LOPEND VUUR

Hoe nieuws zich verspreidt: onthullingen Seymour Hersh

Het nieuws: onthullingen over Bin Ladens dood komen onderzoeksjournalist Seymour Hersh op veel kritiek te staan. Wat opvalt: verhalen die de lezing van Hersh bevestigen halen de Nederlandse media nauwelijks. Lees - nu Bin Ladens testament is onthuld - hieronder de rubriek Lopend Vuur uit 2015 terug.

Beeld Design Politie

Maandag 4 mei tot 7 augustus 2011: 'De kans is groter dat Pakistan het wist'

BBC, Current Affairs, The Spy Who Billed Me

Twee dagen nadat Osama bin Laden door een elite-eenheid van het Amerikaanse leger om het leven is gebracht in de Pakistaanse stad Abbottabad, wordt Asad Durrani, oud-generaal en voormalig hoofd van de Pakistaanse inlichtingendienst ISI, geïnterviewd voor BBC Hard Talk.

Durrani: 'Het is mogelijk dat ISI niets wist over de verblijfplaats van Bin Laden, maar de kans is groter dat ze het wel wisten.' De lezing van de Amerikaanse regering was, en bleef, dat Amerikaanse inlichtingen en harde verhoren naar Bin Laden hadden geleid. De Pakistaanse regering, de inlichtingendienst en het leger zouden niets van zijn verblijfplaats en de Amerikaanse operatie hebben geweten.

Oud-CIA-analist Larry Johnson schrijft vijf dagen later op zijn website Current Affairs dat hij van 'vrienden die nog altijd actief zijn' verhalen heeft gehoord die een 'drastische draai' geven aan het verhaal dat het Witte Huis 'wanhopig' probeert te vertellen over Bin Laden. Volgens Johnson wisten de VS van zijn verblijfplaats doordat in augustus 2010 iemand de Amerikaanse ambassade in Pakistan binnenliep en beweerde dat Bin Laden door de Pakistaanse veiligheidsdienst ISI werd vastgehouden. 'Belangrijke personen' uit Saoedi-Arabië zouden volgens Johnson geld hebben gestuurd naar Pakistan om Bin Laden veilig te verbergen.

Drie maanden later schrijft veiligheidsanalist Raelynn Hillhouse op The Spy Who Billed Me hetzelfde. De informant zou 25 miljoen dollar hebben gekregen.

Vrijdag 14 maart 2014: 'Hoogste baas ISI wist ervan'

The New York Times Magazine

Voormalig Afghanistan-correspondent Carlotta Gall schrijft in The New York Times Magazine als eerste journalist dat de Amerikanen wisten dat zelfs de hoogste ISI-baas op de hoogte was van Bin Ladens verblijf in Abbottabad.

Zondag 10 mei 2015: Bevindingen komen overeen

London Review of Books

'Het Witte Huis blijft volhouden dat de missie een Amerikaanse eenmansactie was en dat hoge generaals van het Pakistaanse leger en de ISI niet op de hoogte waren gesteld van de inval', schrijft onderzoeksjournalist en Pulitzer Prize-winnaar Seymour Hersh (78) in zijn verhaal van tienduizend woorden in de London Review of Books. 'Dit is onjuist, net als vele andere elementen uit het verhaal van de regering-Obama.'

Volgens Hersh liep een oud-ISI-medewerker de Amerikaanse ambassade in Pakistan binnen om in ruil voor 25 miljoen dollar te vertellen dat Saoedi-Arabië het verblijf van Bin Laden in Abbottabad financierde en dat hij daar sinds 2006 door de ISI werd vastgehouden.

Vervolgens zou Pakistan, om de Amerikaanse financiële steun aan het land veilig te stellen, hebben meegewerkt aan een toneelstukje dat moest lijken op een Amerikaanse soloactie. De beveiligers van Bin Ladens huis zouden, bij het horen van de Amerikaanse helikopters, het terrein hebben verlaten om vrij baan te maken voor de Navy Seals.

De enige bron die Hersh bij naam opvoert is dezelfde oud-generaal Asad Durrani, van 1990 tot 1992 de baas van de Pakistaanse inlichtingendienst ISI. Hersh' belangrijkste bron is een anonieme gepensioneerde Amerikaanse inlichtingenmedewerker die in het begin betrokken was bij het onderzoek naar Bin Laden. Durrani zou tegen Hersh hebben gezegd dat zijn bevindingen overeenkomen met wat hij heeft gehoord van zijn oud-ISI-collega's.

Maandag 11 mei 2015: Verhaal vol contradicties

Vox.com, Slate.com, CNN

Hersh krijgt ervan langs van collega's en experts. Max Fisher schrijft op Vox.com dat Hersh' aantijgingen 'grotendeels zijn gebaseerd op twee bronnen'. 'Beiden hebben geen directe kennis van wat er is gebeurd, ze zijn met pensioen en een van hen wordt ook nog anoniem opgevoerd.'

Het verhaal zit volgens hem vol contradicties en inconsistenties en is in lijn met recente missers van Hersh op het gebied van onderzoeksjournalistiek. Hersh grootste opdrachtgever The New Yorker zou het stuk hebben geweigerd. Hoofdredacteur David Remnick wil op vragen voor deze rubriek niet zeggen of dit klopt. Hersh zegt op Slate.com dat Remnick alleen een blog van het verhaal wilde maken.

Op CNN zegt veiligheidsanalist Peter Bergen dat er ook na Hersh' verhaal geen bewijs is dat de Amerikaanse president heeft gelogen over Bin Laden. Hij is na de bevrijdingsactie in Bin Ladens huis geweest en heeft vele kogelgaten in de muren gezien die wel degelijk duidden op een hevig vuurgevecht, in tegenstelling tot wat Hersh schrijft.

Bergen heeft ook gesproken met Durrani, die zou hebben gezegd dat er geen bewijs is dat Pakistan wist van Bin Ladens verblijf in Abbottabad. Van veiligheidsanalist Hillhouse komt een ander soort kritiek: Hersh plagieert haar werk óf is onorigineel.

Dinsdag 12 mei 2015: 'Meerdere bronnen is mij nooit gelukt'

NRC, de Volkskrant, The New York Times, NBC News, The News

Media-redacteur Peter Zantingh schrijft voor NRC Handelsblad over Hersh, die in de media onder vuur ligt. Waarom komen medestanders niet aan bod? Zantingh: 'Het was beter geweest om in een bijzin te benadrukken dat een gedeelte van Hersh' theorie al door meer media is geopperd.' David Oranje haalt in de Volkskrant journalist Glenn Greenwald aan, die het op Twitter opneemt voor Hersh. De artikelen van Johnson, Hillhouse en Gall had Oranje niet gezien.

Hersh krijgt steeds meer bijval. NBC News en de Pakistaanse krant The News zeggen dat ze meerdere bronnen hebben gesproken die zijn verhaal bevestigen. Gall schrijft in The New York Times dat het gerucht over de informant al daags na de het doden van Bin Laden circuleerde, maar 'niemand kon of wilde het bevestigen'.

Vindt Gall dat dat Hersh nu wel is gelukt? Vanuit Tunesië laat ze weten dat ze Hersh' verhaal niet kan checken, maar dat ze het wel 'overtuigend' vindt. 'Hij geeft zeer gedetailleerd extra informatie over iets wat ik al wist', zegt Gall. 'Hij had daarvoor bovendien meerdere bronnen, iets wat mij nooit is gelukt.' Dat het gepensioneerde bronnen zijn vindt zij geen probleem. 'ISI'ers gaan nooit echt met pensioen.' Hersh blijft voor Gall geloofwaardig door zijn staat van dienst. 'Je moet hem niet te snel afschrijven.'

Donderdag 14 mei 2015: Bewijs voor gelijk

Volkskrant.nl

Oranje schrijft op Volkskrant.nl nu dat het bewijs zich opstapelt voor het gelijk van Hersh. Het bericht haalt de papieren krant niet door ruimtegebrek. NRC schrijft niet alsnog over het mogelijke gelijk van Hersh. 'Ik heb de stukken niet gezien om de flauwe reden dat ik voor de krant naar een conferentie was', zegt Zantingh. 'Dat betekent natuurlijk niet dat NRC zo'n follow-up niet meer kan maken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden