Hot, die literatuur, maar waar ligt Holland ook al weer

Rudi Wester, strijdster voor het Nederlandse boek in den vreemde, wist even niet hoe ze het had, toen ze deze week een bezoek bracht aan uitgever Bloomsbury in Londen....

Nederlandtalige literatuur is, vrij plotseling, hot in Groot-Brittannië. Wester, actief namens de Stichting Frankfurter Buchmesse 1993: 'Bij veel uitgevers hier heerst momenteel de angst om de boot te missen. De sfeer is: in Nederland gebeurt het. Daar is sprake van een levendige literatuur, die aansluit bij de Engelse cultuur, maar die het sombere van de Duitse literatuur mist.'

Twintig Nederlandse auteurs verblijven deze dagen in Londen, ter gelegenheid van de manifestatie Literature from the Low Countries, onderdeel van het London Festival of Literature. De belangstelling van critici en publiek voor de exoten van de overkant van het Kanaal is groot. En dat mag gerust een klein wonder heten. Want de gemiddelde Engelsman weet nog steeds amper waar Nederland ligt - ergens in Scandinavië, is meestal het vermoeden - en van het bestaan van een Nederlandstalige literatuur was tot voor kort slechts een kleine elite op de hoogte.

Paul Binding, auteur en daarnaast criticus van Times Literary Supplement en de Independent on Sunday, spant zich al jarenlang in om de ogen van zijn landgenoten te openen. 'Het is nog steeds heel erg moeilijk om de Britten warm te krijgen voor welke Europese schrijver dan ook', zegt hij. Volgens Binding zorgde met name de Thatcherperiode voor 'een identiteitscrisis', die van de Britten navelstaarders maakte.

'Maar er zijn tekenen van een nieuwe era. Sinds de verkiezing van Blair zie je dat we ons meer openstellen voor Europa. Er zal een eind komen aan die tijd van isolationisme.' En dat zal, hoopt Binding, ook grote gevolgen hebben voor de waardering voor niet-Engelstalige literatuur.

Binding bezocht in januari, samen met vier andere leidende critici, Nederland en sprak daar met talloze schrijvers. Dat maakte hem nog meer tot een warm pleitbezorger voor de Nederlandstalige literatuur. 'Van Dis! My Father's War (Indische Duinen), een schitterend boek. Ik kan maar niet begrijpen waarom nog geen enkele Engelse uitgever het in zijn fonds heeft opgenomen.

'Dat boek van Connie Palmen, over haar dode geliefde, I.M.:exact het soort boek waar de Engelse lezer van houdt. En zo zijn er veel meer.'

Laura Susijn is een in Londen gevestigde literair agente, die Nederlandse schrijvers tracht onder te brengen bij Engelse uitgevers. 'The time has come', zegt ze. 'Er komt momenteel zoveel goeds uit Nederland. In mijn ogen is er echt sprake van een golden age in de Nederlandse literatuur. En daar komt bij dat er in Engeland en de VS op dit moment juist niet zo heel veel interessants gebeurt.'

Waarmee Susijn niet wil beweren dat het opeens een eitje is geworden om de Brit aan het Nederlandse boek te krijgen. 'Het blijft een abnormaal moeilijk taalgebied. Voor veel mensen hier ben ik nog steeds stapelgek. Ik boks nog steeds op tegen een gevoel van apathie, van pessimisme bij de uitgevers. Maar dat verandert langzaam maar zeker.'

Ook Wester pleit voor realisme, temidden van de aanwakkerende euforie. 'Voorlopig hoeven we hier nog niet te denken aan de verkoopcijfers die mensen als Nooteboom en Mulisch in Duitsland halen. Het blijft buitengewoon moeilijk, de drempel is erg hoog. In landen als Duitsland en Italië heeft de vertaalde literatuur 15 procent van de markt, in Groot-Brittannië is dat nog altijd niet meer dan 2 procent.

'Van Mulisch' De ontdekking van de hemel werden in Duitsland tweehonderdduizend exemplaren verkocht, hier vijfduizend. En dat is al heel wat voor een vertaalde roman. Maar dat betekent ook dat hier een enorme groei mogelijk is.'

Uitgeverij Harvill Press vervult al meer dan vijftig jaar een voortrekkersrol in de promotie van buitenlandse literatuur op de Britse markt. 'Ons grootste probleem', zegt uitgever Guido Waltman, 'is en was de enorme productie van boeken in de Engelse taal. Niet alleen in Groot-Brittannië, maar natuurlijk ook in de VS en de Engelstalige landen van de Commonwealth. Boekwinkels en lezers hèbben al zo'n enorme keuze, dat de neiging om verder te kijken heel lang niet al te groot is geweest.'

Harvill bracht onder meer Nooteboom en Palmen onder de aandacht van de Britse lezer. Nootebooms Roads to Santiago (De omweg naar Santiago) verkocht in Groot-Brittannië ongeveer tienduizend exemplaren en is daarmee tot dusver het best verkochte Nederlandstalige boek in Engeland. 'We willen dat de lezer niet langer het onderscheid maakt tussen Engelse en vertaalde romans', zegt Waltman. 'A novel is a novel. De lezer moet leren Nooteboom niet te zien als een Nederlandse schrijver, maar als de schrijver van Europese statuur die hij is.'

Arion, Benali, Bouazza, Claus, Enquist, Grunberg, Isegawa, Japin, Marugg, De Moor, Möring, Mulisch, Palmen, Tepper, De Winter: de lijst van Nederlandstalige schrijvers die in Engeland zijn verschenen - of binnenkort zullen verschijnen - is zo langzamerhand indrukwekkend en blijft groeien. 'Maar wat we nodig hebben is één bestseller', zegt Rudi Wester. 'Dat zou de echte doorbraak kunnen betekenen. Misschien lukt het met In Babylon van Marcel Möring. Claus de Nobelprijs zou trouwens ook helpen.'

'Ik heb net In de ogen van mijn broer van Lisa de Rooy verkocht', zegt Laura Susijn. 'Dat is in Nederland nog niet eens uit, maar ik ben ervan overtuigd dat dat hier heel groot gaat worden.' En, ten bewijze van torenhoog optimisme: 'Voskuil, Het Bureau, geweldig. Dat wil ik ook proberen onder te brengen. Ik zie het al voor me, dat ik hier bij een uitgever binnenstap en zeg: alsjeblieft, zeven delen, vijfduizend pagina's. Geef maar uit. Waarom niet? Ze hebben in Engeland toch ook bureaus?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden