OmslagStatue of Liberty

Hoe het Vrijheidsbeeld de ondergang kan verbeelden

Een trots symbool kun je ook omkeren.

Geen groter zinnebeeld van de glorie van de Verenigde Staten dan het Vrijheidsbeeld, het torenhoge monument dat sinds oktober 1886 verrijst op een eilandje in New York Bay. De met een koperen fakkel uitgeruste reuzin was een geschenk van Frankrijk bij het eeuwfeest van de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring en heet officieel La liberté éclairant le monde, de vrijheid die de wereld verlicht.

John Blanchard, 1959.

Zoals het gaat met symbolen: ze kunnen ook in omgekeerde zin worden ingezet. Een aangetast Statue of Liberty is in sciencefictionverhalen het geijkte beeld om de ondergang van de VS (of de hele beschaving) te verbeelden. Voor de toekomstroman After the Rain van John Bowen tekende John Blanchard in 1959 een Vrijheidsbeeld dat tot haar neus onder water staat, een tafereel dat met dubbele kracht terugkeerde op de heruitgave van 1965.

John Blanchard, 1965.

In dezelfde periode maakten Alex Schomburg en Howard Purcell verwante illustraties voor de pulpblaadjes Amazing Stories en Fantasy and Science Fiction. Op de aflevering van december 1966 van het laatste blad klauteren griezelige toekomstmannen over de neergestorte resten van het Vrijheidsbeeld.

Alex Schomburg, 1964.
Howard Purcell, 1966.

Een geschonden Lady Liberty fungeert ook op recente boeken die waarschuwen voor de neergang van de Verenigde Staten als verlichte wereldmacht. Op Suicide of the West van de conservatieve denker Jonah Goldberg (sweeping ondertitel: ‘How the Rebirth of Tribalism, Populism, Nationalism, and Identity Politics is Destroying American Democracy’) verscheen in 2018 het gezicht van het Vrijheidsbeeld dat in stukken uiteenspat.

Crown Forum, 2018.

Hoe één beeld verschillende ideologieën kan dienen, zien we op John W. Tomacs omslag voor het tijdschrift The New Yorker van 13 februari 2017: de gedoofde fakkel van de lichtbrenger, ‘Liberty’s Flameout’, verwijst hier naar het eerste jaar van Trumps presidentschap. Dezelfde fakkel zien we op Hoe overleef je een autocratie? van onderzoeksjournalist Masha Gessen, de vertaling van Surviving Autocracy (Riverhead Books, 2020).

John W. Tomac, 2017.

In de geest van Tomac gebruikt het Haarlemse Buro Blikgoed de smeulende vlam als verbeelding van Gessens gitzwarte ondertitel: ‘Donald Trump en de vernietiging van de Amerikaanse democratie.’

Buro Blikgoed, 2020.

Masha Gessen: Hoe overleef je een autocratie?

Ontwerp Buro Blikgoed. De Bezige Bij; € 22,99.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden