Review

Houthaven Blok 0 niet het zoveelste mammoetcomplex

Loeistrak metselwerk en een ritmische ramencompositie: deze zorgvuldigheid zie je weinig in de woningbouw. Deze middenklassehuizen zien er met hun schuifpuien en brede balkons luxe uit.

Luxe middenklassehuizen aan de Amsterdamse Houthavens.Beeld Luuk Kramer

Voor de architectuur was de economische crisis hier en daar het Cruijffiaanse nadeel dat zijn voordeel had. Dat bewijst dit krachtige gebouwenduo aan de Amsterdamse Houthavens, ontworpen door architect Marcel Lok.

Houthaven

Houthaven Blok 0
Amsterdam (2012-2015)
Architect: Marcel Lok
Opdrachtgever: Building4you

Ambachtelijk en klassiek

De bedoeling was dat hier het zoveelste mammoetappartementencomplex zou komen, met een standaardindeling en marginale buitenruimten, zo goedkoop mogelijk afgewerkt om de winst te maximaliseren. De ontwikkelaar kreeg de financiering niet rond, waarna de gemeente besloot de grond te verkopen aan partijen die nog wel over geld beschikten: (collectieven van) particuliere opdrachtgevers en 'kleine' ontwikkelaars. Dit was een kans voor jonge architecten zoals Marcel Lok, die samen met ontwikkelaar Building-4you twee kavels wist te bemachtigen.

Lok behoort tot een nieuwe generatie architecten die zich - in reactie op de conceptuele Superdutch-architectuur waarmee Rem Koolhaas, MVRDV en UN Studio in de jaren negentig de wereld veroverden - opnieuw interesseert voor het werken met ambachtelijke materialen en klassieke architectonische principes.

Het 'nieuwe ontwikkelen'

Het klinkt bepaald onspectaculair en zo op het eerste gezicht ogen de twee blokken, ontworpen als een 'broer' en 'zus' van natuursteen en baksteen, ook nogal gewoon. Die banaliteit is bedrieglijk. De ritmische compositie van ramen: het loeistrakke metselwerk dat tot en met de vensterbanken is doorgezet - het is van een zorgvuldigheid die je nog maar weinig ziet in de woningbouw. Middenklassehuizen zijn het, maar met hun verdiepinghoge schuifpuien en woningbrede balkons voelen ze luxer. Dat zit 'm in de details. Het uitzicht door het glazen balkon - anders dan een pand verderop - wordt nergens verstoord door spijlen en regenpijpen ontbreken (die zijn weggewerkt in de gevel).

Vergeleken met al die aandacht voor de gevels ogen de entree en de trappenhuizen nogal kaal. De potentie van collectieve particuliere opdrachtgevers schuilt volgens Lok niet in het creëren van een architectuur die uitdrukking geeft aan de individuele smaak, maar in de mogelijkheid een variatie aan woningtypen aan te bieden. De 32 huizen hebben uiteindelijk allemaal een eigen, op maat ontworpen plattegrond gekregen. De parkeergarage en de daktuin op de tweede verdieping zijn voor gemeenschappelijk gebruik.

Zal het 'nieuwe ontwikkelen' doorzetten nu de economie aantrekt? Dat valt nog te bezien. In de Houthavens zie je twee tendensen. Een deel van de nog beschikbare grond wordt 'als vanouds' verkocht aan de hoogste bieder; daar staan de grote bouwboeren weer vooraan. Bij andere kavels is mede-opdrachtgeverschap wel een vereiste. Hopelijk overtuigt de tijdloze kwaliteit van projecten als deze de gemeente om vooral daarmee door te gaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden