Hoeveel invloed hebben fanboys op Hollywood?

Fans en nostalgici bemoeien zich op internet graag tegen de verfilming van hun superhelden aan. De productie van Ninja Turtles werd zelfs stilgelegd. Hebben deze mondige fanboys echt zo veel invloed?

Beeld Hollandse hoogte

Vijftien seconden. Meer had producent Michael Bay niet nodig om zijn nieuwe blockbuster tot stilstand te brengen. In 2012 vertelde hij over zijn nieuwe Teenage Mutant Ninja Turtles-film, ergens op een podium in New York. In pak, met stropdas - keurig event dus.

De schildpadden in de film, vertelde hij daar, 'zijn buitenaardse wezens'.

Het filmpje dat hiervan werd gemaakt, schokte de Turtles-fans die al met gezonde argwaan in de gaten hielden hoe hun geliefde serie door Hollywood nieuw leven werd ingeblazen. Buitenaards? WTF. Mutanten zijn het, de naam zegt het al. Ze zijn als babyschildpadjes in een riool gevallen en gemuteerd door radioactief materiaal. Dat weet toch iedereen?

Niet veel later werd de productie tijdelijk stilgelegd 'vanwege het scenario' - de geplande releasedatum werd maanden uitgesteld.

Werd het script herschreven naar aanleiding van de protesten van de fans? Helemaal duidelijk werd dat niet, maar het is op zijn minst opvallend dat de Turtles in de uiteindelijke film 'gewoon' gemuteerd zijn. De acteurs verklaren bovendien in interviews 'echte fans' te zijn van de originele strip en tekenfilm uit de jaren tachtig. En geestelijk vader Kevin Eastman doet mee aan de perspromotietour. 'Ik luister wel degelijk naar de fans', benadrukte producent Bay in een interview met filmsite Movieline.com, 'ik wil absoluut dat dit authentiek is'.

Eenzame, thuiswonende twintigers

In hoeverre wordt Hollywood tegenwoordig beïnvloed door fans? Dat liefhebbers zich proberen te bemoeien met de films over 'hun' favoriete stripheld, jeugdserie of tienerboek is niet nieuw. Volgens wetenschapper Henry Jenkins - die al dertig jaar onderzoek doet naar fans en hun invloed en er diverse boeken over schreef - is er een eeuwige strijd tussen schrijvers en lezers over wie de tekst nu precies toebehoort en wie de macht heeft over de betekenis ervan. Met andere woorden: wie gegrepen wordt door The Hunger Games of Star Wars wordt bezitterig - en dit geldt voor het cliché van de eenzame, thuiswonende twintiger met een verzameling Han Solo-poppetjes op de zolderkamer tot de hardwerkende jonge ouders die met warme gevoelens terugkijken op de Turtles van hun jeugd. Zijn of haar mening of interpretatie is de enige juiste, en die moet dus terug te vinden zijn in elk vervolg of adaptatie. De 'verkeerde' acteur of een vrij geïnterpreteerd verhaal kunnen fans in de flipstand zetten. In 1989 klommen zo'n 50 duizend Batman-liefhebbers in de pen om Warner Bros te vragen acteur Michael Keaton het superheldenpak per direct weer af te pakken.

Destijds reageerde regisseur Tim Burton daar laconiek op: 'Het budget van deze film is te hoog om je zorgen te maken over wat een fan ervan vindt.' Tegenwoordig lijkt het omgekeerde te gelden. De blockbusters van nu zijn peperdure sequels, adaptaties of stripverfilmingen waarbij juist de schare trouwe fans of nostalgici de film automatisch van publiek verzekert, wat weer de reden is dat filmmaatschappijen de krankzinnige budgetten überhaupt aandurven. Door internet weten de fans zich bovendien beter te organiseren. Ze kunnen hun - meestal boze - stem luider laten horen. Dat weten de filmmaatschappijen dondersgoed: zo kreeg Ben Affleck, voordat hij definitief 'ja' zei tegen zijn rol als Batman in de toekomstige film Batman v Superman: Dawn of Justice, van Warner Bros een stapeltje reacties die andere acteurs in stripverfilmingen hadden gekregen. 'Weet je echt zeker dat je dit wilt?', vroeg de studio Affleck - die het inderdaad net zo te verduren kreeg als Keaton.

De 'nieuwe' Turtles Beeld ap

Snakes on a Plane

Van dit soort bemoeienis kan een film ook profiteren. Een van de eerste regisseurs die fans echt serieus nam, was Peter Jackson. Een speciale, experimentele campagne betrok de bloedfanatieke Lord of the Rings-fans online bij het adaptatieproces. Jackson vertelde over zijn geworstel en luisterde naar hun ideeën.

Tijdens het draaien van de film Snakes on a Plane maakte een groep B-filmfans parodiërende korte films en bedacht scenario's. De filmmaatschappij besloot daarop extra draaidagen in te plannen om de film aan te passen aan de online wensen. Snakes on a Plane werd gewelddadiger en het zinnetje 'I've had it with these motherfucking snakes on this motherfucking plane', is bedacht door bloggers.

Ook voor de promotie kunnen fans hun gewicht in goud waard zijn. Wie ze eenmaal enthousiast heeft gemaakt met bijvoorbeeld speciaal voor hen verzonnen online spelletjes, heeft een goedkope manier om zo snel mogelijk een trailer of exclusief beeldmateriaal te verspreiden. Vandaar dat regisseurs van stripverfilmingen hun nieuwste clips, artwork of trailers zo graag presenteren tijdens het jaarlijkse Comic-Con. Dat is een stripboekenconventie die het afgelopen decennium uitgroeide tot dé plek waar Darth Vader-verklede types peperdure films kunnen maken of breken. Wie hier goed scoort, is verzekerd van hondstrouwe hulpjes die elk nieuwtje over de film verspreiden via internet.

Nieuwe Amerikaanse helden

Al hebben de fans niet altijd zo veel invloed als bij Snakes on a Plane, aan veel films is te zien hoe wordt gehengeld naar de gunsten van de 'fanboys' (die ook vrouw kunnen zijn, overigens). Regisseurs die begonnen in de jaren negentig - zoals Quentin Tarantino, Edgar Wright en Peter Jackson - waren zelf ooit 16-jarige filmnerds en stoppen hun films vol pop-culturele verwijzingen. Elke Marvel-stripverfilming eindigt met een scène na de aftiteling die voor de achteloze bioscoopbezoeker vaak volstrekt onbegrijpelijk is, met uit de lucht vallende personages in raadselachtige situaties. Promotie voor een volgende film en tegelijkertijd een knipoog naar de hardcore fans: de zaal mag misschien vol zitten met gelegenheidskijkers die het verschil nog niet weten tussen Marvel en DC Comics, maar eigenlijk is dit alles bedoeld voor de Originele Fan.

Je zou bijna concluderen dat de nerds ook in de filmindustrie de macht hebben gegrepen. Dat dit - na de opkomst van mannen als Steve Jobs (Apple) en Mark Zuckerberg (Facenook) als de nieuwe Amerikaanse helden - hét teken is dat dit definitief het decennium van de geek is.

Hoeveel macht hebben ze echt? Veronica Mars, de film naar de cult-televisieserie waarvan het budget volledig door de hardcore fans werd betaald, deed het slecht in de bioscopen. Snakes on a Plane, een film die precies deed wat de fans wilden, werd een flop. Watchmen, waarbij regisseur Zack Snyder bijna elk plaatje van de strip verfilmde, liep ook slecht.

Minderheidsheld

Als straks voor het eerst een donkere of vrouwelijke superheld te zien is in de bioscoop, is dat deels te danken aan de fans. Toen duidelijk werd dat de vrouwelijke Wasp uit de film Ant-Man was geschreven, veroorzaakte dit zo veel ophef dat het Marvel-baas Kevin Feige aan het denken zette, zei hij deze week in een interview. De vraag naar een donkere (Black Panther) of vrouwelijke superheld (Captain Marvel) is zo veel groter dan naar een Iron Man 4, zei hij, daar moeten we naar luisteren.

Fanboys? Of 'gewone' bezoekers?

Film is nu eenmaal een ander medium dan strip. Een regisseur moet het aandurven losjes om te springen met het origineel. Overigens hebben fans het soms ook faliekant mis: acteur Heath Ledger, ooit net zo'n mikpunt van hoon als Keaton en Affleck, bleek de beste Joker ooit in de Batman-film The Dark Knight. Actrice Anne Hathaway werd zwaar bekritiseerd, maar na The Dark Knight Rises riepen dezelfde mensen om een eigen film voor haar Catwoman.

Marvel-baas Kevin Feige zei deze week nog dat Marvel juist niet wil luisteren naar de fangemeenschappen omdat 'de meningen online veranderen en gebaseerd zijn op beperkte informatie.' 'Hollywood Doesn't Care About 'Fanboy' Approval', kopte zakentijdschrift Forbes in mei. Je hoeft geen rekening te houden met fans, staat in het artikel, want hoe hard ze ook sputteren, ze komen toch wel kijken. De studio's moet juist de mensen paaien die niet automatisch een kaartje kopen. Dan is Ben Affleck geen gekke keuze - die trekt ook 'gewone' mensen naar de bioscoop.

Stan Lee, bedenker van vele Marvel-karakters Beeld reuters

Daar zit wat in, al blijkt uit alles dat studio's wel wijzer zijn dan de fans echt helemaal te negeren. Gelijk hebben ze, want de films die fans het gevoel geven dat ze serieus worden genomen, zonder klakkeloos naar ze te luisteren, leveren uiteindelijk het meeste op. Financieel, en artistiek. En zo ontstaat er weer een hele nieuwe generatie fans.

Beeld Filmstill
Beeld Still Lord of the Rings
Beeld Still Veronica Mars
Beeld Still Watchmen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden