Taalgebruik!Woord van de week

Hoe makkelijk een mens zich bezondigt aan validisme

Dialect, jargon, straattaal of neologisme – elke week ontwaart de Volkskrant een opvallend woord. U bent toch geen validist?

Gedoe in Nijmegen. De gemeente presenteerde plannen voor een voetgangersbrug die een ‘ononderbroken, kilometerslange’ wandeling rondom de Waal mogelijk maakt. Maar op Twitter kwamen vragenstellers er al snel achter dat voor mensen in een rolstoel de route wel degelijk onderbroken zou zijn: er is geen ruimte voor hellingbanen en geen budget voor liften. Nijmegenaar Bram Wissink vatte het kordaat samen: ‘Als je geen geld hebt voor een brug die voor iedereen toegankelijk is, dan heb je geen geld voor een brug.’

Mensen die de progressieve taal van uitsluiting en rechtvaardigheid spreken, zullen zeggen dat de plannen van de gemeente validistisch zijn. Onder validisme verstaan zij dan: de discriminatie en stigmatisering van mensen met een beperking.

Zoals met alle emancipatiegevechten zijn er bijbehorende taalgevechten. Daar wordt het rechtvaardigheidsgevoel van de woord-van-de-weekschrijver op de proef gesteld: in de Handreiking Waarden voor een nieuwe taal, opgesteld voor de cultuursector, staat bijvoorbeeld dat de uitdrukking ‘blinde vlekken’ vermeden dient te worden, ‘Blinde mol’ is validistisch én racistisch.

Validisme-activisten vragen ons ook om geen gebruik meer te maken van woorden als ‘gestoord’, ‘idioot’ en ‘achterlijk’. Met geestelijk zieken werd immers hardvochtig omgesprongen, nu omschrijven we met die woorden mensen of zaken die we slechts vreemd of irritant vinden. Om Omtzigt er nog eens bij te slepen: CDA’ers gebruikten in WhatsApp-gesprekken de woorden ‘psychopaat’ en ‘gestoord’ om het dwarsliggende Kamerlid te omschrijven. Volgens Charlotte Bouwman, die al jaren strijdt voor verbeteringen in de geestelijke gezondheidszorg, zouden we er verstandig aan doen om dat soort ‘stigmatiserende termen voor mensen met ernstige psychische aandoeningen’ niet meer achteloos in krantenkoppen te plaatsen.

Misschien kunnen we klein beginnen en in ieder geval de twitteraars die zichzelf als ‘autist’ omschrijven omdat ze zo graag lijstjes bijhouden, een tik op de vingers geven.

Lees hier alle afleveringen van alle rubrieken van de pagina Taalgebruik! uit de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden