Humberto Tan mocht van RTL niet meer door. Hoe kon de ideale schoonzoon zo van zijn troon vallen?

Humberto Tan bracht vrolijkheid in een genre dat tot die tijd vooral zwaar en degelijk was. De concurrentie zag het succes en nam de gezelligheid over. Het was het begin van het einde van RTL Late Night met Tan.

Humberto Tan wordt getroost na de aankondiging van zijn vertrek.

De wereldster maakt een diepe buiging en vouwt zijn handen. De ouders van de verongelukte Dennis hebben zich kort daarvoor in zijn armen laten vallen en Humberto Tan heeft het tafereel met een glinstering in zijn ogen bezien. 'Wooh, wooh, wooh', stamelt zanger Pharrell Williams als hij weer terugloopt naar de tafel.

Een wereldster breng je niet zomaar uit zijn evenwicht. Maar Humberto Tan flikt het in september 2014 toch, bij de zanger van het alomtegenwoordige Happy. Niet uit effectbejag: het leek hem gewoon een mooi gebaar als Pharrell bij RTL Late Night de ouders zou ontmoeten van de verongelukte Dennis, wiens afscheid met de vrolijke klanken van Happy werd omlijst.

De kritieken zijn de volgende dag lyrisch. Tan is een jaar onderweg en kijkers en critici hebben de presentator en zijn talkshow stevig tegen de borst gedrukt. De hug van Pharrell trekt 1,14 miljoen kijkers, Bert van der Veer ziet er het tv-moment van het jaar in. Humberto Tan, bij wie sport lange tijd de rode draad was in zijn carrière, heeft zijn momentum te pakken - en hij is niet van plan het ooit nog los te laten.

Drieënhalf jaar later raakt Tan zelf in vervoering, aan het eind van een doorsnee uitzending. Hij onthult woensdagavond dat hij ermee ophoudt als presentator van Late Night. Niet bepaald in goed overleg: Tan had graag door gewild, maar mag niet van RTL. Twan Huys lost hem af na dit seizoen. Tan heeft er dan 1.080 afleveringen op zitten.

Vorige maand leek Tan (52) nog gesteund door zijn werkgever. 'We geloven in het programma, in het team en in Humberto', beweerde RTL in het AD. Alsof een programma waarbij ruim de helft van de kijkers is weggelopen, aan de snoeischaar van commerciële tv-bazen kan ontsnappen.

De experts hielden zich al langer niet meer in. Regisseur en tv-deskundige Bert van der Veer vond Late Night als geheel 'wat schraal' geworden, voormalig RTL-baas Fons van Westerloo zag een programma dat zijn urgentie was kwijtgeraakt. Ruud Hendriks, een van de grondleggers van RTL: 'Het vertrek van Tan zag je van mijlenver aankomen'.

RTL Late Night zou, in de geest van voorganger Barend & Van Dorp, het laatste drankje moeten worden dat de kijker tot zich nam voor het slapengaan. Maar de laatste maanden sloegen steeds meer kijkers Tans brouwsel over, ze schonken liever iets anders voor zichzelf in. Op de late avond heeft Eva Jinek met negenhonderdduizend kijkers de plek van Tan overgenomen.

Niet alleen voor Tan was Late Night in augustus 2013 een sprong in het diepe. Programmadirecteur Erland Galjaard moest als een bezetene lobbyen om de talkshow er bij de bazen in Luxemburg door te drukken. Late Night wilde anders zijn. Een dynamisch, optimistisch programma met een 'zekere openheid', zag de presentator voor zich. Een show als hijzelf: warm en sprankelend - 'fris en fruitig', zoals hij aan het eind van elke uitzending afscheid neemt.

Het fileren van zijn gasten is meer iets voor de concurrentie. Herman Meijer, destijds eindredacteur van Pauw & Witteman: 'Wij zaten toch meer in de sfeer van: kom eens hier, we gaan je een zwaar interview afnemen.'

Waar andere talkshows na het overlijden van Nelson Mandela inzoomen op zijn politieke verleden, vertelt Ruud Gullit aan Tan over zijn ontmoetingen met Mandela. Op de burelen van P&W slaat stilaan de paniek toe. Tweehonderdduizend kijkers zijn vertrokken naar Late Night, net als een aantal vaste gasten. Meijer: 'We dachten soms: verdomme, Pechtold kwam altijd bij ons, waarom gaat hij nu daar zitten? Diederik Samsom zei weleens: jullie zitten altijd te zeiken, bij Late Night is het tenminste leuk.'

Keerpunt

De plaats van uitzending is een hotel in het centrum van Amsterdam, eerst het American en later NH Schiller op het Rembrandtplein. Het rumoer van loeiende sirenes en klingelende trams brengt leven in het programma, terwijl Tan met speels gemak tussen zijn gasten aan tafel schakelt. Zijn gesprek met drie vrienden die het drama in de Bataclan overleefden, levert hem de Sonja Barend Award op, hij wordt gekozen tot beste presentator van 2014 en 2016 en tot Omroepman van het jaar.

Zeker twee jaar lang is Tan vrijwel onomstreden. De aanzwellende parade van presentatoren uit de eigen RTL-stal krijgt tegenwicht van onbekende Nederlanders en hoofdrolspelers uit het nieuws. Maar gezellig is het allang meer niet alleen bij hem aan tafel. Ook bij Jinek en Pauw schuiven zangers, presentatrices en Geer en Goor aan. 'Dankzij Late Night hebben we kunnen zien dat vrolijkheid werkt', zegt Meijer, na P&W eindredacteur van Pauw. 'Dus zijn we zelf ook vrolijker geworden.'

Terwijl de concurrentie in de lift zit, heeft Late Night het moeilijk om zijn successen te herhalen. De tafel zit steeds vaker vol met RTL-sterren die over hun programma komen vertellen, constateert Hendriks. 'Met amusement aan tafel is niks mis, maar het werd een grote promoshow. Ik zag geen duidelijke keuzes: wat wil je als programma nu eigenlijk bieden aan de kijkers?'

Ongemakkelijke taferelen

Daarnaast belandt de affaire van Tan en NOS-collega Dionne Stax in de roddelbladen. Het leidt tot ongemakkelijke taferelen aan tafel: de presentator zwijgt, maar vraagt de gasten wel naar hun diepste zielenroerselen. Hij trekt weer bij zijn gezin in, maar zijn imago is aan diggelen.

'De ideale schoonzoon viel van zijn troon', kijkt Van Westerloo terug. 'Je vraagt je gasten het hemd van het lijf, maar zelf geef je even niet thuis. Als tv-presentator van een grote zender ben je een publiek figuur, wees dan open naar je publiek.' Hij gelooft trouwens niet dat de affaire tot dalende kijkcijfers heeft geleid. Hendriks is het met hem eens: 'Dat ligt aan de keuzes van het programma.'

Zo hoog als de deskundigen Tan en zijn programma optilden, zo onverbiddelijk zijn ze nu. Achter de schermen heeft Tan het succes juist altijd gerelativeerd, vertelt Anne-Greet Haars, sinds vorig jaar maart hoofdredacteur van RTL Late Night. 'Hij zei: RTL Late Night was nooit zo goed als iedereen het op een gegeven moment vond, maar ook niet zo slecht als iedereen het nu vindt.'

'Een oud programma veranderen is net zo moeilijk als een nieuw programma starten', weet Van Westerloo. 'Maar hier had maanden geleden al ingegrepen moeten worden.' Hendriks: 'Ik heb weleens een programma met Carlo Boszhard na drie afleveringen opgeheven, omdat het niet liep. Zo gaat dat bij commerciële televisie.'

Herman Meijer: 'Tan heeft iets stoers neergezet, al snap ik dat de zender heeft ingegrepen.' Ruud Hendriks: 'Ook een topspits belandt weleens op de bank. Maar Humberto komt goed terecht, daarvoor is hij te veel een vakman.'


Is de kritische Twan Huys geschikt als gastheer van een talkshow vol artiesten, acteurs en andere BN'ers?

Met Twan Huys zal RTL Late Night van karakter veranderen: journalistieker en serieuzer. Zit de RTL-kijker daarop te wachten? (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden