interview

Hoe paaldansen documentairemaker Marieke de Bra hielp de oorsprong te vinden van haar verlatingsangst

De egodocumentaire Mama van Marieke de Bra. Beeld
De egodocumentaire Mama van Marieke de Bra.

Sexy en gewild, hoopte Marieke de Bra als paaldanser te worden. Maar in haar streven de sport op topniveau te beoefenen, ontdekte ze vooral hoe het kwam dat ze altijd op foute mannen viel. De camera was getuige én steun bij haar zelfonderzoek.

Marieke de Bra (42) valt altijd op de verkeerde mannen, vertelt ze in de voice-over van haar egodocumentaire Mama. Van die types die nooit écht helemaal voor haar gaan, en zodoende heeft ze al dertien jaar geen langdurige relatie gehad. Maar ze presenteert een oplossing, een opmerkelijke: binnen een jaar meedoen aan het Nederlands kampioenschap paaldansen.

‘Als ik nú helemaal eerlijk ben’, zegt De Bra twee jaar later, vlak voor de internationale première van Mama tijdens het Nederlands Film Festival, ‘dacht ik echt dat alle mannen me sexy zouden vinden als ik goed kon paaldansen. Dat ik ze voor het kiezen zou hebben, aan elke vinger een man. Dat was het idee.’

Spoileralert: dat was niet het resultaat. Maar dat maakt Mama des te interessanter. Het begint als een film over een bijkans onmogelijke missie – paaldansen is topsport en binnen een jaar het NK halen is hoog gegrepen, aldus haar coach. Maar De Bra’s documentaire wordt hoe langer hoe meer een zelfonderzoek, naar de wortels van haar verlatingsangst en haar neiging mannen altijd maar te willen pleasen zonder daarbij zichzelf in acht te nemen. De Bra richt de camera niet alleen op haar intensieve paaldanstrainingen, ze toont ook potentiële nieuwe geliefden, die inderdaad elke keer weer ‘verkeerde mannen’ blijken. Ze filmt de gesprekken bij haar therapeut daarover, bij wie ze ook huilt over het gebrek aan emotionele betrokkenheid van haar ouders, die een dansschool hebben en nooit tijd voor haar. En die confronteert ze vervolgens in het ouderlijk huis met haar nieuwe inzichten terwijl de camera draait.

Schaamteloosheid, zegt De Bra, is haar kracht als maker. En nee, ze voelt zich niet kwetsbaar, maar juist veilig met de camera op zichzelf gericht. Ze is bekend van haar fotoproject Mannen met potentie, een fotoserie waarin ze zichzelf met haar Tinderdates vastlegde. Zonder camera had ze niet op die dating app gedurfd. ‘Omdat ik dan voor mijn gevoel geen reden had om met die mannen af te spreken. En ook hier was de camera fijn om erbij te hebben – ik had een excuus om die gesprekken met mijn ouders aan te gaan. Dus bij mij gaan zelfonderzoek en creëren hand in hand.’

Marieke de Bra en haar moeder in de De egodocumentaire Mama.   Beeld
Marieke de Bra en haar moeder in de De egodocumentaire Mama.

En er is nóg een reden om zoiets persoonlijks te verfilmen voor een publiek. ‘Als ik uit de paal flikker, of ik kom nooit van mijn verlatingsangst af, is dat minder erg als ik een mooie film heb gemaakt die anderen kan inspireren. Ik hoop dat ik mensen op deze manier uitnodig om ook eerlijk te zijn over hun emoties, omdat het leven volgens mij een stuk makkelijker zou zijn als iedereen gewoon zijn kwetsbaarheden kan laten zien.’

Dat is wat ze besluit te doen in haar paaldansroutine. De Bra wilde sexy en sensueel zijn, maar merkte dat ze zich bij dat soort bewegingen tijdens het paaldansen helemaal niet op haar gemak voelde. Ze besloot vervolgens juist haar frustratie en pijn in haar choreografie te stoppen. ‘Jezelf in een keurslijf wringen, ik leerde dat dat niet gaat.’ En iets dergelijks, leerde ze, geldt ook voor relaties. ‘Eigenlijk heb ik nooit een eerlijk beeld gekregen van wat liefde is. Je groeit op terwijl de maatschappij je een afgekaderd plaatje voorschotelt van hoe het hoort als je verliefd bent, of met iemand samen wilt zijn. Rolpatronen staan vast – hoe je je moet gedragen als man, als vrouw, hoe je je moet verhouden tot elkaar. Omdat ik soms heel andere dingen voelde, ben ik rare bokkensprongen gaan maken om aan dat plaatje te voldoen. Maar het ís niet voor iedereen hetzelfde.’

De egodocumentaire Mama van Marieke de Bra.   Beeld
De egodocumentaire Mama van Marieke de Bra.

De gesprekken met haar ouders, de therapie, het paaldansen: het werd een ‘life changing’ jaar. Officieel is de diagnose nog niet aangepast, maar De Bra voelt zich intussen wel verlost van haar verlatingsangst. De relatie met haar ouders verbeterde, en een jaar geleden ontmoette ze een nieuwe liefde, met wie het anders is. Gelijkwaardig. Vlák nadat de documentaire was afgerond. ‘Alsof ik er toen pas ruimte voor had.’

En nu ze als kunstenaar de angst en frustratie kwijt is die eerder steeds haar creatieve motor was? De Bra lacht: ze werkt momenteel aan een film over stelletjes die elkaar decennia geleden ontmoetten in de dansschool van haar ouders – eerder werd een fotoserie daarover in Volkskrant Magazine geplaatst. ‘Ik wil onderzoeken hoe je het voor elkaar krijgt om zo lang samen te zijn. ‘Werken aan een relatie’ is nieuw voor mij en ik vind het nog steeds doodspannend. Dus het gaat nog steeds over de liefde en over verbinding zoeken en het is nog steeds een soort zelfonderzoek, maar ik richt me nu op anderen.’

Mama (Marieke de Bra, 47 min) is te zien tijdens het NFF op 27/9, 30/9 en online via de festivalsite vanaf 28/9.

Stofzuiger

Wat als je smart-stofzuiger een eigen persoonlijkheid ontwikkelt? Dat gebeurt in de iPhone-app Dustin, een van de elf projecten die meedingen naar het Gouden Kalf voor digitale cultuur. De nieuwe verhaalvormen zijn te ervaren in Storyspace, in de grote hal in de bibliotheek aan de Neude in Utrecht. Toegang is gratis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden