Hoe Nigeria met Clemens Westerhof een echte voetbalnatie werd

Begin jaren negentig bezorgde voetbalcoach Clemens Westerhof het Nigeriaanse voetbalelftal groot succes. Voor een documentaire van John Appel keerde Westerhof terug. Om de hoogmoed die voor de val kwam te reconstrueren. Meer film en voetbal? Komende zondag 1 juni vindt in EYE de WK Volkskrantdag plaats met historische fragmenten, een voetbalquiz, documentaires en films.

Hij was brutaal, alleen bang voor Hem daarboven en doortastend. Hij drong met zijn straatvechtersmentaliteit door tot de top van macht en geld in Nigeria, tot aan de toenmalige president Abacha toe: Clemens Westerhof, bondscoach van het Nigeriaanse elftal, de Super Eagles.

Over die Super Adelaren van twintig jaar geleden gaat de documentaire van regisseur John Appel in de WK-serie van de NOS in Andere Tijden Sport. De WK Volkskrantdag in het EYE filmmuseum heeft op 1 juni de première, vier dagen voor de uitzending op tv van Clemens Westerhof, Kuifje in Afrika. Westerhof (74), die in Arnhem woont met zijn Zimbabwaanse vriendin, is bij de première. Hij wordt dan ondervraagd door ceremoniemeester Cees Geel.

'Je moet bevriend zijn met de mensen met poen', zei Westerhof bij de perspresentatie van de documentaire in het Olympisch Stadion. Hij refereerde aan zijn aanpak als bondscoach van Nigeria tussen 1989 en 1994. 'Poen is macht en macht is waardering. Het nationale team was een ongeorganiseerde bende toen ik kwam. Het was een bushteam, met voetballers van overal en nergens. Alle spelers droegen een ander tenue. Er was nooit geld. Ik besloot rechtstreeks zaken te doen met de directe kring rond president Abacha. Hij maakte het geld op een gegeven moment rechtstreeks naar mij over. Toen kon ik werken.'

Westerhof, die na onthullingen over dopinggebruik in het betaald voetbal in Nederland geen baan meer kreeg, smeedde een gouden ploeg, met topspelers als Amokachi, Finidi, Oliseh, Rufai, Keshi en Okocha. De Adelaren wonnen de Afrika Cup van 1994 in Tunesië en golden als outsider tijdens het WK van dat jaar in de Verenigde Staten.

De ploeg imponeerde tijdens de groepsfase en verloor in de tweede ronde onnodig van latere finalist Italië. Nigeria stond kort voor tijd met 1-0 voor tegen tien Italianen, toen de ploeg zich frivoliteiten meende te kunnen permitteren. Dat liep fout af, waarna Roberto Baggio het duel in de verlenging besliste.

Westerhof: 'Oliseh probeerde Baggio door de benen te spelen. Dat doe je niet. Ram die bal de tribune in. Ik was echt kwaad op hem. We hadden zomaar de laatste vier kunnen bereiken. Ik heb de beelden van de uitschakeling jarenlang niet kunnen zien.'

De Nederlandse trainer van het Nigeriaanse WK-team Clemens Westerhof spreekt de taken door met ben Iroha (m), die voor Roda uitkomt en Finidi George Beeld ANP

Voluptueuze vrouwen
De filmploeg van de NOS, onder leiding van regisseur John Appel, keerde voor de documentaire terug naar Lagos, waar Westerhof oude bekenden ziet en op straat spontane dansjes maakt met voluptueuze vrouwen. Zijn sterspelers van toen, Amokachi en Keshi, komen zelfs uit Engeland over om zijn 74ste verjaardag mee te vieren.

Maar zelfs met Westerhof erbij was het onmogelijk het vervallen stadion in Lagos te betreden. De autoriteiten schaamden zich. Het nationale stadion is verplaatst naar de hoofdstad Abuja en het onderkomen in Lagos is 'oude meuk', zoals Appel zegt. 'We zijn wel in het voormalige trainingskamp buiten de stad geweest.'

Appel: 'De periode 1989-1994 was een gouden tijd voor het Nigeriaanse voetbal, maar ook voor Westerhof. Ik heb me weleens afgevraagd hoe zijn leven zonder Nigeria zou zijn verlopen.'

Ruzies
Appel is niet ingegaan op ruzies tussen Westerhof en diens toenmalige assistent Jo Bonfrère, die het elftal na het WK overnam en in 1996 in Atlanta de olympische titel won. De twee praten al jaren niet meer met elkaar. Westerhof, tijdens de perspresentatie over de serie: 'Ik praat niet over luizen.'

Appel: 'Het ging ons echt om de sportieve opkomst en ondergang van de ploeg. De ondergang voltrok zich tijdens het WK in het hotel, in de aanloop naar het duel met Italië. De feestvreugde was orgastisch. Ook Westerhof kreeg geen grip meer op de ploeg, terwijl de voormalig trainer van Feyenoord een straatvechter was. Hij ging door roeien en ruiten, in een door en door corrupte omgeving. Het is knap dat hij zich daar vijf jaar staande hield.'

Westerhof wilde tijdens het WK nog verhuizen naar een ander, rustiger hotel, om een eind te maken aan de zoete inval, aan de feesten met bevallige vrouwen. Het lukte hem niet de orde te herstellen. De hoogmoed van de spelers in het feestgedruis brak de ploeg op in de achtste finale. Westerhof weet het wel, ook twintig jaar later. 'Als nat zand droog wordt, glijdt het door je vingers weg. Overmoed brengt de mens ten val.' In zijn stem klinkt spijt door.

Meer film en voetbal? Komende zondag 1 juni vindt in EYE de WK Volkskrantdag plaats met historische fragmenten, een voetbalquiz, documentaires en films.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.