Humor en papier hebben, zeker in onze krant, een huwelijk vol strubbelingen

Volkskrantlezers vinden veel. En misschien wel het meest vinden ze iets van ons taalgebruik. Terecht?

Beeld de Volkskrant

Wat

Vooraleerst een gevoelige zaak. Een collega meldde zich en sprak haar ergernis uit: ‘Daar stond het weer, in onze krant: euthanasie voor bijtende honden. Dat gaat dus vaak fout. Ooit schreven we over euthanasie bij een gestrande potvis. Euthanasie is ‘de dood op verzoek’, en daarvan kan bij dieren echt nooit sprake zijn. Beesten zijn niet wilsbekwaam, ze maken geen wilsbeschikking, er komt geen tweede arts langs. Ik las zelfs over ‘verplichte euthanasie’, dat kan al helemaal niet.’

Heeft de collega gelijk?

Ja. Het woordenboek (Van Dale) is er duidelijk over: ‘Op­zet­te­lijk levensbeëindigend han­de­len door toe­die­ning van be­paal­de mid­de­len door een arts op uit­druk­ke­lijk ver­zoek van de pa­tiënt zelf bij uit­zicht­loos en on­draag­lijk lij­den.’ Dan vallen honden, potvissen en andere dieren af. En ook verplichte euthanasie is een verkeerd begrip. Dat riekt naar een duistere periode uit onze moderne geschiedenis.

Dus?

Uitsluitend gebruiken in gevallen waarin de duidelijke en begrensde betekenis van toepassing is.

Dan

De lezer Paulijn Snijders uit Brummen zit iets hoog, gezien het onderwerp dat ze boven haar mail meldde: ‘Kappen met ‘zeg maar’.’

Waar gaat dat over?

Snijders was gestruikeld over deze passage in een columnachtig stukje in Sir Edmund van afgelopen zaterdag, over ­Stephen Hawking en Joseph Fourier: Zijn belangrijkste idee, dat zwarte gaten toch zachtjes gloeien,was vooral leuk voor andere theoretici. Geen Einstein, zeg maar. Die veranderde ons wereldbeeld. Het ging haar om dat zeg maar. Snijders: ‘In gesprekken worden we er al mee overspoeld, nu merk ik dat het ook in teksten in de krant opduikt. Mag ik alsjeblieft verschoond blijven van deze afschuwelijke uitdrukking? Je zegt iets al, dus de toevoeging ‘zeg maar’is volstrekt overbodig.’

Heeft de lezer gelijk?

Wel als ze pleit voor terughoudendheid waar het spreektaalachtige stopwoorden en -uitdrukkingen betreft, zoals zeg maar, ofzo en een soort (van). Dat zijn zaken die in een enigszins formele tekst niet thuishoren, dus ook niet in de krant.

Meestal niet, althans. Want gaat het om een interview of een column-achtig verhaal, dan is het gelijk van deze lezer minder evident. In een interview kunnen dergelijke frasen, mits spaarzaam gebruikt, nuttig zijn. Bijvoorbeeld om te laten zien dat de geïnterviewde een taaluiting ­extreem vaak in de mond neemt.

En in een columnachtige bijdrage, waarvan in Snijders’ voorbeeld sprake is, kan zeg maar gebruikt worden om lucht, lichtzinnigheid, ironie of humor aan te brengen in het geschrevene. Maar daarmee, hebben we al vaak ervaren bij de krant, ­begeeft een auteur zich op glad ijs. Humor en papier hebben, zeker in onze krant, een huwelijk vol strubbelingen. Een fenomeen overigens dat op sociale media nog sterker speelt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden