De gidsThrillers

Hoe J.K. Rowlings wokeness zich tegen haar keerde

Beeld Sabine Van Wechem

Van woke oermoeder tot woke vijand: hoe J.K. Rowling met haar nieuwe thriller in de beklaagdenbank belandde.

Rob van Scheers leidt u door de wereld van de thriller. Hugo Blom doet dat volgende week over luisterboeken, Pjotr van Lenteren praat u daarna bij over jeugdboeken.

Norman Bates, kan die dan nog wel? Vast niet woke genoeg. Norman Bates, de psychopaat in zijn afgelegen motel. Anthony Perkins speelt deze seriemoordenaar in Hitchcocks Psycho (1960) in vrouwenkleren, een moordenaar met een moedercomplex, de freudiaanse boventonen stralen je tegemoet. Hitchcock nam een enorm risico met zijn grensverleggende – de douchescène! – film. Zestig jaar later staat Psycho, naar de roman van Robert Bloch uit 1959, op het lijstje thrillers van het gezaghebbende American Film Institute nog steeds op nummer 1. Niemand nam het Perkins kwalijk dat hij Bates zo sinister neerzette, integendeel. En als Maartje ’t Hart op het Boekenbal verscheen, dacht ook niemand: pas op, daar heb je Norman Bates!

Beeld Boekerij

Waarom houden mensen van thrillers? Wat zegt dat over ons? Het is een bezwering van de eigen angsten en demonen. Het is ook een milieu bezoeken waar je zelden komt. En niet minder: entertainment. Lekker griezelen zit er al van jongs af aan in. J.K. Rowling wist er wel raad mee. Een hele generatie groeide op met de altruïstische tovenaarsleerling Harry Potter, meer dan 500 miljoen exemplaren vol gegriezel zijn er verkocht. Nadat Rowling de reeks in 2007 had afgerond, zocht ze naar een nieuw genre. Ze kwam uit bij thrillers. Niet zo vreemd: griezelen voor volwassenen. Bij haar doorstart nam ze in 2013 een pseudoniem aan: Robert Galbraith – dat lag natuurlijk al na een paar weken op straat. Geen publiciteitsstunt, hield ze vol, schrijven in de anonimiteit was haar liever geweest.

In het Angelsaksische taalgebied is onlangs de vijfde episode verschenen over privédetective Cormoran Strike en zijn sidekick Robin Ellacott: Troubled Blood (Sphere; €19,99). De Nederlandse vertaling Kwaad bloed (Boekerij; € 24,99) volgt op 20 oktober. Dat kun je wel zeggen, ja: kwaad bloed. Nog voordat het boek in de winkels lag, brak er een rel uit. De reden? Er is sprake van een seriemoordenaar, ene Dennis Creed, een man die zich tijdens zijn daden hult in vrouwenkleren. Precies zestig jaar na Norman Bates klonk het op Twitter: dit is niet woke! Onnodig kwetsend en stigmatiserend voor de lhbti-gemeenschap, net als eerder dit jaar Rowlings opmerkingen over sekse en vrouw-zijn. Ze was toch altijd zo feministisch? Hashtag: #RIPJKRowling.

Het heeft iets tragisch. De generatie hipsters van twintigers en dertigers die leerden lezen en schrijven middels de fantasiewereld van Harry Potter kunnen blijkbaar het echte leven niet meer aan. Rowling heeft ze woke gemaakt, en nu keert woke zich juist tegen haar. Dat ze het personage van Dennis Creed losjes baseerde op twee bestaande seriemoordenaars met eenzelfde methodiek – Jerry Brudos en Russell Williams – ging in het pandemonium even verloren. En ik zeg het er maar even bij: voor Norman Bates leende auteur Robert Bloch ook uit de ongezouten werkelijkheid, en in Nederland hadden we Hans van Z.

Transfoob? Inmiddels heb ik Troubled Blood gelezen. Een bekwame thriller, met 944 pagina’s belachelijk lang, de Nederlandse vertaling telt 1.056 pagina’s. Maar daar gaat het nu even niet om. Waar het om gaat, is dat Dennis Creed slechts een van de elf verdachten is in een cold case waarbij de arts Margot Bamborough op 11 oktober 1974 in nachtelijk Londen is verdwenen. Creed kon weleens een rookgordijn van de schrijver zijn. Zo van: spiegel! – even kijken of jullie in je eigen vooroordelen trappen. Past ook helemaal bij de toon van het boek. Privédetective Cormoran Strike is een oud-militair die een onderbeen verloor in Afghanistan. Zijn prothese komt hem in zijn werk heel slecht uit. Sidekick Robin is verwikkeld in een bloederige echtscheiding. Alle personages zijn gebutst door het leven, heus niet alleen die Dennis Creed. Een rel om niets, er zijn vandaag wel andere dingen om je druk over te maken dan onderhoudend entertainment.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden