Idealisten en idioten met lef

Jaloezie, financieel wanbeleid, bedrog: saai waren ze niet, de beginjaren van De Pers...

Idealisme, akkoord, maar als iets de ontstaansgeschiedenis van Dagblad De Pers kenmerkt, is het toch vooral amateurisme. En naïviteit. Plus grenzeloze onderschatting. Het blijkt nog helemaal niet zo makkelijk te zijn, een kwaliteitskrant maken.

De enerverende ontstaansgeschiedenis en de beginjaren van het brutaaltje onder de (gratis) dagbladen is te boek gesteld door een onverwachte auteur, wetenschapsjournalist Govert Schilling. ‘Ik heb tientallen jaren over het heelal geschreven. Met dit onderwerp wilde ik eens loskomen van de sterren.’

Dat is gelukt, dankzij De Pers, de krant die alle andere kranten overbodig zou maken en het medialandschap voorgoed zou veranderen. Van het heelal kwam Schilling terecht in een wervelstorm van ruzies, jaloezie, financieel wanbeleid, bedrog, inschattingsfouten en, het moet toch nog even worden benadrukt, amateurisme en naïviteit.

In één adem noemt Schilling echter het idealisme en de moed van de pioniers; de inderhaast samengestelde redactie, hoofdredacteur Ben Rogmans, de adjuncten Jan-Jaap Heij en Frank Poorthuis, initiatiefnemer/uitgever Cornelis van den Berg en geldschieter Marcel Boekhoorn.

‘Het waren idioten, natuurlijk, maar tegelijkertijd waren het ook heel bevlogen mensen. Idiotie en idealisme liggen hier heel dicht tegen elkaar aan.’

Voor en na 23 januari 2007, de dag dat de eerste editie van de gratis krant verscheen, is de storm nooit gaan liggen. Centraal staat bij veel gebeurtenissen Cornelis van den Berg, een wonderlijke, nog geen 30-jarige figuur die droomde over een gratis kwaliteitskrant en er in slaagde miljonair Marcel Boekhoorn aan zijn kant te krijgen.

Schilling speldt Van den Berg diverse kwalificaties op, maar de veelheid is een teken van zijn onzekerheid. Hij noemt hem een idealist, een eigenwijs stuk vreten, een bevlogen fanaat, een hyperintelligente visionair, een charismatische sekteleider en een briljante autist, maar moet in het boek toegeven: ‘Ze kloppen allemaal een beetje, maar geen van alle dekken ze de lading volledig. Cornelis valt niet te labelen.’

Met alle hoofdrolspelers voerde Schilling gesprekken, maar niet met Van den Berg, de ‘contactgestoorde intellectueel met de sociale vaardigheden van een koikarper’.

Hij reageerde niet op talloze verzoeken van Schilling om zich te laten interviewen. Zelfs de vraag naar welk adres hij het boek, Gratis maar niet goedkoop – de kostbare wording van Dagblad De Pers, kon sturen, werd niet beantwoord.

‘Ik zou het leuk vinden om een keer een biertje met hem te drinken. Al was het alleen maar omdat hij er in is geslaagd een van de rijkste mensen van Nederland voor zijn karretje te spannen.’ Schilling doelt op Boekhoorn, de man die minstens 60 miljoen euro verloor aan De Pers.

Freelancejournalist Schilling is ondanks de bezuinigingsgolf die de krant trof, nog steeds een tevreden lezer. ’De Pers is een leuke, originele, vrolijke krant.’ En een krant met toekomst, volgens hem.

‘De oplage neemt weer toe, het verspreidingsgebied wordt groter, dankzij de zestien miljoen euro van uitgever Wegener. Als ze erin slagen om het advertentieniveau omhoog te krijgen, is de toekomst van De Pers verzekerd. Aan het enthousiasme van de mensen zal het niet liggen.’

Vleiend is de onthullende reconstructie voor bijna niemand – en niet alleen vanwege de details over uitspattingen in bedden of cafés. Het beeld dat opdoemt, is dat van bevlogen krantenmakers die aanvankelijk geen flauw idee hebben hoe een krant moet worden gemaakt.

Incasseren kunnen ze echter ook bij De Pers. Op het manuscript dat alle betrokkenen kregen toegestuurd, werd soms geschokt gereageerd, maar felle protesten bleven uit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden