Humor en venijn komen ruimschoots aan bod in De torens van Barchester van Anthony Trollope

Boek (fictie) - De torens van Barchester

De kerk en de journalistiek krijgen er stevig van langs in 19de-eeuwse satirische roman.

Anthony Trollope (1815-1882) behoort tot de productiefste auteurs van het Engelse taalgebied. Hij schreef 47 romans en vele verhalen, reisboeken, essays en andere werken. Die prestatie is des te opmerkelijker omdat Trollope een tijdrovende baan had bij de posterijen.

Toen Trollope, in het kader van een reorganisatie van de posterijen in Zuid-Engeland, veel moest reizen, knutselde hij een draagbaar schrijftafeltje in elkaar. Zo schreef hij het grootste deel van zijn roman Barchester Towers (1857), het tweede deel van de romancyclus The Chronicles of Barsetshire, in de trein.

Onder de titel De torens van Barchester is deze roman nu in het Nederlands verschenen, tot tevredenheid van Maarten 't Hart, die sinds jaar en dag de lof van Trollope zingt en het voorwoord mocht schrijven.

Een verschil tussen Trollopes werk en dat van victoriaanse collega's als Dickens, George Eliot en Charlotte Brontë is dat hij over zijn eigen tijd schreef. De torens van Barchester is een mooi voorbeeld. In de jaren 1850 speelde in de Anglicaanse kerk een richtingenstrijd tussen de zogeheten High en Low Church, ook wel de katholieke versus de gereformeerde stroming binnen de Church of England genoemd.

Trollope zag hierin een mooie insteek voor een satirische roman over manipulatie, ambitie, kleingeestigheid, naïviteit, opportunisme en andere, immer fascinerende menselijke eigenschappen. De torens van Barchester bewijst dat hij daarin groot gelijk had. De strijdpunten mogen dan geen mens meer interesseren, de verwikkelingen en machinaties die eruit volgden zijn van alle tijden.

De roman is dermate dichtbevolkt dat drie pagina's wie-is-wie zijn toegevoegd, maar de kern wordt gevormd door een handvol personages. Om te beginnen is er aartsdecaan Grantly, die op de eerste pagina's van het boek aan het sterfbed zit van zijn vader, de bisschop. Grantly maakt goede kans zijn vader als bisschop op te volgen, maar na een kabinetswisseling blijken zijn kansen verkeken.

Beeld Claudie de Cleen

De nieuwe bisschop, Proudie, blijkt een karakterloze figuur die onder de plak zit bij zijn vrouw. Het zijn mevrouw Proudie en de nieuwe kapelaan, Obadiah Slope, die aan de touwtjes trekken. Beiden vertegenwoordigen de gereformeerde stroming in de Anglicaanse kerk en hebben manipulatie tot kunst verheven. Ze trekken samen op, totdat hun belangen blijken te botsen, wat aanleiding is voor nog veel meer manipulatie.

Obadiah Slope, wiens naam en achterbaksheid doen denken aan Uriah Heep uit David Copperfield (1850), is een van de dankbaarste personages. Hij is minder een slijmjurk dan Heep, maar net zo'n gladjakker. Kil, gewetenloos, ambitieus, maar op fatale momenten blind voor de emoties en intelligentie van anderen. Trollope beschrijft Slope met dickensiaanse plastiek: 'Zijn gezicht heeft bijna dezelfde kleur als zijn haar, misschien nog net iets roder: het lijkt een beetje op rundvlees maar rundvlees van slechte kwaliteit, zou men zeggen.'

Andere belangrijke personages zijn de zachtaardige Septimus Harding, die zijn baan als regent van het armenhuis is kwijtgeraakt door een krantenschandaal, domheer Vesey Stanhope, die tegen zijn wil uit Italië wordt teruggeroepen en diens flirterige dochter.

Uit dit geheel kneedt Trollope een onderhoudende, naar goed 19de-eeuws gebruik soms wat breed uitgesponnen plot, waarin humor en venijn ruimschoots aan bod komen. Zowel de kerk als de journalistiek krijgen er stevig van langs; zoveel is er in 161 jaar nou ook niet veranderd.

De torens van Barcheste

fictie

Anthony Trollope

Uit het Engels vertaald door Marijke Loots en van een voorwoord voorzien door Maarten 't Hart.

IJzer;

528 pagina's; euro29,95.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.