Hoe nu verder met het boekenvak?

Dan Ariely weet raad

Lezers van The Wall Street Journal kunnen al jaren met werkelijk alle soorten vragen terecht bij Dan Ariely. Zijn populaire rubriek is nu gebundeld én in het Nederlands vertaald - dus legde Sir Edmund hem ook een paar vraagstukken voor. Uit een bezorgde branche: het boekenvak.

Dan Ariely. Beeld Stephen Voss / Redux

Dan Ariely is hoogleraar psychologie en gedragseconomie aan de Amerikaanse Duke University en heeft inmiddels ook in Nederland een steeds groter groeiend lezerspubliek, met boeken die pakkende titels dragen als Heerlijk oneerlijk, Volkomen onlogisch of Volmaakt onvoorspelbaar. Menselijk gedrag is altijd zijn onderwerp: waarom liegen we? Waarom komen de meeste mensen vaak tijd tekort en wat kunnen we eraan doen?

Sinds 2012 gaat Ariely in zijn column Ask Ariely in The Wall Street Journal elke week in op dagelijkse dilemma's van lezers. Bij Maven verschijnt vandaag een selectie uit die columns onder de titel Ariely weet raad - Psychologische inzichten in de leukste dagelijkse dilemma's (Engelse titel Irrationally Yours), Ariely geeft antwoord op de meest uiteenlopende vragen en lijkt overal verstand van te hebben, of het nu over volle agenda's, overspel, slechte seks of het nut van klagen gaat.

Op verzoek van Sir Edmund legden drie Nederlandse boekhandelaren Ariely een prangende vraag over het boekenvak voor.

Dan Ariely: Ariely weet raad - Psychologische inzichten in de leukste dagelijkse dilemma's
Maven Publishing; 248 pagina's; euro 17,50.

Beste Dan,

Kinderen groeien momenteel op met de snelheid van tablets en social media. Worden er over 20 jaar nog romans gelezen?

Groet,

Casper Luckerhof
Kennemer Boekhandel, Haarlem.
Hij is lid van het boekenpanel van DWDD.

 

Beste Casper,

Het antwoord is: 'ja'. Als we kijken wat er gebeurt in de wereld op het gebied van social media, en de snelheid waarmee we op elkaar reageren, dan lijkt het of onze aandachtsboog steeds korter wordt. Maar tegelijkertijd zien we iets interessants gebeuren met televisie. Mensen kijken tegenwoordig series, niet van één uur, maar van wel twintig uur. De laatste jaren hebben we het fenomeen 'binge-watching', waarbij jongeren, en volwassenen tot wel tien, twaalf of vierentwintig uur per dag tv-kijken.

Er is inderdaad iets heel interessants gaande wat betreft onze aandachtsboog in het dagelijks leven, maar dit betekent niet dat we het vermogen kwijtraken om te fantaseren, te genieten en onszelf voor een aantal uur compleet in iets te verliezen. Misschien zullen we minder gaan lezen en we zullen sowieso andere dingen gaan lezen, maar we zullen blijven lezen.

Er is nog een interessant aspect van social media, namelijk dat het toont dat we op zoek zijn naar dingen die we gemeen hebben. Denk er maar eens over na. Social media draait erom dat we samen kennis delen. Wanneer we elkaar tegenkomen, in het echte leven of in de digitale wereld, zeggen we; 'Heb jij dit al gelezen?' 'Heb jij dit al gehoord?'. Het is een beetje een vervanging van praten over het weer, of sport of roddelen. Hetzelfde geldt voor andere, culturele ervaringen. Romans namen daar eerst een grote plek in, en films kregen daar een steeds grotere plek in, maar er zal zeker een rol blijven bestaan voor boeken. Ze zullen ons met elkaar blijven verbinden, omdat ze ons in staat stellen om een gemeenschappelijke ervaring op te doen waar we het samen over kunnen hebben.

Irrationeel de jouwe,

Dan

Beeld Martyn F. Overweel

 

Beste Dan,

Waarom zijn het bijna altijd vrouwen die fictie kopen, en mannen die non-fictie kopen?

Groet,
Lisa Snijders,
Boekhandel Stevens in Hoofddorp
Ze is vorige maand door de stichting Elspeet uitgeroepen tot Boekverkoper van het jaar 2015.

 

Beste Lisa,

Ten eerste denk ik dat er een belangrijk onderscheid zit tussen wat mensen kopen en wat mensen daadwerkelijk lezen.

Het is inderdaad waar dat mannen veel non-fictie kopen, maar ik vraag me af hoeveel van die mannen vervolgens ook die boeken lezen. Ik denk niet dat we kunnen zeggen dat mannen pragmatischer zijn dan vrouwen. Kijk maar eens naar al die films die verschijnen over superhelden, zoals Superman en Spiderman, en allerlei andere fantasieën. Die zijn geënt zijn op een mannelijk publiek. Het is niet alsof mannen per definitie niet in staat zijn om van fictie te kunnen genieten.

Misschien heeft het meer te maken met wat sociaal gezien wenselijk is. Dat mannen denken dat het gepaster is om iets te kopen wat met werk en verantwoordelijkheid te maken heeft, en dat vrouwen het goed vinden om te lezen over iets anders. Dit geldt dan wel alleen voor boeken, want zoals je ziet is dit niet van toepassing op films en tv. Het is dus nog een aanname. Maar ik geloof niet dat mannen een slechter voorstellingsvermogen hebben. Wat we misschien zouden moeten doen, is werken aan de sociale acceptatie, zodat mannen weten dat het oké is om fictie te kopen.

Irrationeel de jouwe,

Dan

Beste Dan,

Zijn er bepaalde sociale situaties waarin het lezen van een boek wel, en het turen naar je smartphone niet geaccepteerd wordt? In beide gevallen sluit je je af van de 'werkelijkheid', alhoewel een smartphone voor velen de werkelijkheid is.

Groet,
Ronnie Terpstra,
Van der Velde Boeken in Leeuwarden, tevens vestigingen in Sneek, Drachten en Groningen
Hij was tot mei 2014 lid van het boekenpanel van DWDD.

Beste Ronnie,

Ja. En ik denk dat dit vooral komt doordat een smartphone een soort gateway is voor veel verschillende dingen. Als je iemand ziet lezen op zijn telefoon, weet je niet echt wat hij aan het doen is. Ze zouden op Facebook kunnen zitten, het nieuws kunnen lezen of mailtjes aan het beantwoorden zijn. Als we iemand een boek zien lezen, hebben we een veel duidelijker beeld van wat iemand aan het doen is. Nu kan het zo zijn dat ze een boek lezen dat we zelf erg goed vinden, of juist erg slecht, maar er bestaat geen twijfel over dat ze met iets bezig zijn dat hun volledige aandacht opeist. Terwijl het met een smartphone niet duidelijk is wat ze aan het doen zijn.

Het andere punt is dat wanneer we iemand een boek zien lezen, het duidelijk is dat ze bezig zijn met een lange reis. En omdat ze onderdeel zijn van een lange reis, vinden we het sneller oké om ze daarmee door te laten gaan. Met een smartphone gaat het telkens om een boel korte reisjes naar veel verschillende dingen, waardoor er ook veel momenten zijn waarop ze kunnen stoppen. En als men dan niet stopt, vinden we dat beledigend.

Stel je voor dat iemand een marathon aan het lopen is, zou je dan verwachten dat diegene halverwege stopt? Niet echt, diegene kan gewoon door blijven lopen. Hetzelfde geldt voor mensen die een boek lezen, die zouden kunnen blijven lezen zelfs als er bijvoorbeeld gasten binnenkomen of de sociale situatie verandert. Daar is dan in bepaald opzicht begrip voor. Niet helemaal, maar meer dan er zou zijn voor een smartphone.

Allemaal heel erg bedankt voor jullie vragen! Het was leuk en interessant om na te denken over boeken, technologie en waar we met z'n allen heengaan.

Take care,

Dan

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.