Hoofdredacteuren: persvrijheid in Nederland loopt gevaar

Het Genootschap van Hoofdredacteuren maakt zich grote zorgen over twee wetsvoorstellen waarin de bronbescherming van journalisten wordt vastgelegd. De overheid biedt opsporingsdiensten zo veel ruimte dat de persvrijheid gevaar loopt, waarschuwt het Genootschap in een brief die woensdag naar de Tweede Kamer is gestuurd. Klokkenluiders dreigen hierdoor 'vogelvrij' te worden.

Edward Snowden, klokkenluider van het NSA-schandaal. Het Genootschap wil meer waarborgen voor tipgevers. Beeld anp

De Nederlandse staat is meermaals door rechters op de vingers getikt vanwege het opsluiten of afluisteren van verslaggevers, in de hoop hun bronnen te achterhalen. Op grond van jurisprudentie mogen journalisten daarover zwijgen, omdat een vrije pers en vrijheid van meningsuiting cruciaal zijn in een open samenleving. Dat recht is niet onbeperkt, soms wegen andere maatschappelijke belangen zwaarder. Dit is gedetailleerd uitgewerkt in wetten, waarover de Kamer in juni debatteert.

De overheid wil alleen bronbescherming toekennen aan 'echte' journalisten, om te voorkomen dat criminelen zich onder valse voorwendselen verschuilen achter de persvrijheid. Daarmee begeeft de staat zich op een hellend vlak, vindt het genootschap, dat bestaat uit honderd (adjunct-)hoofdredacteuren van kranten, tijdschriften, persbureaus, websites, radio- en tv-programma's.

Bronbescherming

'In de wetsvoorstellen worden verschillende definities van het begrip journalist door elkaar gebruikt', zegt Marcel Gelauff, voorzitter van het genootschap. 'Een daarvan is: publicist in het kader van nieuwsgaring. Dat is veel te beperkt. We zijn bang voor misverstanden bij politie en justitie, discussies over de vraag of bloggers recht hebben op bronbescherming. In een democratie moet niemand zich daarmee willen bemoeien, behalve de rechter. Die kan achteraf toetsen of iemand zich als journalist heeft gedragen.'

Gelauff, tevens hoofdredacteur van NOS Nieuws, wil meer waarborgen voor tipgevers. Zij tellen in de nieuwe wetten alleen nog als te beschermen 'bron' wanneer ze informatie geven onder de voorwaarde dat die niet naar hen te herleiden is. 'Die beperking is in strijd met de kern van onze rechtsstaat', zegt hij.

Volgens het genootschap geeft een wetsvoorstel inlichtingendiensten de ruimte onderzoek te doen naar journalisten zolang dat niet is gericht op het achterhalen van bronnen. 'Dat is onwenselijk; telefoon- en e-mailgegevens van verslaggevers leiden vaak naar contactpersonen. Als de staat daar eenmaal iets over weet, is het te laat. Zo wordt het recht op bronbescherming een wassen neus.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden