Tv-recensieJulien Althuisius

Hollandse zaken was een verademing: een gesprek over een heet hangijzer zonder jij-bakken of gescheld

Omdat je het maar beter gehad kan hebben, ging de eerste aflevering van het nieuwe seizoen Hollandse zaken over wit ongemak – of de witte zoektocht. ‘Witte Nederlanders voelen zich in de hoek gezet’, begon presentator Cees Grimbergen, ‘zijn ze nou echt zo racistisch of schiet de opstand tegen het racisme door?’

Een schamel applaus (de studio was vanwege De Maatregelen voor een klein deel gevuld) luidde de uitzending in. Als eerst mocht Mathieu Peulen, een (witte) docent geschiedenis, die belerend begon te vertellen over hoe we de strijd tegen racisme samen moeten voeren, dat het een inclusieve strijd is en dat hij had gemerkt dat het debat de afgelopen weken ontzettend gepolariseerd is. Druk gesticulerend probeerde hij het punt te maken dat we iedereen moeten meekrijgen in de strijd tegen racisme, en mensen niet tegen elkaar moeten proberen uit te spelen.

Daarna sprak de (zwarte) Sunita Biharie, SP-raadslid en jeugdzorgmedewerker uit Apeldoorn. Ze was onlangs – door zwarte mensen – voor ‘koelie’ en ‘huisslaaf’ uitgemaakt, omdat ze zich weigerde te scharen achter het Black Lives Matter-protest. Ze wilde dat de discussie niet over ‘zwart-wit’ ging, maar over solidariteit en vindt dat we af moeten van het identiteitsdenken. Een paar meter verderop zat een (witte) man die deze week een oude foto van zijn vader had getwitterd. Die was in bijzonder arme omstandigheden was opgegroeid, in een gezin met 11 kinderen. ‘#whiteprivilege my ass’ had de man erbij geschreven. Cees Grimbergen las de tweet woordelijk voor, inclusief hashtags en krachttermen, wat een onbedoeld komische uitwerking had.

Cees Grimbergen tijdens de uitzending van Hollandse zaken.Beeld Omroep MAX

Ook nog in de studio: een (witte) journalist van De Limburger, die een column had geschreven over hoe hij vroeger voor ‘melkfles’ en ‘turkenvriend’ werd uitgemaakt en daardoor met terugwerkende kracht ervoer dat ook hij slachtoffer van racisme was geweest. Het was een parodie, op ‘alles wat nu gaande is’. Hoe flauw ook, hij verwoordde het gevoel van veel witte Nederlanders die voelen dat ze voor racist worden weggezet: de toon staat ze niet aan.

Aan de andere kant van het debat stonden maatschappelijk werker Cristal Mead, consultant Julien Linger en financieel adviseur Louis de Freitas (allen zwart), die geduldig en kalm probeerden uit te leggen waar de pijn hem nou zit en dat soms de inhoud nu eenmaal belangrijker is dan de toon. Hoewel Cees Grimbergen en zijn opgeheven pen af en toe een beetje moesten bijsturen, verliep de discussie respectvol, zonder jij-bakken, verwijten of gescheld. Het was een verademing en een zeldzaamheid; bijna een uur lang televisie waarin een heet hangijzer vanuit verschillende perspectieven wordt besproken, de deelnemers daadwerkelijk naar elkaar luisteren, toenadering naar elkaar zoeken en die ook – in sommige gevallen – blijken te vinden. En dat allemaal zonder BN’ers (nou goed, behalve Robert Vuijsje dan).

‘Haat met haat gaat niet samen’, zei Cristal Mead tegen het einde, wat Cees Grimbergen een mooie afsluiter van de uitzending vond. Hij constateerde hij dat de toon ‘top’ was geweest en stak twee fiere duimen op. Ditmaal klonk er geen applaus, waar dat wel op zijn plek geweest was.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden