Interview

Hugh Jackman: 'Logan moest volwassener, serieuzer worden'

Hugh Jackman en James Mangold, hoofdrolspeler en regisseur van Logan, over wat er mis is met de superheldenfilm en waarom die van hen beter is.

Hugh Jackman en James Mangold, hoofdrolspeler en regisseur van Logan Beeld null
Hugh Jackman en James Mangold, hoofdrolspeler en regisseur van Logan

Hugh Jackman (48) had één belangrijke eis, voor hij zijn handtekening op het contract zette dat hem aan superheldenfilm Logan verbond. De film waarin hij voor de negende en laatste keer is te zien als Wolverine, de bovenmenselijk sterke wolfman met messenklauwen uit het X-Men-collectief, moest wat hem betrof drastisch anders worden dan de vorige acht.

Dat is gelukt. Logan is een harde, expliciet gewelddadige film over de nadagen van een verfomfaaide superheld, ergens in een nabije toekomst. Het is meer drama, apocalyptische western of zelfs horror dan geijkt superheldenspektakel. Regisseur James Mangold, onder meer bekend van politiedrama Cop Land en Johnny Cash-biopic Walk the Line, toont Wolverines superkracht niet zozeer als een cool special effect, maar laat vooral zien hoe hij lijdt onder zijn gave. Als de klauwen weer in zijn vuisten zijn teruggetrokken en hij zich in een van de eerste scènes voor de spiegel oplapt na een ongewild gevecht, sijpelt het pus over zijn handen.

De suggestie is fraai: deze Wolverine leeft in de echte wereld, al die eerdere films en stripverhalen zijn verworden tot mythe. Geweld is niet gelikt en spectaculair verbeeld, maar heeft realistische gevolgen.

Hugh Jackman als Logan. Beeld null
Hugh Jackman als Logan.

Knagend gevoel

Wolverine loopt sinds de eerste X-Men (2000) als een rode draad door Jackmans carrière. De Australische acteur (48) kreeg vooral in het begin veel energie van de rol, zegt hij aan tafel met een groep journalisten in het Ritz-Carlton, op de slotdag van het filmfestival van Berlijn. Het superheldengenre was nog fris, vooral de eerste twee films balanceerden knap tussen karakterschetsen en spektakel.
Wolverine leverde hem als acteur bovendien sterrenstatus op.

Het karakter sloeg aan: deze wolfman verstopt zijn gezicht niet achter een masker. Jackman gaf hem charme en menselijkheid. Maar na diverse X-Men-vervolgen en solistische spin-offs leek de rek er een beetje uit. 'Ik had het knagende gevoel dat ik nog niet alles uit het personage had gehaald, maar ik wist niet precies wat ik anders kon doen', zegt hij. 'Zo veel verschillende manieren zijn er nou ook weer niet om Wolverine te spelen.'

Precies twee jaar geleden, op 2 maart 2015, zag hij het helder voor zich. Jackman werd om vier uur 's ochtends wakker in een hotel ergens ter wereld, tijdens de promotietour van een film waarvan hij de naam niet meer weet, greep naar zijn telefoon en sprak voor zichzelf een voice-memo in. 'Deze film moest serieuzer, dramatischer en volwassener worden. Ik wilde een film met een donkere sfeer, zoals de western Unforgiven of het worsteldrama The Wrestler. Stel dat al die andere X-Men-films oorlogsfilms zijn, waarin de tegenstander keer op keer het voortbestaan van de wereld bedreigt, dan moest dit gaan over de soldaat die huiswaarts keert. De oorlog zit nog in hem, maar hij doet zijn best om terug te keren naar een normaal bestaan. Hoe komt zo'n man aan een baan? Hoe vindt hij vrede met zichzelf?'

Jackman kijkt op, zelfverzekerd: '95 procent van mijn gedachten over de toon en sfeer van de film op die voice-memo, zie je terug in Logan.'

Acteren als zelftherapie

Hugh Jackman begon in de jaren negentig met acteren en vindt dat iedereen een jaar hetzelfde zou moeten doen. 'Het is fast forward zelftherapie. Je komt voor een heleboel mensen te staan die een microscoop op je angsten, je beperkingen en je gedachten over jezelf zetten. Het is ongelofelijk hoeveel je daardoor leert. Neem alleen al je ademhalingstechniek: ik had geen idee dat je emoties zo nauw verbonden zijn met ademen. Ik acteer nu ruim twintig jaar en leer nog altijd bij.'

Rated R

Logan volgt op een doorbraak in het superheldengenre die vorig jaar werd veroorzaakt door Deadpool, een opvallend gewelddadige, zwartkomische en vooral succesvolle filmsensatie met een smakelijk lomp en grofgebekt hoofdpersonage. Fox, de filmstudio van beide films, nam een gok: de makers moesten het doen met de helft van het budget van de gemiddelde superheldenfilm, maar kregen wel alle vrijheid om de film te maken die ze wilden. Dat betekent dat Deadpool en nu ook Logan niet bij voorbaat zijn gemaakt om bij de Amerikaanse filmkeuring als kindvriendelijk te worden beoordeeld (PG13: onder de 13 wordt parental guidance, volwassen begeleiding, geadviseerd).

Deadpool en Logan kregen de beruchte R-rating: iedere bezoeker onder de 17 is verplicht een volwassene mee te nemen (zelfs de duistere Batmanfilm The Dark Knight werd bestempeld met PG13). Dat het publiek toch massaal naar Deadpool ging, logenstrafte het conservatieve idee dat de puberdoelgroep bereikt moet worden om een blockbuster tot een succes te maken.

Jackman is onder de indruk van het lef van de studio: 'Logan is qua durf en brutaliteit vergelijkbaar met Deadpool, maar Fox gaf ons al groen licht toen Deadpool nog in première moest gaan. Het is niet eenvoudig en voor de hand liggend om je als studiobaas voor zo'n gewaagde film in te zetten. Voor een acteur of regisseur is het heerlijk, maar een studiobaas zet meteen zijn baan op het spel: als die man geen geld verdient, staat hij gewoon op straat.'

Hugh Jackman als Logan. Beeld null
Hugh Jackman als Logan.

Spektakelfilms

Ook regisseur James Mangold (53) tekende pas voor Logan toen hij de garantie kreeg om vrij te filmen. 'Het ging niet om het tonen van meer geweld of meer seks en al helemaal niet om personages op elkaar te laten schelden', zegt Mangold in Berlijn. 'Maar de leeftijdskeuring is zo ontzettend vormend voor dit soort films. We wilden vooral vrijheid. Ik wilde met Logan een superheldenfilm maken waarin het in de eerste plaats gaat over het personage en zijn gevoelens.'

De kritiek die de vorig jaar verschenen films als Batman v Superman: Dawn of Justice of X-Men: Apocalypse te verduren kregen, deelt hij volledig: te vlak, te vol met personages, te veel digitale effecten. Hij kijkt de journalisten een voor een aan: 'Jullie zijn wat mij betreft nog niet kritisch genoeg geweest. Begrijp me niet verkeerd: ik heb niets tegen spektakelfilms met grote budgetten. Maar ik heb films gezien die 2 miljoen per minuut kosten, waarin mijn oren minutenlang gevuld werden met muren van geluid en mijn ogen wegdraaiden omdat ze niets anders zagen dan computergegenereerde beelden.'

Zijn grootste angst was om met Logan toch zo'n generieke superheldenfilm te maken. Hij maakte tenslotte zelf met The Wolverine (2013) een voorloper van Logan. 'Die films hebben een op zichzelf staande vorm van zwaartekracht. Ze trekken je als regisseur naar een plek waar je stiekem niet wilt zijn. De financiële druk op zo'n film is enorm. Je moet rekening houden met product placement, er moeten verbanden worden gelegd met eerdere films in hetzelfde filmuniversum, scènes mogen niet te lang duren omdat publieksonderzoek uitwijst dat een jongere doelgroep anders te snel afhaakt. De enorme schare fans heeft verwachtingen, vaak zelfs eisen, waaraan je moet voldoen. Dat is redelijk als je je realiseert hoeveel honderden miljoenen dollars op het spel staan, maar ruimte voor een meer kunstzinnige aanpak ontbreekt.'

Wat veranderde er nou eigenlijk precies, met die R-stempel voor Logan? Mangold: 'Alles! Geen knipogende pluizige excuuskaraktertjes op de poster, de scènes mogen langer duren, je fungeert niet meer als reclameplatform voor kindermaaltijden met superheldenpoppetjes van een hamburgerketen, noem maar op. Logisch, natuurlijk. Geen hamburgerketen die zich associeert met een film vol heftig geweld.' Samenvattend: 'Alles wordt cooler, eigenlijk.'

Lees de recensie

Logan is een drama in de jas van een actieblockbuster (***)
Volkskrant-recensent Bor Beekman geeft Logan drie sterren. Lees hier zijn recensie.

Hugh Jackman aanschouwt een miniatuurversie van zijn personage Wolverine. Beeld null
Hugh Jackman aanschouwt een miniatuurversie van zijn personage Wolverine.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden