Beeldvormers

Hoe politici al jaren worden besmeurd met zoetigheid

De rubriek Beeldvormers onderzoekt hoe een foto onze kijk op de werkelijkheid bepaalt. Deze week: Nigel Farage besmeurd met milkshake.

Het leek een hilarisch moment, toen een 32-jarige man maandag op straat in het Engelse Newcastle Brexit-profeet Nigel Farage besmeurde met een milkshake. Omstanders lachten Farage uit, terwijl die door gestresste bewakers in zijn verpeste pak werd afgevoerd en zijn belager – een kalme, goeiig ogende man met een baardje en zwart montuur – door de politie in bedwang werd gehouden. Uit voorzorg, want hij leek niet van zins nog eens tot actie over te gaan.

Het besmeuren van een tegenstander met taart of shake kent een lange voorgeschiedenis. Begin mei trof de rechtse extremist Tommy Robinson twee keer eenzelfde lot, waarbij hem, toen hij een volle beker in het gezicht kreeg gegooid, werd toegeroepen: ‘That’s what you get for being a fascist.’ Burger King, de fastfoodketen waar de shakes waren gekocht, reageerde gevat op Twitter, overigens zonder het incident te benoemen: ‘Wij ondersteunen het gebruik van geweld niet, zomin als het verspillen van onze heerlijke milkshakes.’ Vette knipoog.

Engerds zijn ze, die Robinson en Farage, maar toch heeft de publieke vernedering waarop de twee haatzaaiers zijn getrakteerd niet per se het effect waarop hun politieke tegenstanders wellicht hebben gehoopt. Hoe vals de profeten ook zijn, hen besmeuren en bevuilen wekt toch minstens een scheut van woede en empathie bij mij op – een impuls die sterker is dan politieke afkeer. Dezelfde weekheid die me overviel toen we in 2011 via de lens van de tv-camera in de ogen konden kijken van de brute Libische dictator Kadhafi, luttele momenten voordat hij werd gelyncht.

Een vroeg geval van taartwerpen is de beroemde scène The Pie Fight met het komische duo Laurel & Hardy in The Battle of the Century. Wat begint als een kleine ruzie, ontaardt op straat in een veldslag met slagroom en cake, waarbij geen passant gespaard blijft. Het is 1927, slapstick van de bovenste plank – voor taartwerpers een jaar van heerlijke onschuld.

Een kleine 75 jaar later zou, althans in Nederland, het taarten van politici een nare bijsmaak krijgen. Misschien nog niet toen het toenmalig minister van Financiën Gerrit Zalm trof in 1999, bij de introductie van de euro. Maar beslist toen Pim Fortuyn in 2002, twee maanden voor hij werd vermoord en enkele dagen na zijn enorme verkiezingswinst in Rotterdam, bij de presentatie van zijn boek De Puinhopen van acht jaar Paars in Nieuwspoort werd getroffen door twee smerig gevulde taarten. Die smijterij waarbij een actievoerder riep: ‘Op naar de nul zetels!’

Gerrit Zalm veegt de taart uit zijn gezicht in 1999. Beeld Marcel Antonisse / De Volkskrant

Net als Farage afgelopen week, was Fortuyn gekleed in onberispelijk pak en dat maakte de publieke vernedering in de ogen van tegenstrevers vermoedelijk compleet. Alsof door het wegnemen van die uiterlijke beschaving, onder de slagroom en het beslag, de contouren van het kwaadaardige mombakkes tevoorschijn kwamen. Heerlijk ook, de gelatenheid waarmee de getroffenen reageerden. Totdat Fortuyn, net zo onberispelijk gekleed als bij zijn boekpresentatie, werd doodgeschoten op het Media Park in Hilversum. Hoewel de taartgooiers niets met de moord te maken hadden, is hun actie er toch mee versmolten, mede door de schending van de fysieke integriteit die beide handelingen – hoe onvergelijkbaar in hun ernst ook – kenmerkt.

Nigel Farage kijkt naar zijn besmeurde pak, terwijl de milkshakegooier door een beveiliger wordt weggehouden. Beeld REUTERS

De belager van Nigel Farage toonde na zijn arrestatie geen berouw. Tegen de BBC zei hij: ‘Ik wist niet dat hij in de stad was. Ik dacht, dit is mijn enige kans. Het is een recht te protesteren tegen mensen zoals hij. De gal en het racisme die hij spuit in dit land zijn veel schadelijker dan een beetje milkshake tegen hem aan.’

Tja, het recht op demonstreren zal niemand de man betwisten. Maar zo’n daad die in eerste instantie behoorlijk agressief overkomt  op de filmpjes en de foto’s van het incident is op de gezichten van Farages begeleiders uitsluitend begrijpelijke schrik te zien – doet de beoogde politieke waarschuwing teniet. En ‘ludiek’, een terecht vrijwel vergeten woord, is het al helemaal niet meer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden