Hoe twee Nederlanders de binnenkant van de beroemde Beatles-hoes maakten. Bijna

John en Paul zagen het wel zitten, dat twee Nederlanders de hoes voor Sgt. Pepper zouden maken. Aardbeienijsje, iemand?

Gezamenlijk lieten ze het geheel vloeien tot een idyllisch panorama, met pauwen, sterren en kometen en veel vervagende kleurschakeringen. Als een langdurige lsd-trip.

Zoals wel vaker in die magiese jaren, had Marijke Koger geen vastomlijnd plan. The Beatles wilden een psychedelische creatie voor de binnenkant van de klaphoes voor hun nieuwe plaat, die ze Sgt. Peppers Lonely Hearts Club Band gingen noemen. Ze had er een paar dagen de tijd voor, dat wist ze wel en de maten van de double-spread waren bekend.

In haar studio in Londen maakte de toen 23-jarige ontwerper in het voorjaar van 1967 eerst een proefschets, die ogenschijnlijk autonoom leek uit te groeien tot een wazig, dromerig landschap. Slingerende bosbeekjes, diepblauwe zee, bergtoppen aan de horizon en een ondergaande zon. Simon Posthuma (toen 26), haar symbiotische artistieke wederhelft, kwam erbij en gezamenlijk lieten ze het geheel vloeien tot een idyllisch panorama, met pauwen, sterren en kometen en veel vervagende kleurschakeringen. Als een langdurige lsd-trip.

Posthuma, tegenwoordig ook bekend als de vader van zanger Douwe Bob, noteerde in zijn autobiografie A Fool Such As I (2008) dat het ontwerp 'doordrenkt was van het verlangen naar een andere wereld'.

Je zou ook kunnen zeggen: lijpe hippieshit.

Als ongevraagde bonus hadden ze ook iets bedacht voor de papieren binnenhoes (de sleeve) van 'Pepper': een golvend geheel van wit, roze en rood. Alsof iemand een bolletje aardbeienroomijs had laten smelten.

Van groot belang was dat in de linkerbovenhoek van hun sprookjesachtige schepping een nog lege, flinke 'ballon' dreef. Daar bleef ruimte uitgespaard voor de portretten van John Lennon, Paul McCartney, George Harrison en Ringo Starr. Na goedkeurig zou het geheel worden afgemaakt. Als ongevraagde bonus hadden ze ook iets bedacht voor de papieren binnenhoes (de sleeve) van 'Pepper': een golvend geheel van wit, roze en rood. Alsof iemand een bolletje aardbeienroomijs had laten smelten.

Dat The Beatles bij het Hollandse hippiestel waren uitgekomen, was in die tijd niet zo weird. In de psychedelische hiërarchie van Swinging London huppelden Koger en Posthuma dapper mee met de kopgroep. Na tal van pleisterplaatsen als Ibiza, Griekenland, Marokko en Spanje gingen ze in 1966 op in de in-crowd alhier. Ze vielen op met ontwerpen voor Bob Dylan, Cream, The Hollies en voor de club van de manager van The Beatles, Brian Epstein.

Ook qua dope-inname - lsd en hasjiesj - deinde ze met de tijdgeest mee.

The Fool

Dus stonden begin januari 1967 John en Paul bij hen voor de deur, het moest er een keer van komen, zei Lennon bij binnenkomst. Marijke straalde, in haar uit tientallen lapjes vervaardigde jurk. Het hoge bezoek nam plaats op een groot blauwfluwelen kussen met gele sterren en er ging al snel een joint rond. Ze zaten voor de Wonderwall, hun eigenhandig kleurrijk geschilderde wandmeubel.

Marijke legde hun uit hoe de natuur en de oosterse mystiek haar prikkelden voor haar poster- en kledingontwerpen. Het Tibetaanse dodenboek, inspiratiebron van veel lsd-gebruikers, werd uit de kast getrokken en later kwamen ook 22 tarotkaarten tevoorschijn. Daar wilde Paul wel meer van weten en Marijke legde hem de kaarten voor en wat die betekenden. The Fool was de kaart, die er uitrolde voor Macca, een symbool van kinderlijke onschuld. En hoe raadselachtig en toevallig: The Fool werd ook de naam waaronder Posthuma en Koger later zouden opereren, met Barry Finch en Josje Leger.

John vertelde bezig te zijn met de nieuwe plaat. 'Waarom komen jullie niet eens naar de studio?', zei Lennon tot Marijke en Simon. Konden ze tijdens die happening een symfonieorkest zien, voor de ultieme climax van de plaat, opgenomen in de Abbey Road Studios.

Zo gebeurde het dat tijdens de opnamen van A Day in the Life Marijke als een zigeunerprinses, haar rood-koperkleurige haar, de tamboerijn bediende, gekleed in een roze zijden jurk. Simon hamerde op een vibrafoon en om hen heen was de zielenadel van de sixties verzameld: leden van The Monkees, Rolling Stones, Cream en de zangers Donovan en Marianne Faithfull.

'Opeens zag ik in het licht van een studiolamp glinsterende zeepbellen langzaam en vredig omhoog zweven en uitwaaieren om te verdwijnen in de duisternis van het hoge plafond, en wist dat Marijke daar de oorzaak van was', schreef Posthuma hippy trippy, over deze historische Peppersessie.

Simon en Marijke moesten zich melden in het EMI-gebouw in Londen. Ze waren hier al eerder geweest, in het voorjaar van 1967, toen een platenbobo hun op plechtige toon had verteld dat zij waren uitverkoren om de binnenkant van de hoes te maken, op verzoek van de Fab Four. 'Realiseren jullie je wat dat betekent?', sprak de EMI-baas. 'Denk je dat jullie dat aankunnen?

John Lennon filmt Simon en Marijke terwijl ze zijn piano beschilderen.

Teruggefloten

Nu gingen ze praten over het resultaat, met dezelfde EMI-kopstukken. John en Ringo waren ook aanwezig. The Beatles hadden zéér enthousiast gereageerd in eerste instantie. Maar ze waren teruggefloten door het muzikaal grootkapitaal, tot ontsteltenis van het fabuleuze viertal. De EMI-baas zei dat het hoesontwerp niet doorging. Op advies van galeriehouder Robert Fraser werd besloten op zoek te gaan naar 'een echte kunstenaar'. 'Het is geen goeie kunst', had Fraser ook gezegd over het werk van Simon en Marijke. Dat was niet zo heel erg groovy.

De fameuze Pepper-hoes kwam van de Engelse popartkunstenaar Peter Blake. Michael Cooper werd de aangewezen fotograaf, die op 30 maart 1967 in de Chelsea Manor Studios, de door The Beatles verzamelde personages vereeuwigde. De binnenhoes, waar het psychedelische schouwspel van Simon en Marijke voor was bedoeld, bevatte nu vier portretten van John, Paul, George en Ringo.

In de McCartney-biografie Many Years From Now (1997 van Barry Miles) wordt voorzichtig gesuggereerd dat Fraser en Cooper hebben samengespannen om de Hollanders eruit te mieteren. Beide heren dienden uiteindelijk een rekening in van 1.500 pond voor de klus. Een gigantisch bedrag, voor die tijd. Peter Blake, die wereldberoemd werd met de Pepper-hoes, kreeg slechts tweehonderd pond.

Als troostprijs voor het excentriek tweetal werd hun aardbeienroomijs-sleeve gebruikt, maar alleen bij de allereerste persing. Pas twintig jaar later, bij de cd-uitgave in 1987, stond-ie afgedrukt in het bijbehorend boekje, en roemde Blake het werk van het Nederlands echtpaar.

Terugkijken op die periode, vijftig jaar geleden, met het magiese duo van toen zit er nu voor de zieke Posthuma niet in. Koger laat vanuit haar boerderij net buiten Los Angeles weten, dat de interviewverzoeken haar om de oren vliegen en dat ze daarom een Summer of Love-filmpje op haar website heeft achtergelaten.

Daaruit valt op te maken dat The Fool een piano van Lennon beschilderde en een muurschildering rond de schoorsteenmantel op het landgoed van Harrison, en dat de kleding behorend bij All You Need Is Love en The Magical Mystery Tour door hen was vervaardigd. Denk daarbij ook nog aan de buitenschildering van The Beatles-winkel, de Appleboutique, en aan hoe hun artistieke wandmeubel (Wonderwall) de inspiratie was voor de gelijknamige film, waarvoor Harrison de muziek maakte.

Maakt niet uit

Op de Pepper-hoes zijn 67 mensen afgebeeld, waarbij ook twee keer The Beatles (oud & nieuw) zijn meegerekend. John, Paul en George kozen voor hen belangrijke filosofen, schrijvers, acteurs, wetenschappers en artiesten. Ringo leek het niks uit te maken. Op de derde rij is een plekje ingeruimd voor Stuart Sutcliffe, de ex-Beatle die in 1961 uit de band stapte, omdat hij liever wilde schilderen. Een jaar later overleed hij aan een hersenbloeding. Met deze hoes won Peter Blake in 1967 een Grammy.

In de hip & happening met The Beatles deed zich in die tijd eigenlijk maar één struise storing voor - die door Koger in haar filmpje overigens onvermeld blijft. Want Simon had echt het wel in de gaten dat het niet was gebleven bij tarotkaarten leggen, voor Marijke en Paul McCartney in dat voorjaar van 1967. Er was e-lec-tri-ci-ty tussen die twee en geheel volgens de losvaste regels van de vrije liefde, zette hij haar voor de deur van Paul af.

Dat wil echter niet zeggen dat hij er blij mee was dat een Beatle 'fucked his old lady'. Maar na een kort en ongemakkelijk gesprek met 'Macca' had Simon zich er overheen gezet: 'Oké, ik zou hem moeten feliciteren; het is niet niks om Marijke te versieren.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden