Hoornse schippers ontdekten in 1616 Kaap Hoorn 'te laat'

Om nou te beweren dat ze er in Hoorn ondersteboven van zijn, nee. Toch vinden veel inwoners van de Schoutenstraat het sneu dat hun zeevaarder Willem Schouten waarschijnlijk 38 jaar te laat arriveerde om zich de ontdekker van Kaap Hoorn, het zuidelijkste puntje van Zuid-Amerika, te mogen noemen....

BART DIRKS

Van onze verslaggever

Bart Dirks

HOORN

Door twee flinke stormen raakte de Britse avonturier Sir Francis Drake mogelijk al in 1578 op het eilandje verzeild. Die ontdekking zou Drake destijds niet wereldkundig hebben gemaakt, omdat koningin Elizabeth I de nieuwe verbinding tussen de Atlantische en de Stille Oceaan in 1578 tot staatsgeheim verklaarde.

In Hoorn zelf wordt de mogelijke onttroning van Willem Schouten met schouderophalen begroet. Jan Pieterszoon Coen, gouverneur-generaal van de Verenigde Oost-Indische Compagnie, is de grote held van het stadje aan de voormalige Zuiderzee. Coen heeft een standbeeld, Schouten is de vergeten avonturier.

'Er is alleen een straatje naar Schouten vernoemd, meer zat er niet voor hem in', zegt gemeentelijk archivaris P. Boon. Toch was het wel degelijk wereldnieuws toen Schouten terug in eigen stad verklaarde dat er een open zeeverbinding bestond tussen de Stille en de Atlantische Oceaan.

In de Britse media hebben de gepensioneerde kapitein Raymond Aker uit Californië en de Britse Drake-kenner Michael Turner deze week Schoutens ontdekking gebagatelliseerd. De eer komt toe aan Sir Francis Drake, de eerste man die rond de wereld zeilde.

'Sir Drake voer door de straat van Magelhaen westwaarts, maar twee verschrikkelijke stormen brachten hem uit koers', zegt Turner. 'Uit de verhalen van aalmoezenier Francis Fletcher en oude navigatiekaarten hebben we kunnen afleiden dat Drake op het eiland terechtkwam dat nu Kaap Hoorn heet.'

Raakte Drake in 1578 min of meer per ongeluk op Kaap Hoorn verzeild, Willem Schouten en koopman en stadsgenoot Jacob Le Maire waren in 1616 bewust op zoek naar een alternatieve doorgang. Ze mochten niet door de Straat van Magelhaen en evenmin langs Kaap de Goede Hoop varen, omdat de VOC daar het alleenrecht op had.

H. Hazelhoff Roelfzema, oud-directeur van het Scheepvaartmuseum in Amsterdam en secretaris van de Nederlandse Stichting van Kaap Hoorn Vaarders, zegt bijna overtuigd te zijn van de argumenten uit de Angelsaksische hoek. Toch doet dat niets af aan de prestatie van de schippers uit Hoorn. 'Het blijft een feit dat Le Maire en Schouten als eersten Kaap Hoorn gerond hebben, dus er daadwerkelijk omheen zijn gevaren. Ofwel: niet Drake, maar de expeditie uit Hoorn heeft onomstotelijk bewezen dat er een zeeweg is tussen de Atlantische en de Stille Oceaan.' Die verbinding heeft nog altijd terecht de straat van Le Maire.

Zijn ze in Hoorn nu niet bang dat hun eilandje zijn Hollandse naam gaat verliezen? 'Dat denk ik niet', zegt een bewoner van de Schoutenstraat. 'Kaap Hoorn klinkt tien keer mooier dan Cape Drake.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden