Recensie Materiaalmoeheid ***

Hoe Marek Šindelka zich verplaatst in de uitzichtloze situatie van een vluchteling, is ronduit indrukwekkend

Twee broers vluchten uit oorlogsgebied, maar raken elkaar onderweg kwijt. Dat is het simpele gegeven van Materiaalmoeheid, de nieuwe roman van de succesvolle Tsjechische schrijver Marek Šindelka (1984).

Anders dan zijn twee jaar geleden verschenen mozaïekvertelling Anna in kaart gebracht, die met zijn vindingrijkheid grote indruk maakte, moet Materiaalmoeheid het van de eenvoud hebben. We volgen de broers afzonderlijk, de oudste heet Amir, de ander wordt enkel met ‘de jongen’ of met ‘broertje’ aangeduid.

In het eerste hoofdstuk klimt de naamloze jongen over het hek van het detentiecentrum en vlucht het bos in, ‘met in zijn zak een zorgvuldig opgevouwen briefje met daarop de naam van een stad in het noorden. Daar ergens zit zijn broer.’

Materiaalmoeheid

***

Marek Šindelka

Uit het Tsjechisch vertaald door Edgar de Bruin. 

Das Mag;  278 pagina’s; € 19,99. 

Vervolgens gaan we terug in de tijd en lezen we hoe een mensensmokkelaar de motorkap van een bestelauto opent. Daaronder zit een ruimte waar Amir zich in moet verstoppen. Zijn doodsbange broertje kijkt toe, wat er verder met hem gebeurt krijgen we niet te horen.

Hoe Šindelka zich heeft weten te verplaatsen in de uitzichtloze situatie van een vluchteling, is ronduit indrukwekkend. Tot in de kleinste details beschrijft Šindelka hoe het is om de nacht in een winters bos door te brengen zonder te weten of je de volgende dag iets te eten zult vinden.

De vraag is alleen of het als roman werkt. De twee hoofdpersonen leren we nauwelijks kennen en de naamloze jongen roept eerder medelijden op dan sympathie. Hij zegt geen domme dingen, maakt geen foute keuzes. Net als zijn grote broer heeft hij het morele gelijk voortdurend aan zijn kant.

Daar komt bij dat Šindelka het vluchtverhaal ondergeschikt heeft gemaakt aan de vraag of de twee broers elkaar terug zullen zien. Dit werkt sentiment in de hand, bijvoorbeeld wanneer hij een hoofdstuk afsluit met: ‘Ze zijn samen. Ze blijven voor altijd samen.’

Gevolg is dat je na afloop vooral bewondering voelt voor Šindelka’s inlevingsvermogen, maar dat de lotgevallen van de twee broers je niet echt raken. Dat is jammer en het zal ook zeker niet de opzet van de auteur zijn geweest.

Beeld Uitgeverij Das Mag
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.