Hoe overleven boekhandels in tijden van Bol.com?

Ondanks de webreus Bol.com zijn er nog altijd zo’n 700 onafhankelijke boekhandels in Nederland. Dat vieren ze zaterdag met ‘Bookstore Day’. Hoe overleven ze de concurrentie van de ‘dikke blauwe’, zoals sommigen de webwinkel noemen? Vier boekhande­laren over hun methode.

Boekwinkel Savannah Bay, Utrecht Beeld Pauline Niks

Marischka Verbeek, Savannah Bay, Utrecht

Winkeloppervlak: 65 vierkante meter

Aantal titels: 5 duizend

De les: zet stands op festivals en congressen 

‘Bij ons zit weer een stijgende lijn in de omzet. Wij hebben het tij extra mee: we zijn gespecialiseerd in genres als gender, diversiteit, postkolonialisme, Die zijn nu weer helemaal in.

‘Maar de boekensector blijft kwetsbaar. Ik geloof dan ook heilig dat je niet alleen maar moet wachten tot mensen naar je winkel komen. Je kunt ook naar locaties waar mensen met boeken bezig zijn. Zo’n drie keer per week staan wij met een standje bij festivals, congressen of concerten.

‘Het werkt als een tierelier: eenderde van onze omzet halen we uit die stands - al zegt dat ook iets over onze kleine omzet. Mensen die net een congres hebben bezocht, zijn in de stemming en lopen soms met drie boeken weg. Dat gebeurt in de winkel haast nooit.

‘Behalve omzet levert het naamsbekendheid en nieuwe klanten op. Onze winkel zit in een onbekend straatje en wordt anders niet altijd gevonden.

‘In onze winkel organiseren we een of twee activiteiten per week, waarbij we onder meer schrijvers uitnodigen. Ook hebben we maandelijks een ‘read-in’ op zondagochtend, voordat de winkel opengaat. Dan neemt iedereen zijn eigen boek mee en gaat lekker lezen. Het levert niets op, maar mensen vinden het echt geweldig en komen daardoor wel in je winkel.’

Boekhandel Broekhuis, Enschede. Beeld Simon Lenskens

Kees Schafrat, Broekhuis Boekhandel, Enschede (vier vestigingen in Twente)

Winkeloppervlak: 1.250 vierkante meter

Aantal titels: 15 duizend, 50 duizend antiquarische boeken, 3 duizend cd’s

De les: spreek een breed publiek aan en word talk of the town

‘Onze omzet daalt niet meer, in tegenstelling tot tijdens de crisis. We moeten daarvoor ook andere doelgroepen aanspreken dan literatuurliefhebbers - dat genre verkoopt steeds minder.

‘In een provinciestad moet je wel een breed publiek zoeken. Ook voor een cd, een muziek- of voetbalboek, of een agenda moeten mensen naar Broekhuis toe. We willen laagdrempelig zijn, zonder plat te worden.

‘We organiseren ongeveer tachtig activiteiten per jaar in onze vier vestigingen. Dat doen we niet voor de leuk, het is een onderdeel van ons bedrijfsmodel. Meestal interviewen we schrijvers, maar die hebben dus lang niet altijd een roman geschreven.

‘Vooral auteurs met een regionale uitstraling doen het goed: laatst hadden we een docent van een lyceum. Dan komen honderd man – echt niet allemaal romanlezers – en die kopen bijna allemaal een boek. Hetzelfde geldt voor oud-voetbaltrainer Kees Rijvers die over FC Twente praatte.

‘Andere auteurs verkopen minder, maar het levert meestal wel wat op. In onze top-10 staan altijd wel drie, vier boeken waar schrijvers bij ons over geïnterviewd zijn.

‘En als je weinig verkoopt, is dat ook niet erg. Laatst was Jill hier, een creatieve bloggersdame. We hadden hier dranghekken staan; honderden kinderen kwamen een tekening maken. Zo creëer je een feel good-factor, blijf je talk of the town. Je hoopt dat die kinderen over tien jaar denken: ‘Ik moet nog een cadeau hebben. Koop ik dat bij Bruna of Broekhuis? Dan ga ik toch naar Broekhuis.’

Boekhandel Godert Walter, Groningen Beeld Simon Lenskens

Allard Steenbergen, Godert Walter, Groningen

Winkeloppervlak: 60 vierkante meter

Aantal titels: 6 duizend

De les: specialiseer je en richt je op de belezen klant

‘Wij richten ons uitsluitend op boeken. Toen andere boekhandels steeds meer andere dingen gingen verkopen, zijn wij ons juist nog meer gaan specialiseren in bepaalde genres, zoals literatuur, geschiedenis, filosofie en Groningana, dat zijn boeken over Groningen. Onze specialisaties en sfeer in de winkel zorgen ervoor dat de klanten blijven komen. Dat moet je niet zomaar veranderen.

‘Wij richten ons voornamelijk op de belezen klant, maar we kunnen ons in Groningen niet al te elitair opstellen, en dat willen we ook niet. ‘Gijp’ hebben we niet verkocht, maar we hebben enkele exemplaren van Dan Brown, al die hebben geen prominente plaats in de winkel. Ook hebben we veel boeken over Groningen. Daardoor komen veel stadjers, mensen uit de stad, in de winkel. Dat zorgt voor een prettige mix.

‘Eens in de twee maanden organiseren we een Engels of Duits leescafé, waarbij boeken uit die talen worden besproken. Er komen altijd wel dertig of veertig man, en die drinken wat. We vragen daar alleen een vrijwillige bijdrage voor; de meesten hebben het besproken boek al bij ons gekocht, en het zorgt ervoor dat er nieuwe gezichten naar je komen.

‘Drie jaar geleden hebben mijn compagnon en ik Godert Walter overgenomen van een man die de winkel dertig jaar heeft gerund en een vrij groot vast klantenbestand had. Wij zijn wat jonger en nemen eigen publiek mee. Door evenementen als het leescafé binden we nieuwe klanten, die echte lezers zijn. Onze omzet stijgt daardoor licht de laatste drie jaar.’

Boekhandel Van Kemenade & Hollaers, Breda Beeld Pauline Niks

Hein van Kemenade, Van Kemenade & Hollaers, Breda

Winkeloppervlak: 320 vierkante meter

Aantal titels: 15 duizend

De les: verhuis naar een beter bereikbaar gebied

‘Ook wij hebben het moeilijk gehad, maar het gaat intussen stukken beter. We hebben maatregelen genomen om kosten te besparen: we hebben minder personeel, een filiaal afgestoten, en we zijn vertrokken uit een mooi nieuwbouwpand in een mooie wijk, dat tussen twee winkelgebieden in zat. Het was er moeilijk parkeren. Tien jaar geleden deed iedereen daar moeite voor, maar dat is minder geworden. ‘Ik ben toch maar doorgereden en heb het via Bol.com besteld’, zeiden ze dan.

‘Nu zitten we 800 meter verderop in een booming stukje Breda, vlak naast een Albert Heijn met een groot parkeerterrein. De klant loopt zó bij ons naar binnen, ook voor een tijdschrift, leesbril of ansichtkaart van 2,75 euro. Wij hebben ook een klein rekje met cd’s, maar dat is geen groeimarkt, zullen we maar zeggen.

‘Dit pand is uit 1905 en veel goedkoper. Door een magazijnruimte achter de winkel zouden we kunnen uitbreiden, bijvoorbeeld voor meer horeca. Vanaf het eind van deze maand verkopen we tosti’s, taart, koffie en thee, dat zorgt voor meer reuring in de winkel. Maar omdat een horecavergunning al bij dit pand zat, zouden we ook alcohol kunnen schenken als iemand in de winkel de juiste papieren heeft.

‘We hebben ook een podium, dat we zo’n twee keer in de week gebruiken voor een lezing of boekpresentatie. Eens in de maand wordt daar opgetreden met gitaar en zang. Nummers uit de jaren zestig worden gespeeld, of chansons. Dat is sfeerverhogend, maar het volume mag niet te hard staan, anders gaat dat ten koste van de verkoop.’

Bookstore Day

Zaterdag 14 april is de tweede Nederlandse editie van de Bookstore Day, een initiatief van schrijver en journalist Yaël Vinkx. Ze werd hiertoe geïnspireerd door de jaarlijkse Record Store Day en zag toen op internet dat in Amerika sinds 2014 elk jaar op de laatste zaterdag van april de Independent Bookstore Day wordt gevierd. Dat zou hier samenvallen met Koningsdag, vandaar dat in Nederland de Bookstore Day iets eerder plaatsheeft. Er zijn bijna 200 deelnemende boekwinkels met optredens door schrijvers en verkoop van bijzondere en gesigneerde uitgaven.

www.bookstoreday.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.