InterviewSuccesvolle podcastmakers

Hoe neem je een podcast op als je niemand een microfoon voor de neus kunt duwen?

Marjolijn van Heemstra in haar thuisstudio.Beeld Els Zweerink

Een podcast is heerlijk om bij weg te dromen, maar er een maken is hard werken – en al helemaal in quarantaine.

Een van de grapjes en ongevraagde adviezen die eind maart op Twitter circuleerden: ‘Wat je ook doet deze komende weken, maak alsjeblieft geen podcast!’ Twitteraars vreesden een wildgroei aan hobbyisten die graag naar hun eigen stem luisteren. En inderdaad: in die weken is een hoge piek te zien in het zoekopdrachten naar hoe je een podcast maakt. In de Verenigde Staten zijn populaire podcastmicrofoons ‘vanwege toegenomen vraag’ beperkt leverbaar.

Tegelijkertijd publiceerden de onderzoekers van Nieman Lab van Harvard dat er minder naar podcasts wordt geluisterd. In de laatste week van maart was een daling te zien van 4 procent. De (ontbrekende) ochtendspits is mogelijk spelbreker. En er blijken grote verschillen tussen de genres: men luistert in de VS nu minder naar tech, geschiedenis en true crime, terwijl fictiepodcasts populairder zijn, net als podcasts over wetenschap, ondernemerschap en het gezinsleven.

Hoe is het om nu een podcast te maken? Heb je daar echt alleen een goede microfoon en een geluidsdichte klerenkast voor nodig? De Volkskrant sprak drie succesvolle Nederlandstalige podcastmakers.

De Volkskrant tipt welke podcasts de moeite waard zijn (en welke niet). Bekijk ons recensie-overzicht hier. 

Chris Bajema: Man met de microfoon, dagelijkse podcast Lock Down

Thuiswerken is voor radio-, theater- en podcastmaker Chris Bajema vertrouwd terrein. In zijn ‘ministudio’ monteerde hij de afgelopen jaren zijn podcast Man met de microfoon, die zo’n dertigduizend luisteraars per aflevering bereikt. Alleen was Bajema gewend zijn verhalen grotendeels op straat te vinden in Amsterdam-Oost, waar hij woont. Toen hij doorkreeg dat iemand een microfoon voorhouden niet kan op anderhalve meter afstand begon hij een nieuwe, dagelijks podcast.

‘Ik ben in mijn eentje, ik kan snel beslissingen nemen’, verklaart Bajema. Al op 12 maart verscheen de eerste aflevering van Lock Down. Omdat hij zijn verhalen niet meer buiten kan vinden, zijn de eerste afleveringen grotendeels gesprekken met acteurs, waarvan een dan bijvoorbeeld de hamsterende ‘moeder van Chris’ speelde. 

Totdat Bajema het na drie dagen over een andere boeg gooide: ‘Ik dacht: wat zou ik zelf willen horen? Het moet gewoon over dit gezin gaan.’ Later komt daarom zijn echte moeder aan het woord en zijn vriendin, schrijver en Volkskrant-columnist Paulien Cornelisse. Soms wordt dat inkijkje erg persoonlijk. Bajema belt bijvoorbeeld de mentor van zijn zoon Teun die wekenlang blijkt te hebben gedaan alsof hij huiswerk maakt. 

Behalve de gezinsperikelen heeft Bajema luisteraars opgeroepen contact op te nemen als ze ervaringen willen delen over opgesloten zijn. Dat levert grappige, soms spannende en ook bizarre verhalen op. 

Bajema is verrast door de grote groep vaste luisteraars: ‘Ik ben gewend aan zo’n vijfhonderd of duizend downloads op een dag, nu heb ik er wel vijftienduizend.’ Zelf komt hij niet aan podcasts luisteren toe: ‘Dit tempo is moordend. De kick is dat mensen denken: dat is heel makkelijk gegaan. Maar een kwartier podcast kost een volle werkdag.’

Audiocollectief Schik: diep in onderzoek op afstand

De leden van het Vlaams-Nederlandse audiocollectief Schik, bekend van prijswinnende podcasts als Bob en El Tarangu, zagen ook het begin-alsjeblieft-geen-podcastadvies. Siona Houthuys: ‘We hebben zelfs overwogen die meme te delen. Wij bestrijden het idee dat podcasts maken een hobby is.’ Aan een coronapodcast is Schik niet begonnen: ‘Dat past niet bij onze manier van werken, wij denken een plan eerst maanden uit.’

En in die fase zijn ze nu. Houthuys en haar Schik-collega’s Mirke Kist en Nele Eeckhout wonen in verschillende steden in België en Nederland. Noodgedwongen gaat het overleg via Skype. Dat valt tegen, merkt Houthuys: ‘Zo’n project komt pas tot leven als je uren met elkaar praat, kritische vragen stelt. Samenkomen blijkt onontbeerlijk voor een goed verhaal.’

Eind dit jaar hopen ze hun nieuwe podcast te lanceren. Dit keer zullen ze zich samen met de Vlaamse journalist Sofie Peeters op de anticonceptiepil richten: ‘Iets totaal anders dan we gewend zijn en meer in de richting van wetenschappelijke onderzoeksjournalistiek.’ De podcastmakers zijn inmiddels begonnen met telefonische voorgesprekken: ‘Uiteindelijk moeten we mensen in het echt spreken, niet via de telefoon. In het verhalende genre dat wij maken vinden we dat een absolute voorwaarde.’

Marjolijn van Heemstra: ‘Als ik een klein dekentje over mijn hoofd doe, dan klinkt het alsof het in een studio is opgenomen.’Beeld Els Zweerink

Marjolijn van Heemstra: Binnenbühne, alternatief podium

Schrijver en theatermaker Marjolijn van Heemstra kon na de persconferentie van 12 maart ineens flink in haar agenda gummen; ze had allerlei optredens en lezingen gepland. Om haar heen sloeg de paniek toe bij theatermakers en muzikanten: ‘Er zijn duizenden voorstellingen gecanceld. Ik weet hoe hard mensen werken om iets voor elkaar te krijgen. Naast tijd en geld leg je er je hele ziel en zaligheid in.’

Van Heemstra besloot een alternatief podium te bieden. Voor De Correspondent maakt zij samen met Jacco Prantl de podcast De binnenbühne, waarin ze in elke aflevering (inmiddels zijn het er vijf) een aan huis gekluisterd podiumdier spreekt. Haar eerdere podcasts Sør en Stadstronaut maakte ze in een studio. Nu heeft ze wat geïmproviseerd: ‘Als ik een klein dekentje over mijn hoofd doe, dan klinkt het alsof het in een studio is opgenomen.’

Van Heemstra’s eerste vragen in De binnenbühne zijn veelzeggend: ‘waar ben je nu?’ en ‘waar zou je nu eigenlijk zijn?’. Over deze ‘fantoompodiumpijn’ vertelt bijvoorbeeld violist Lonneke van Straalen die met orkestcollectief Pynarello anderhalf jaar lang heeft gewerkt aan Passie Highlights. Die concerten zouden eind maart en begin april plaatsvinden maar werden geannuleerd. In een andere aflevering vertelt acteur Emmanuel Ohene Boafo over de spectaculaire vijf uur durende theatervoorstelling Trojan Wars van Het Nationale Theater. Van Heemstra: ‘Die is niet eens in première gegaan!’

De gesprekken worden afgesloten met een kort optreden. Dat kan nooit tippen aan het echte werk, weet Van Heemstra: ‘De podiumkunsten, dat is eigenlijk het tegenovergestelde van waarin wij zitten: gezamenlijk ademen met het hele publiek, het licht uit, de verbeelding aan. De liefde die ik voel voor podiumkunsten hoop ik met deze podcast te verspreiden.’

Meer luisterhonger?

Van de VolkskrantGroenteman in Quarantaine. Wekelijkse gesprekken door Gijs Groenteman met o.a. Kees van Kooten, Auke Kok, Merol en Tinkebell.

Voor je stemming: De Boos AntiCoronaDepressiePodcast. Tweewekelijks probeert Tim Hofman tips te geven luisteraars op te beuren

Over kunst: Dat kan mijn kleine nichtje ook. Kunstkenner Gisbert van Baalen en kunstleek Noortje Veldhuizen bezoeken lege musea waarbij Van Baalen uitlegt waar ze naar kijken

Over daten: de grappige Nederlandse podcast Datevermaak maakt nu afleveringen over daten met sociale restricties

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden