Hollywood dankt zijn filmwater aan Dick Bastenhof uit Ede

Omdat in de zomer de onbedwingbare behoefte ontstaat het water in te gaan, van pierenbad tot diepzee, peilt de Volkskrant het zwemwater in de kunsten. Aflevering 6: Filmwater

The Graduate (1967) Beeld HH

Wat hebben acteurs Leonardo DiCaprio, Kate Winslet, Robert Redford, Pierce Brosnan, Kevin Costner, Ben Affleck en Russell Crowe met elkaar gemeen? Ieder van hen dobberde, dreef of film-verdronk ooit in een studiobassin ontworpen door de Gelderse zestiger Dick Bastenhof. Ook niet-acteurs zijn bekend met zijn oeuvre: voor Hollywood hem ontdekte, ontwierp Bastenhof al golfslagbaden in heel Europa.

Water vergaart, u las het al vaker in deze rubriek, nogal wat betekenis in de kunst. En nooit werden al die verborgen connotaties compacter verbeeld dan in de pakweg 10 seconden waarin scholier-af Benjamin (Dustin Hoffman) nonchalant door de tuin naar de duikplank banjert in The Graduate (1967) van Mike Nichols. Zie hoe de goedgebouwde adolescent het water induikt, een paar slagen onder water zwemt, zich aan het oppervlak op het luchtbed hijst, om dan ineens - in een vloeiende beweging - boven op die Mrs. Robinson (Ann Bancroft) te duiken, in bed. Een fabuleus montagemoment.

In de filmwereld heeft water ook een praktische kant. Het is een van de Drie Grote Kwaden op de set, samen met kinderen en dieren. Rampzalige opnamedagen verzekerd.

Life of Pi (2012).

Tót Bastenhof Consultancy zich ermee bemoeide. Waar filmwater decennialang deed wat het beliefde, legde hts'er Bastenhof het zijn wil op door middel van de fabricage van 'rollers'. Kunstmatig opgewekte, doch volkomen natuurlijk van de ene naar de andere kant van het bad bewegende golven.

Mijn collega en theatercriticus Herien Wensink prees eerder al in deze rubriek het zo fijnzinnige toneelwater in de musical Soldaat van Oranje - dat waren dus Bastenhofgolven.

227 dagen op zee
Life of Pi speelt zich grotendeels af op zee: de Indiase jongen Pi (Suraj Sharma) vaart 227 dagen over de oceaan (22 gedeeld door 7 geeft een goede benadering van het getal pi). De 3D-verfilming van het gelijknamige boek toont Pi's epische reis waarin hij het water trotseert met een onwaarschijnlijke vriend: een Bengaalse tijger. De film won maar liefst vier Oscars: voor beste regie, beste cinematografie, beste visuele effecten en beste filmmuziek.

Diens meesterwerk is de realistisch woeste oceaan in Life of Pi, met tussen de schuimkoppen de Indiase jongen met zijn sloep vol diverse fauna, gebaseerd op de roman van Yann Martel. Speciaal voor de verfilming van Ang Lee uit 2012 werd een 80 meter lang zwembad gebouwd in Taiwan, voorzien van windblazers, watermachines en in het water geplaatste, gepatenteerde Bastenhofgolfdempers. Prijskaartje: 8,5 miljoen euro. Het 6 meter lange schaalmodel voor het blockbusterbad staat in een loods in Ede. Soms, op warme zomerse dagen, genieten Bastenhofs kleinkinderen van de elektrisch opgewekte minigolfjes.

Life of Pi werd in elf categorieën genomineerd voor een Oscar, maar geen daarvan had ook maar iets te maken met de deining. Ook op de aftiteling van de film, die toch zeker tweeduizend namen telt, ontbreekt de golffluisteraar. Zo gaat dat, in Hollywood. Daarom eren we in deze rubriek Dick Bastenhof uit Ede, de man die het filmwater temde.

Children of Glory (2006).

Children of Glory (2006)

Voor liefhebbers van de watervechtsport.

Boksen is de ideale filmsport; niemand zal dit betwisten. Waterpolo, de sport die ik als tiener beoefende, is vermoedelijk de minst geschikte. De belangrijkste waterpolofilm - of de enige - is Children of Glory (2006), een historisch drama over de 'Bloed-in-het-water-wedstrijd'. In december 1956, kort nadat Russische tanks Hongarije binnenrolden, troffen de twee waterpolonaties elkaar in het Olympische bad. Speciaal voor de verfilming van die ongemeen harde wedstrijd werd Joe Esztherhas aangetrokken, de scenarist van Basic Instinct en Showgirls. Toegegeven: het acteren kan beter. Maar de scène waarin de Sovjetspits met een ongenadige klap de wenkbrauw van een Hongaar splijt, zodat het water rood kleurt, is van een Rocky- én Jaws-achtige orde.

Zwemparadijs (2009)

Voor mensen met een subtropischzwembadfobie.

Iedereen die zich ooit tijdens de piekuren in een subtropisch zwemparadijs bevond en dacht: ja, het voorportaal van de hel is vochtig, zou de tijd moeten nemen om Zwemparadijs te zien, een korte film van Lodewijk Crijns. Lompe pubers, vieze putjes, autoritaire badmeesters, volle glijbanen en twee aandoenlijke meisjes die vastbesloten zijn een fijne dag te hebben. Geschreven door Lotte Tabbers (De Boskampi's) en Anne Barnhoorn (Aanmodderfakker) en online te zien op npo.nl/zappbios.

Zwemparadijs (2009)

Naissance des pieuvres (2007)

Voor synchroonzwemmensceptici.

Coming-of-agevertelling over een pubermeisje dat zich aangetrokken voelt tot een vrouwelijk gevormd leeftijdsgenootje in het schoonzwemteam. Debuut van de Franse filmmaker Céline Sciamma, die zich dagenlang minderwaardig voelde toen ze als meisje voor het eerst een synchroonzwemuitvoering bijwoonde: zo perfect en vrouwelijk kon ze nooit worden. Sciamma, in een interview met de Volkskrant: 'Synchroonzwemmen zegt veel over wat er verwacht wordt van een vrouw. Boven het wateroppervlak moet je lachen, heel vrouwelijk zijn, en doen alsof het watertrappelen je geen moeite kost. Onder water is het een gevecht met de elementen.'

Naissance des pieuvres (2007) Beeld HH

Lees meer afleveringen van Zwemwater:

Omdat in de zomer de onbedwingbare behoefte ontstaat het water in te gaan, van pierenbad tot diepzee, peilt de Volkskrant het zwemwater in de kunsten.

Aflevering 1: Het bad zelf
Aflevering 2: Theaterwater
Aflevering 3: De badpakontwerper
Aflevering 4: Niet zwemmen
Aflevering 5: Onder water

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden