'Hoe lang kunnen we nog doorgaan met naaktselfies?'

Hoe lang kunnen we nog doorgaan met naaktselfies? Onschuldig zijn we niet meer, schrijft columnist Jean-Pierre Geelen in zijn mediacolumn Medialogica.

Heleen van Royen tijdens de opening van haar expositie Selfmade in het Letterkundig Museum Beeld anp
Heleen van Royen tijdens de opening van haar expositie Selfmade in het Letterkundig MuseumBeeld anp

Dat was misschien nog het meest onthullende aan die digitale diefstal van beroemde blootbeelden: 'Een naaktfoto versturen is het nieuwe voorspel'. Dat zei althans Geraldine Kemper - presentatrice van BNN's Spuiten & Slikken, dus zij kan het weten - deze week in DWDD. Iedereen (nou ja, iedereen: bestaan er ook gestolen naaktselfies van mannen?) doet het: van Jennifer Lawrence en Kim Kardashian tot onze eigen Manon Thomas en Heleen van Royen. De naaktselfie als sleutel voor succes; het opent zelfs de poorten van het Letterkundig Museum.

Er moet een - pardon - lekker stuk in zitten. Maar daar begon het gelazer al: de beeldredactie van deze krant aan de lijn. 'Wat gaan we erboven plaatsen?' Zonder voorspel leest u niet.

Het duivelse dilemma: elke afbeelding maakt je verdacht. De gestolen naaktbeelden plaatsen is een nieuwe schending van de privacy (die al geen privacy meer was), zo niet pure heling. De platen afplakken op de edele delen is schijnheilig, en helemaal niets plaatsen is voor anderen weer lafjes wegkijken door de fatsoenspolitie.

Het is in wezen dezelfde discussie als die rond de onthoofdingsfilmpjes van Amerikaanse journalisten door de beulen van IS. Niet alleen de gruweldaad is het nieuws, zonder beelden bestaat het niet. Media worstelen met de vraag wat te doen: waar de ene website zich niet wenst op te stellen als moraalridder en de links klakkeloos plaatst, treedt de hoofdredacteur van het VRT-nieuws in zijn eigen programma op om plechtig te verklaren waarom de omroep niet zal meewerken aan verspreiding ervan.

De tussenoplossing: een beklemmende still van vlak voor het moment suprême.

James Foley naast zijn beul. Beeld Videostill
James Foley naast zijn beul.Beeld Videostill

Eigen schuld
Aan tafel bij DWDD zat ook actrice Georgina Verbaan. Zij had zich in een column in NRCnext opgewonden over de kritiek die de beroemde vrouwen over zich heen hadden kregen. 'Je kan ook géén naaktfoto's maken', had ze tot haar ontsteltenis ergens gelezen. Dat sloot aan op het volksgevoel dat opsteeg uit een lezersenquête van De Telegraaf: 'Eigen schuld, moeten ze maar beter uitkijken', vond 74 procent van wakker Nederland. De bekende reflex over de aangerande vrouw: had ze maar niet zo'n kort rokje moeten aantrekken. Verbaan: 'Wanneer onze privacy geschonden wordt, krijgt niet de dader de volle laag, maar het slachtoffer.'

Begrijpelijk, die frustratie. Maar die gaat net voorbij aan het punt. De vraag is niet of je in het voorspel van nu naakte selfies mag maken. De vraag is hoe verstandig het is dat kapitaal te bewaren in rammelige kluisjes op een schoolplein waarvan het hek gaten vertoont en her en der kopieën van sleuteltjes op de grond liggen. Voor je het weet gaat een puistige puber ermee aan de haal.

Want wie had eigenlijk ooit beloofd dat iCloud veilig is? Apple, maar dat zegt niets. Het is best naïef om in het liefdesspel met je smartphone je hele selfie in de bleke handen te leggen van de Apple-nerds. Stalden beroemdheden hun gespaarde royalty's ook massaal bij Dirk Scheringa?

Het is een harde les die we te danken hebben aan 's werelds rolmodellen. Zoals model en privacyactiviste Ancilla Tillia deze week zei in Vandaag de dag (WNL): de iCloud is vaker gehackt. 'Het is heel apart dat dat nooit is opgepikt en dat er zoiets als dit voor nodig is om in de aandacht te komen.'

Heel apart, ja.

Intussen worstelt de mediaconsument met zijn eigen selfie. De vinger aan je linker muisknop wijst je priemend op je wankele zelf: de lijn tussen de onschuldige burger en een medeplichtige is flinterdun.

Oefening baart de kunst van de zelfbeheersing: zelf beging ik ooit de fout te klikken op de beelden van Saddam Hoessein die werd opgehangen. De shocktherapie hielp - de huidige onthoofdingsfilmpjes kunnen mij gestolen worden. Mijn zuiver journalistieke zoektocht naar bekend bloot stuitte deze week op geblokkeerde pagina's. Verdachte vrijgesproken wegens gebrek aan bewijs. Niet bezwijken voor verleiding, dat is het nieuwe voorspel.

Jean-Pierre Geelen is mediacolumnist voor de Volkskrant

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden