Holland Festival eindigt waar het begon: op straat

Opeens is er deining op het eerste balkon van de Schouwburg. Met opvallend goed geacteerde vechtbewegingen gaan een paar mannen elkaar te lijf....

Van onze medewerkster

Pay-Uun Hiu

AMSTERDAM

Ondertussen draait op de achterwand van het toneel een abstract lijnenspel onder de noemer Nr. 3, een film van Joost Rekveld, en zijn we op het comfortabele pluche net een beetje bijgekomen van de eerdere attracties waarmee het totaalspektakel De man met de hamer vrijdagavond rond half tien was begonnen. In een lange stoet waren we Paradiso in- en uitgeschuifeld, namens het Holland Festival verwelkomd door diverse oudere dames en heren met glanzende sjerpen om en met stemmige drieklanken toegeblazen door leden van de Drentse jachthoornblazersvereniging 'Blaas boven blaas'.

Met een glas gifgroen sap in de hand ging het in dezelfde schuifelgang naar de artiesteningang van de Schouwburg, waar het glas in het trapportaal naar beneden werd gegooid op een groeiende berg glas in een plas groene kleverigheid. Na eindeloos wachten en zweten in een te kleine ruimte voor de zevenhonderd bezoekers, begonnen zes slagwerkers aan het stuk Persephasse van Iannis Xenakis. Na wederom eindeloos wachten was ook dat voorbij. Moderne muziek, zo valt de boodschap van de festivalmakers te interpreteren, is nog altijd afzien.

En toen was er dus plotseling actie op het balkon. Was daar dan de man met de hamer, de vertolker van de titelrol in dit evenement van Hollandia-regisseurs Paul Koek en Johan Simons? Maar 'de man met de hamer' staat voor de slagwerker die in Mahlers Zesde Symfonie met een echte hamer een geweldige klap geeft op een houten kist. Die klap is weer symbool van de klap die kunst moet uitdelen, bleek toen de acteurs van Toneelgroep Hollandia zich door de tekst vochten die Karin Spaink voor de gelegenheid had geschreven. De vechtpartij op het balkon was daarentegen in het geheel niet symbolisch, maar echt.

Dat krijg je nou bij zo'n voorstelling waarin het hele gebied tussen Paradiso en de Schouwburg tot speelvloer is verheven. Voor je het weet onderga je het doodbloeden van het slachtoffer van een steekpartij als esthetische ervaring. De techno uit de disco klonk in het theater. De pizzakoeriers die op 10 juni de opening van het festival opluisterden, reden ook nu weer op hun brommertjes over de Weteringschans.

Vermenging van kunst met een grote en een kleine 'k', van het alledaagse met het uitzonderlijke, is ook twee weken lang het hoofdthema van het festival geweest. Het festival moest meer de straat op, het moest minder elitair, er moest aandacht worden besteed aan popmuziek. Die uitgangspunten zijn keurig terug te vinden in het hele manifestatieparcours dat Paul Koek in De man met de hamer heeft uitgezet.

Er zijn tal van ludieke intermezzi, er is serieuze moderne muziek, en er is tot slot een groots technofeest in Paradiso waar dj's achter computers tot diep in de nacht stampende geluidsorgieën creëren. Boven de zaal is een soort trampoline gespannen waarop dansers een choreografie uitvoeren die beneden als een schimmenspel is waar te nemen. In een geraffineerde belichting is een fluoriscerend buffet opgediend met als middelpunt de man met de hamer die op een aambeeld kreeftenscharen openbreekt.

Het pièce de résistance van de avond is het theaterstuk van Hollandia, een ouderwets ideologisch pak tekst over kunst waarin de door Spaink aangedragen prototypes (de ambtenaar, de recensent, de concertbezoekster, de techno-liefhebber) door de Hollandia-acteurs en geluidssamples zijn 'opgeleukt'. Onder auspiciën van Mozart (gespeeld door Benjamin Verdonck) en Wagner (Linda Olthof) doet techno z'n intrede in de kunst; de hamer doet dan vooral dienst om de klassieke muziek van haar sokkels te slaan.

Er is ongetwijfeld een hoop technisch vernuft aan te pas gekomen om het hele feest van de grond te krijgen. En het Holland Festival heeft pontificaal een nieuwe koers gekozen. Maar net als bij de opening bekruipt je toch het gevoel dat er eerder een grote stap terug dan voorwaarts is gezet. Die feesten in Paradiso, die geur van hasj, die artistieke volksverplaatsingen in de buitenlucht - wanneer was dat ook alweer?

Maar de balkonscène in de Schouwburg bewijst wel dat festivaldirecteur Ivo van Hove daadwerkelijk een nieuw publiek heeft bereikt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden