Film Genesis 2.0

Hoe het mammoetjong dat vijf jaar geleden werd gevonden ten prooi viel aan egoïstische wetenschappers

Het karkas van de ‘bloedende mammoet’ Yuka, in 2013 tentoongesteld in Japan. Beeld AFP

Toen in Siberië een mammoetkalf werd gevonden, was de opwinding groot. Even dna afnemen en mammoeten zouden zó weer rondlopen. Dat liep anders. 

Vijf jaar geleden geschiedde er een soort bijbels wonder in het hoge noorden. Zie, een bloedende mammoet! Opgeduikeld uit de dooiende permafrost van een van de gure Siberische eilanden, hoog in de Arctische oceaan. En inderdaad zien we in de documentaire Genesis 2.0 hoe een dikke, rode stroop traag uit een ijsmuur drupt – een ijsmuur die bij nader inzien het dode lijf van een 29 duizend jaar oud mammoetkalf bevat.

Dat werd prompt wereldnieuws. Nooit eerder had men zo’n intacte mammoet gevonden. Het kon eigenlijk maar één ding betekenen, speculeerde men. Nog even en het fameuze oerdier met de dikke rastaharen stapt weer rond, daar over de koude steppen van Siberië. Een koud kunstje om wat dna aan het karkas te onttrekken en de mammoet weer tevoorschijn te klonen. Ethici en biologen reageerden tobberig: is dat nu wel zo’n goed idee, en wat zou de machtige mammoet er zelf eigenlijk van vinden, nu zijn natuurlijke habitat allang is verdwenen?

Maar die zorgen waren toch wat voorbarig. Wat er jaren later ook rondstruint over de vlakten van Siberië: geen mammoet te bekennen. In zijn nieuwe documentaire laat de gelauwerde Zwitser Christian Frei (The Giant Buddhas, War Photographer) samen met de onbekende Russische filmer Maxim Arbugaev zien waarom.

Zo wordt de bloedende mammoet niet uit het ijs getrokken door wetenschappers in maanpakken, maar door een bende getroebleerde, bijgelovige schatgravers met afgebrokkelde tanden. Ivoorjagers, aangetrokken door het grote geld dat zo’n kromme slagtand kan opleveren. Even mooi als veelzeggend: het moment waarop een van de mannen een hap neemt van de diepgevroren mammoet.

Nog een geluk dat de broer van een van de jagers de directeur is van het plaatselijke mammoetmuseum, een desolaat oord vol stoffige nepmammoeten. Het dier gaat in stukjes gezaagd mee naar Zuid-Korea, naar het kloonlaboratorium van de van ijdelheid glimmende celbioloog Woo Suk Hwang. Ooit was hij het wonderkind van de kloonbiologie, maar sinds hij werd betrapt op wetenschapsfraude is hij nog slechts actief als kloonarts van dode huisdieren.

Zo is iedereen rond de wondermammoet vooral bezig met zichzelf. De Chinese onderdirecteur, die vol is van zijn dna-apparatuur. Het staats-dna-bedrijf, dat de mammoet al heeft rondlopen in een reclamefilmpje. En in de VS geneticus George Church, die het project ziet als uithangbord voor zijn vakgebied. De mammoet zelf verdwijnt ondertussen ook letterlijk steeds meer uit beeld. Hij wordt ophakt in steeds kleinere mootjes, tot er slechts wat friebeltjes vlees in een petrischaaltje resteren.

In het modderige hoge noorden van Siberië vertelt een van de ivoorjagers over een jongen die veel geluk had bij de slagtandjacht. De ene na de andere mammoettand trok hij uit de drassige koude bodem. Tot hij naar huis ging en stierf.

‘Dat zet je aan het denken’, zegt de man, duister turend in de camera. ‘Het is een slecht voorteken, om een mammoet uit de grond te halen.’

Genesis 2.0. Christian Frei, Maxim Arbugaev. 2018.

Komt een mammoet bij de dokter

Zo'n mammoet klonen, kan het echt? Al eerder schreven we een stappenplan hoe zoiets zou werken.

Kloon je huisdier

Volkskrant-verslaggever Dennis Rijnvis ging al eens langs bij kloonarts Woo Suk Hwang, en was er getuige van de geboorte van een kloonhondje.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.