interviewSoundos el Ahmadi

‘Hoezo identificeren mensen zich niet met Marokkaanse vrouwen? Waarom zou ik me wél moeten identificeren met Jim Bakkum?’

Soundos el Ahmadi Beeld Daniel Cohen
Soundos el AhmadiBeeld Daniel Cohen

Soundos el Ahmadi moest jaren leuren met haar idee voor een film. Meskina is haar antwoord op de Nederlandse romantische komedie. ‘Lekker fris. En met vrouwen die op mij lijken, zonder dat ze jihadist zijn, of de hele tijd in elkaar worden geslagen.’

Ze heeft het echt geprobeerd. Onlangs nog, na het maken van Meskina. ‘Soundos, je bent open-minded’, zei ze tegen zichzelf, ‘we maken hier een mooi momentje van.’ Sushi besteld, kaarsje aan en lekker gaan zitten voor een Nederlandse romantische komedie.

‘Het was niet-te-doen. Ik denk dat ik het veertig minuten heb volgehouden. Toen zat ik letterlijk te tandenknarsen.’

Welke komedie? Dat gaat actrice en comedian Soundos el Ahmadi (39) niet zeggen. ‘Ik ben niet de vrouw die gaat bashen.’ Bovendien: die films zijn toch inwisselbaar, wat haar betreft. Liefdeloos fabriekswerk, met dezelfde clichés als in de jaren negentig, bevolkt door steeds dezelfde witte acteurs.

En dat was de reden dat de stand-upcomedian acht jaar geleden besloot dan maar zélf een komedie te maken. ‘Met een vriendin bedacht ik dat we een film over vrouwen van kleur gingen maken. En dan écht grappig.’

Het resultaat is Meskina, geschreven door Fadua el Akchaoui, Ernst Gonlag en Daria Bukvic – de laatste regisseert de film ook. Het is een film over Leyla, een Marokkaans meisje dat na een verbroken relatie door haar omgeving als meskina wordt gezien: de sneuneus die overblijft. Om haar te helpen regelt haar zus, gespeeld door El Ahmadi zelf, via een onlinedatingapp een lekkere Vlaming; haar moeder arrangeert via het netwerk een ontmoeting met een charmante Marokkaanse man. Leyla kan niet kiezen en houdt ze allebei.

Waarom wilde je per se zelf een romantische komedie maken? Waarom dacht je niet gewoon: het is mijn genre niet, laat maar?

‘We hebben een komedie gemaakt, hè. Geen romkom. Daar zijn we heel streng in.’

Maar Meskina voelt als een antwoord op de Nederlandse romantische komedie. Jullie zetten de genreconventies toch expres op z’n kop?

‘Dat is wel de bedoeling, ja. Lekker empowerment, lekker fris. En met vrouwen die op mij lijken. Zonder dat ze jihadist zijn, of de hele tijd in elkaar worden geslagen, of zeggen: ‘Red mij met mijn seksualiteit, witte mensen, ik weet niet hoe ik me seksueel moet uiten, bevrijd me.’ Die bullshit, daar was ik zó klaar mee.

null Beeld Daniel Cohen
Beeld Daniel Cohen

‘In romantische komedies worden de personages gedehumaniseerd, alles is vooroordeel bevestigend. Als je ze al ziet, is een Marokkaan crimineel, een Surinamer een player en een homoseksuele man een accessoire – verschrikkelijk. En lui. Als comedian ben ik gewend dat je respect hebt voor je publiek. Je bent lang bezig met schrijven en polishen, het is geen fabriekswerk. Nou, dan kun je over dat soort films blijven klagen, óf er zelf verandering in brengen. Dat wilden we dus, maar het bleek eigenlijk niet te doen.’

Hoezo niet?

‘Geen productiemaatschappij geloofde erin. ‘Mensen uit Groningen gaan zich niet met jullie identificeren’, zeiden ze. Niet met Marokkaanse vrouwen. Maar waarom zou ik me wel moeten identificeren met Jim Bakkum dan? In élke bloody film?’

Maar dat zegt toch niemand zo direct?

‘O, jawel hoor. Schat, mensen zeggen van alles. Kijk, mijn vader is niet John de Mol, dus ik moet af en toe wel bluffen, anders komt er helemaal niets van de grond. Dus ik zei tegen ze: ‘Ik ben niet aan het smeken, hè? Ik kom met klompen goud, en dan moet je blij zijn en zeggen: ‘Dankjewel, Soundos, let’s go. We gaan iets moois maken, iets wat nog niet eerder is gemaakt.’ Terwijl ik zwanger was, en een kind baarde, bleef mijn zakenpartner langs alle maatschappijen gaan – zo lang duurde het. En toen durfde productiemaatschappij NewBe het aan.’

Frustratie is een goede creatieve motor voor El Ahmadi. Boos worden heeft geen zin, je kunt woede beter omzetten in entertainment, zegt ze in haar show die te zien is via Netflix. Ze is de eerste Nederlandse vrouwelijke comedian die daar een special heeft.

Haar ambitie, het harde werken, leerde ze van haar moeder, vertelt ze, een alleenstaande, hoogopgeleide carrièrevrouw die het prima vond dat ze haar studie opgaf voor het onzekere bestaan van comedian. ‘Maar als je dat wilt worden, zei ze, kom je als enige vrouw van kleur terecht in een mannenwereld. Dat betekent dat je harder moet werken. Dat je veel gaat huilen. Maar dat doe je dan maar stiekem, op het toilet, of bij mij op de bank. Dep je mascara weg, houd je bek en ga door.’

Huilde jíj op het toilet?

‘Tijdens mijn eerste acht jaar bij de Comedy Train zo vaak. Of op weg terug naar de tram. Mijn moeder bellen. Ik heb zo veel gejankt. Collega’s zeggen me nog weleens: ‘Dat je het hebt volgehouden met ons.’ Waarom? Geen idee. Ik dacht alleen: niemand gaat voor mij bepalen of dit mijn plek is of niet.’

Het moet toch gek zijn dat je mensen als je moeder, sterke vrouwen van kleur, nooit op tv zag?

‘Ik keek naar X-Men. Daar kon ik me in verplaatsen. Want ze werden gediscrimineerd omdat ze anders waren, als ze naar buiten gingen werden ze doodgemaakt. En ik kon me daar als kind dus enorm mee identificeren.’ Schaterlach. ‘Met fucking Wolverine en Storm! Dat is toch zíélig?’

Wanneer werd je je daarvan bewust?

‘Toen ik als tiener Najib Amhali zag, flipte ik. Eindelijk iemand die op mij leek.’

Pas toen je het zag, realiseerde je je dat het er daarvoor niet was?

‘Ja. En dat is weird, hoor. Mijn dochter ziet nu heel diverse tekenfilms. Ik vind het belangrijk dat ze zichzelf terugziet, dat ze haar eigen haar of ogen niet raar vindt. Het is onnatuurlijk om jezelf niet gespiegeld te zien, tenzij je naar Opsporing verzocht kijkt of naar politici die op een negatieve manier over je lullen. Dat kan voor veel zelfhaat zorgen. Als jongeren van kleur naar me toe komen en zeggen dat ze trots op me zijn – dat doet me zo veel. Het is belangrijk om iets na te laten, en dat klinkt zweverig en zoetsappig, maar dat is waar het om gaat. Je kunt geld schrapen of verandering brengen – ik kies voor het laatste.’

Amira, de vrouw die jij speelt, is een heerlijk personage. Zo’n schaamteloze vrouw, met een grote bek, een carrière en een echtgenoot die dat aankan, zie je zelden in films.

‘Vrouwen zijn vaker klungelig. ‘O, ik kan niet op hakken lopen, hihi. O, ga ik failliet? Man, kun je me helpen? Ik heb geen idéé, ik kan niet tellen.’ Amira zegt soms dingen die ik niet zou durven zeggen. Zelfs ik schrok af en toe van haar.

‘Ze is uroloog en ik ben ter voorbereiding nog gaan eten met een echte uroloog van Marokkaanse origine. Maar wat me vooral grappig leek: de meeste mensen doen zich tijdens hun beroep anders voor dan ze zijn. Ik dacht: wat als mijn personage overal even schaamteloos is? Thuis, als arts, bij haar ouders: what you see is what you get. Eigenlijk zou iedereen dat moeten nastreven: overal gewoon jezelf zijn.’

Ze heeft ook een biculturele relatie die niet clichématig wordt geproblematiseerd.

‘Ik heb zo’n relatie. En wat ik leuk vind: mijn man zit gewoon heel chill tussen al die Marokkaanse familieleden op de bank, helemaal zichzelf te zijn. Hij hoort er gewoon bij. Mensen proberen er altijd een probleem van te maken.’ Stemmetje: ‘Wat vinden de mensen uit de Marokkaanse gemeenschap ervan dat je een Hollandse man hebt?’ Bitch, het is 2021, stel me die vraag niet. Mensen vinden er niets van, ik ben hartstikke gelukkig, laat me met rust. Het enige waar ik last van heb, zijn domme vragen.’

null Beeld Daniel Cohen
Beeld Daniel Cohen

Meskina is ook realistisch over de liefde. Een relatie is niet zaligmakend, is de boodschap.

‘Als we het over liefde hebben, gaat het altijd over een man, of over een partner. Dat vrouwen pas compleet zijn door een man is niet meer van deze tijd, toch? Meskina gaat over het leren van zelfliefde: je redt jezelf maar. Als dat al moet, trouwens.’

De film bekritiseert de ‘ze leefden nog lang en gelukkig’-moraal van sprookjes – lees jij die je dochter eigenlijk voor?

‘Die komen mijn huis niet in. Vrouwen die liggen te slapen en dan wakker worden gekust? Dat is aanranding, vriend! En dan de kleine zeemeermin. Die levert haar stem in. Haar stém in ruil voor een kerel! Dat zegt zo veel. Ik houd mijn stem en ik gil. Er is een woord voor me, trouwens, tegenwoordig: woke. Nou, ik ben al wakker sinds mijn geboorte. Ik ben al zo lang wakker dat ik af en toe een dutje moet doen.’

Meskina is nu te zien in de bioscoop.

Gewoon pissig

Meskina is de eerste film waarin Bilal Wahib is te zien sinds hij in maart in opspraak raakte na een uit de hand gelopen grap op Instagram. In een livestream bood hij een jongen van 12 geld aan, als die zijn piemel zou laten zien, waarna de minderjarige dat deed. Soundos El Ahmadi: ‘Wat ik daarvan vond? Ik lag te pitten. Letterlijk. Ik was er niet bij.

‘Goed, daarna was ik gewoon pissig om alles eigenlijk. Dat je zoiets aan een kind vraagt, dat iedereen er vervolgens bovenop sprong. Maar laten we het niet op de film betrekken: die gun ik geen donkere wolk.

‘Maar mán, het gebeurt me zo vaak dat mannelijke collega’s iets doen, en dat ík daar dan in interviews gezeik over krijg. Laatst met die roast van Thierry Baudet door Martijn Koning bij Jinek – werd ik gebeld: ‘Wat vind je?’ Weet ik veel, vraag hém, ik sta gewoon mijn was te doen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden