zamelen. Gratis. Het zou mij verbazen als de raad van bestuur van de NOS straks een positief advies over DNO uitbrengt aan de staatssecretaris.'

Hoogleraar journalistiek Harry Lockefeer is eveneens sceptisch: 'Programma's over de Derde Wereld en over maatschappelijke problemen, daar hebben we er genoeg van: zoveel zelfs, dat het publiek ze een beetje zat wordt. Als zo'n omroep nou een zo originele invalshoek zou bedenken, dat iedereen toch ging kijken, met een hartstikke innovatieve aanpak, lag het anders; maar wat ik van DNO zie en hoor is alleen maar meer van hetzelfde. Bovendien: van een publieke omroep verwacht je kritische en onafhankelijke journalistiek. De Nieuwe Omroep heeft de schijn tegen, en dat tast alvast hun geloofwaardigheid aan.'

Dan toch nog maar even de organisatie achter De Nieuwe Omroep, een smeuiige hutspot van de Postcode Loterij, de TROS en Joop van den Ende Producties.

Zo werd het zaaltje in het Amsterdamse hotel Krasnapolsy waar De Nieuwe Omroep voorafgaand aan de persconferentie van 13 januari dit jaar vergaderde, niet gehuurd op naam van de Nieuwe Omroep, maar op die van Novamedia BV. Novamedia BV heeft de Nationale Postcode Loterij opgericht en voert daarover nu het bestuur en de directie.

Zo wordt het programma BV de Wereld van Aad van den Heuvel - gemaakt door het productiebureau MediAat dat is opgericht door Van den Heuvel die het verkocht aan Joop van den Ende TV Producties, producent van de Postcode Loterij Show die wordt uitgezonden door de TROS - volledig gefinancierd door de Stichting Doen die gelieerd is aan de Postcode Loterij. 'Doen' staat voor Duurzame Ontwikkeling En Natuurbescherming; het 'verstrekken van publieke informatie via radio- en televisieprogramma's' is een van de instrumenten die het beleid van de stichting moeten vormgeven.

Zo was Walter Etty niet alleen wethouder financiën van Amsterdam, lid van het Commissariaat voor de Media en oprichter van AT5, maar stelde hij in 1993 op verzoek van staatssecretaris Kosto van Justitie als interim-manager ook orde op zaken bij de Nationale Postcode Loterij. Zijn voorzitterschap van de Consumentenbond en van het International Documentary Festival Amsterdam (IDFA) verklaart waarom Ally Derks, directeur van het IDFA, en Dick Westendorp, oud-directeur van de Consumentenbond, zitting hebben in DNO's raad van toezicht, na de ledenraad het belangrijkste orgaan van de vereniging.

Zo is ook Eckart Wintzen onlangs door Etty in die raad gehaald. Idealist van beroep, oprichter van BSO Origin en kapitaalkrachtig eigenaar van Ex'tent dat jonge bedrijven ondersteunt die behalve winst ook sociaal-maatschappelijke en ecologische doelstellingen nastreven. Op internet geeft Wintzen een quasi-bescheiden opsomming van zijn vele commissariaten - onder meer bij een participatiemaatschappij van de eerder genoemde stichting Doen, gelieerd aan de Postcode Loterij waar hij van 1993 tot 1997 ook commissaris was - en andere nevenactiviteiten, zoals het lidmaatschap van het College van Toezicht op de Kansspelen. Met belangenverstrengeling heeft dat, zei hij al in 1997, niets te maken.

Wintzen komt er rond voor uit dat hij niets met tv heeft, maar uitsluitend bij De Nieuwe Omroep zit vanwege de te verwachten integratie van tv en nieuwe media: 'Over een paar jaar gaan tv en internet hand in hand. In cyberspace ligt de nieuwe leidende rol van Nederland.' Om dezelfde reden verzorgt Planet Internet, dat tevens met Endemol en SBS samenwerkt in de amusementstoegangspoort @Fun, de internet activiteiten van De Nieuwe Omroep. Ook Monique van Dusseldorp heeft ongetwijfeld met het oog op de toekomst zitting genomen in de raad van toezicht van DNO. Van Dusseldorp & Partners houdt de ontwikkelingen op de Europese internetmarkt bij in opdracht van Amerikaanse bedrijven die in Europa zaken willen doen. In mei organiseert ze voor de tweede keer het symposium TV meets the web, over de mogelijkheden van internet voor omroepen.

Want in cyberspace mag dan de nieuwe leidende rol voor Nederland liggen, voorlopig ligt Nederland 's avonds nog gewoon voor de tv. Dus moet De Nieuwe Omroep via televisie naamsbekendheid opbouwen en uitgroeien tot een krachtig merk, het liefst in het publieke bestel: een commerciële zender kost 200 miljoen gulden per jaar, een plekje in het publieke bestel levert 90 miljoen op.

Afgelopen woensdag maakte ook World Online-oprichter Nina Brink bekend dat ze straks bij de beursintroductie van haar bedrijf een begin maakt met investeringen in charitatieve doelen. Nieuwe media, winst en charitas vormen blijkbaar een prettige combinatie die alle betrokkenen blij maakt.

Nu de kijker nog.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden