Interview Hisko Hulsing

Hoe kunstenaar Hisko Hulsing, ‘een lulletje uit Amsterdam’, de leiding kreeg over de serie Undone, een megaproject van Amazon

Hisko Hulsing in zijn studio in Amsterdam. Beeld Daniel Cohen

Hisko Hulsing was een kunstenaar in Amsterdam die prijzen won met zijn eigenzinnige animaties. Tot Amazon hem vroeg voor de surrealistische animatieserie Undone.

Animatieregisseur Hisko Hulsing (48) ontvangt zijn bezoek op een snikhete zomerdag in zijn privéatelier in een Amsterdamse volksbuurt. Er hangen posters van vergeten cultfilms aan de muur en het staat er vol met eigen schilderijen en illustraties, van oude zeehelden tot skeletten dansend boven een brandende stad. Aan zijn bureau zit de Nederlandse duizendpoot – regisseur, animator, schilder, illustrator, muzikant – op een wolk. De ambitieuze en uitdagende animatieserie Undone, door Hulsing geregisseerd en visueel vormgegeven, is voltooid en wordt binnenkort wereldwijd gelanceerd door het streamingplatform van Amazon.

We weten tijdens het gesprek in augustus dan nog niet eens hoe lovend de serie zal worden ontvangen. Twee weken na het interview noteert de recensieverzamelwebsite RottenTomatoes een score van 100% positieve recensies. Méér dan bijvoorbeeld Chernobyl van HBO, een van de meest gelauwerde series van dit jaar.

Superkracht of psychose?

Undone, gefinancierd en gemaakt in Amsterdam, Los Angeles en Austin, gaat over een jonge vrouw, Alma, die na een auto-ongeluk tijdelijk in coma belandt. In die toestand krijgt ze bezoek van haar overleden vader, die haar leert over haar verborgen talent. Nadat ze is ontwaakt, lijkt ze in staat om door de tijd te reizen. Het voelt alsof een onzichtbare hand haar af en toe oppakt om haar naar een andere tijd en ruimte te sleuren. Als ze haar gave leert beheersen, is ze mogelijk zelfs in staat om het verleden te beïnvloeden en zo de dood van haar vader te voorkomen. Of zit dit allemaal in haar hoofd? Haar familie maakt zich zorgen om haar geestelijk welbevinden en denkt aan een psychose of schizofrenie. Undone neemt de kijker – heel fijn – geen moment bij de hand en maakt het bestaan van haar mogelijke superkracht én de bedenkingen van haar familie aannemelijk. De scheidslijn tussen verschillende belevingen van de werkelijkheid wordt nog troebeler gemaakt door de bijzondere animatiestijl, waarvoor echte acteurs (onder wie Bob Odenkirk uit de series Breaking Bad en Better Call Saul als de vaderfiguur) werden gefilmd en vervolgens digitaal nagetekend. Daarover zo meer.

Hulsing begint met een disclaimer: ‘Ik moet uitkijken dat ik met dit interview niet te ego-achtig overkom. Dit is natuurlijk écht een teamprestatie geweest.’ In Austin werkten onder zijn supervisie 25 animatoren aan de serie, in Amsterdam, onder de vlag van productiebedrijf Submarine, waren dat er 90. ‘In Nederland is dit een productie van ongekende omvang – we mogen trots zijn dat we deze serie hier van de grond hebben gekregen.’

Uit de Amazon-serie Undone.
Uit de Amazon-serie Undone.

Prijswinnende animaties

Hisko Hulsing, de twee jaar oudere broer van tekenaar Milan (die onder meer een stripboekversie maakte van De aanslag van Harry Mulisch), studeerde in 1995 af aan de Willem de Kooning Academie in Rotterdam. Sindsdien maakte hij portretschilderingen, illustraties voor kranten en storyboards voor reclamebureaus, waarmee hij  tijd en budget creëerde om tegendraadse en persoonlijke animatiefilms te maken, stuk voor stuk geliefd onder een kleine groep animatieliefhebbers. Seventeen (2003), over een jongen die verdwaalt in zijn hallucinaties, draaide in de bioscopen als voorfilm van de geestige Amerikaanse indiekomedie American Splendor en werd ingezonden als Nederlandse kandidaat voor de korte animatie-Oscar. Zijn schitterende sfeerschets Junkyard uit 2012 (neergestoken man beleeft een psychedelische stervensdroom, ook de Nederlandse Oscarinzending) bracht hem onder de aandacht van documentairemaker Brett Morgen, die een animator zocht voor zijn Kurt Cobain-documentaire Montage of Heck (2015). De wijlen Nirvana-frontman liet een groot aantal cassettebandjes na vol dagboekachtige mijmeringen – Hulsing mocht een aantal momenten uit die tapes visualiseren, maakte al doende een degelijke documentaire uniek en brak definitief door.

Animatie uit de documentaire Kurt Cobain: Montage of Heck.

En toen vroegen de Amerikaanse producenten van Undone (geschreven door Kate Purdy en Raphael Bob-Waksberg van animatieserie Bojack Horseman) hem de scepter te zwaaien over het animatiewerk van Undone. Hij werd tevens benoemd tot regisseur en stond tussen de acteurs op de set. Hulsing schakelde het Amsterdamse productiebedrijf Submarine in en Undone werd in één klap het meest tot de verbeelding sprekende project in de Nederlandse animatiegeschiedenis.

Hij wijst op de schilderijen in zijn atelier. ‘Schilderen vind ik nog altijd het leukst om te doen, dat geeft een aangenaam gevoel van volledige controle.’ Knikt dan naar de postermuur: ‘Maar ik ben ook een enorme filmfreak, heb er altijd over gefantaseerd een film te regisseren. Nu kwamen mijn beide fascinaties samen. Stond ik daar op de set met Bob Odenkirk uit Breaking Bad, de beste serie ooit gemaakt, moest ik echt even in m’n arm knijpen.’

Het is een opmerkelijke stap, van veelzijdig kunstenaar in Amsterdam, die zich voornamelijk bekommert om zijn eigen werk, naar een soort supermanager van animatieteams in twee landen met in totaal 150 werknemers. ‘Dat ik, op internationale schaal een lulletje uit Amsterdam, het vertrouwen kreeg van Amazon en de producenten, zegt veel over het lef waarmee de serie is gemaakt.’

Animatietechniek uit 1915

En dan is de animatietechniek tegenwoordig ook nog vrij ongebruikelijk. Rotoscoping heet de methode waarmee eerst acteurs van vlees en bloed worden gefilmd om ze vervolgens na te tekenen, in een ruimte met groene muren waar pas later achtergrondschilderijen en animaties in worden geplakt. De techniek werd uitgevonden door animator Max Fleischer in 1915 en werd geregeld gebruikt voor klassieke animatie, waaronder Disneys Sneeuwwitje in 1937. De Amerikaanse filmmaker Richard Linklater is de bekendste hedendaagse voorganger van Hulsing, met de wisselend ontvangen animatiefilms Waking Life (2001) en A Scanner Darkly (2006).

De stijl dient in Undone nadrukkelijk een inhoudelijk doel. ‘Het zou mooi zijn als je jezelf afvraagt: waar kijk ik nou precies naar? Is deze scène een droom, een hallucinatie, een flashback? Als je dit met echte acteurs in een echte omgeving zou filmen is het antwoord op die vraag waarschijnlijk vrij snel duidelijk. Animatie zet je beleving van de werkelijkheid op losse schroeven. Zelfs de momenten die de realiteit moeten voorstellen, zijn verdacht.’

Hulsing: ‘Je moet je zo’n studio voorstellen als het decor van Lars Von Triers film Dogville, die zich afspeelt op een podium waarop slechts een paar lijnen zijn gekrijt waarmee het bestaan van een compleet dorp wordt gesuggereerd. De acteurs vertel je vervolgens dat dat ene kruis op de grond een piramide voorstelt en ze zijn klaar om te spelen.’

Hij hoopte in het begin zelf ook zijn bijdrage te leveren aan het animatiewerk, maar die hoop bleek ‘volkomen utopisch’. Hulsing werd écht regisseur, al beschouwt hij zichzelf het liefst als dirigent, die een belangrijke truc toepaste om het project te laten slagen: niet te veel micromanagen. ‘Dat leerde ik tijdens mijn storyboardwerk in de reclamewereld: wanneer een opdrachtgever mij op elk detail wilde bijsturen, gingen mijn hakken in het zand, voelde ik mij een soort printer van mijn opdrachtgevers. Ik wist uit eigen ervaring: als je een kader bepaalt en je team binnen dat kader zoveel mogelijk vrij laat, zul je zien dat ze floreren en veel beter werk leveren.’

Bob Odenkirk, nagetekend, in de serie Undone Beeld Amazon

Jong talent

Zijn team was jong, hier en daar mogelijk zelfs té onervaren. ‘Bij een paar piepjonge mensen, rond de 22 jaar, vroeg ik me af of ze het niveau wel aankonden.’ Je zou misschien zeggen dat iedereen bij een dergelijke productie direct op niveau moet presenteren, maar er is sowieso tijd nodig om iedereen op een lijn te krijgen, zegt Hulsing. ‘Talent een kans geven hoort daarbij. En daar blijkt echt ruimte voor te zijn, zeker in de periode waarin je bezig bent alle neuzen dezelfde kant op te krijgen. Er ontstond iets bijzonders: bijna alle jonkies trokken zich op aan de ervaren animatoren. Het grote voordeel van jonge mensen is dat ze alles tien keer zo snel leren. Ik was vroeger ooit anderhalf jaar op zoek naar een boek met uitleg over het tekenen van plooien, zoiets vinden zij in een paar minuten.’

In het eindresultaat is het persoonlijke karakter van de animatie zichtbaar, zegt Hulsing. Hij deed een oproep aan Amazon: benadruk alsjeblieft dat voor de achtergronddecors van deze serie achthonderd handgeschilderde olieverfschilderijen zijn gemaakt. ‘Dat is het mooie van dit project: we combineren 17de-eeuwse schilderkunst met de modernste digitale technieken. Modern spektakel is technisch vaak perfect, maar daarmee ook volkomen steriel. Het ouderwetse vakwerk geeft de serie een warmte en persoonlijkheid die ik tegenwoordig te weinig voel.’

Undone is in Nederland nu te zien op Amazon Prime. Op 30/9 staat de serie centraal tijdens een animatieseminar op het Nederlands Film Festival in Utrecht, waarbij Hisko Hulsing en producenten Bruno Felix en Alex Dowding te gast zullen zijn.

Rots in een lift

Naast het Amsterdamse Submarine is ook The Tornante Company van voormalig Disneydirecteur annex multimiljardair Michael Eisner producent van Undone. Een kennismaking in Eisners woning in Malibu, onder de rook van Los Angeles, bezorgde animatieregisseur Hisko Hulsing een klassieke Hollywoodervaring. ‘Hij heeft een gigantische mansion op een rots en ín die rots heeft hij een lift laten bouwen naar zijn privéstrand. Een soort middag in een James Bondfilm was dat.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden