Hoe te leven?

'Een pleidooi voor een zo groot mogelijke elite', dat is wat het tijdschrift Nexus wil zijn. Met als argument: 'Omdat geen samenleving het zich kan blijven permitteren om het denkende en scheppende deel van haar gemeenschap te kleineren en te minimaliseren.' Geen geringe ambitie voor een hedendaags tijdschrift, en zeker...

Rob Riemen is niet alleen de enige redacteur van Nexus, maar ook de directeur van het in Tilburg gevestigde Nexus Instituut dat met grote regelmaat lezingen en conferenties organiseert. 'Inzicht door samenhang' is het filosofische motto van dit instituut en deze samenhang ('nexus' in het Latijn) wordt gezocht met behulp van een voor Nederland ongewoon aantal internationale grootheden. Peter Sloterdijk, Roger Scruton, Claudio Magris en de Duitse oud-bondspresident Richard von Weizsäcker kwamen inmiddels naar Tilburg. Binnenkort volgen Susan Sontag, Tatyana Tolstaya en George Steiner. Samen met bijdragen van vaderlandse bodem werden hun teksten de afgelopen jaren gebundeld in het tijdschrift.

Nexus 25 is nu verschenen, geheel gewijd aan 'het menselijk tekort'. Het is een algemeen thema dat misschien wel op alle nummers van Nexus van toepassing is, maar de negen essays die deze keer zijn samengevoegd spelen nog meer dan anders op elkaar in. Bijkomend voordeel is dat zij niet onder druk van een beperkt aantal pagina's ophouden wanneer het leuk wordt, maar dat zij alle tijd en ruimte nemen om het onderwerp van zo veel mogelijk kanten te bekijken.

Na een uitvoerig openingsessay van Rob Riemen over de 'verloren' vraag naar de 'juiste wijze van leven', onderzoekt de Amerikaanse filosoof Allan Janik een aantal verschillende vormen van menselijk falen. Janik begint met het actuele vraagstuk van de werkende mens die, gedwongen door economische ontwikkelingen, een ander beroep moet kiezen en zodoende faalt voor het oog van 'een op succes gerichte wereld'.

Via Montaigne, Ibsen en Plato komt Janik bij Shakespeare's King Lear terecht, het schoolvoorbeeld van een mens die faalt omdat zijn karakter hem verhindert om 'wijsheid van dwaasheid te onderscheiden.' Janiks essay is een van de meest inspirerende bijdragen, en bovendien is zijn essay in de ware zin des woords essayistisch - zoekend naar betekenis. Jammer is alleen dat hij, nog afgezien van zijn gelijk, tot slot enigszins prekerig stelt dat mislukkingen 'ons de gelegenheid (bieden) onze kennis uit te breiden' en dat 'kunnen omgaan met falen een wezenlijk kenmerk is van het ware geluk'.

Een nog uitvoeriger behandeling van King Lear schreef de classicus David Rijser, die zich wederom bewijst als een van de beste Shakespeare-lezers die Nederland rijk is. Rijser schetst de filosofische achtergrond van de 'nobele woede van King Lear' en legt uit wat voor invloed de zestiende-eeuwse herontdekking van klassieke schrijvers als Cicero, Tacitus en Seneca heeft gehad op de wijze waarop Shakespeare zijn tragische hoofdpersoon aan waanzin ten onder liet gaan.

Haaks op de waardevolle inhoud van Nexus staan enige nadelen. Het blad ziet er saai uit, is slechts bij een beperkt aantal 'kwaliteitsboekhandels' te koop en is in feite meer een viermaandelijkse essaybundel dan een tijdschrift. Toch biedt Nexus elke keer een of twee essays die je zeker niet had willen missen. Dat is meer dan je van veel andere, 'echte' tijdschriften kan zeggen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden