Hoe Helena Basilova haar vaders muziek ontdekte

Eerbetoon aan het vergeten oeuvre van een dromerige componist.

Alexander Basilov (1946-2007)

Vijf jaar geleden ontving pianiste Helena Basilova, geboren in Rusland en opgegroeid in Nederland, een doos uit haar vaderland. In de doos zaten documenten van haar overleden vader Alexander Basilov: brieven en handgeschreven bladmuziek. Basilov (1946-2007) was pianist en componist, een leerling van de beroemde componist Alfred Schnittke, en een invloedrijk figuur in het muziekleven van Moskou. Buiten Rusland is hij echter nauwelijks bekend. Onterecht, vindt zijn dochter, die zondag zijn werken voor het eerst uitvoert voor publiek.

Hoe kwam je aan die doos?

'Via zijn laatste vrouw. Mijn vader, die altijd in Rusland is blijven wonen, overleed tien jaar geleden. Enkele jaren later zocht zijn vrouw zijn spullen uit, en heeft de composities via mijn broer aan mij overgedragen. Ik ben de enige musicus uit mijn vaders familie, dus ik was de enige die daar iets mee zou kunnen doen.'

'Het meeste is voor kleine bezetting, met pianowerken, liederen, koorwerken en stukjes voor kinderen. Hij waardeerde de Russische traditie en eerde zijn leermeesters, en tegelijkertijd zocht hij het experiment. De muziek klinkt melancholisch, dromerig, emotioneel. Je hoort invloeden van Schnittke, maar ook van Rachmaninov en volksmuziek. Soms is het jazzy. Voor hem waren kleur, klank en sfeer belangrijker dan structuur.'

Helena Basilova Beeld Amanda Heck

Je hebt er met bloed, zweet en tranen aan gewerkt, zei je.

'Het was een soort psychoanalyse om hiermee bezig te zijn. Door het spelen van zijn muziek dacht ik na over de relatie die ik had met mijn vader. Het was pijnlijk soms, via de muziek leerde ik over zijn verdriet en pijn. Het was alsof ik in zijn ziel aan het rondzweven was. Uiteindelijk was het niet alleen zwaar, maar vooral mooi. Een van de ontroerendste momenten was toen ik een werk vond 'voor mijn dochters tweede verjaardag' - voor mij dus. Een eenvoudige, prachtige melodie.'

Waarom verdient hij een groter publiek?

'Mijn vader komt uit de gouden tijd van de Russische pianoschool. Hij studeerde bij Stanislav Neuhaus, die veel beroemde pianisten opleidde, zoals Radu Lupu. Veel van mijn vaders collega's vertrokken naar het Westen, zoals Lupu en Sofia Goebajdoelina. Niettemin was er eind twintigste eeuw een rijk muziekleven, waarin mijn vader een bekende figuur was. Hij organiseerde concerten in Moskou en in de datsja van schrijver Boris Pasternak, en schreef er nieuwe muziek voor. Na de ineenstorting van de Sovjet-Unie was het muziekleven van Moskou nog steeds niet echt verbonden met de rest van de wereld. Dat is interessant: de muziek uit die periode staat op zichzelf, ze is nauwelijks van buitenaf beïnvloed.'

Was het zijn wens dat jij zijn muziek zou uitgeven?

'Ik denk dat hij het zelf had willen doen, maar er niet aan toe was gekomen. De selectie die nu door Donemus is uitgegeven, is slechts een klein deel, ik heb nog stapels liggen. Het belangrijkste is dat mijn vaders muziek weer tot leven is gekomen en voor iedereen beschikbaar is. Het is mijn eerbetoon aan hem.'

Zondag 28/1 in de Uilenburgersjoel, Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.