Taalgebruik!Woord van de week

Hoe groter de kans dat de klant ongelukkig wordt, hoe meer die als een kleuter wordt toegesproken

Dialect, jargon, straattaal of neologisme – elke week ontwaart de Volkskrant een opvallend woord. Onopgemerkt is de taal verikeaïseerd.

Djuna Kramer

Het Genootschap Onze Taal heeft een nieuwe huisstijl en spreekt voortaan lezers van de site of het tijdschrift aan met je en jij. Iets wat volgens taalkundige Marc van Oostendorp 25 jaar geleden ondenkbaar zou zijn geweest. Destijds tutoyeerde alleen meubelgigant Ikea zijn klanten, schrijft hij, maar langzaam en onopgemerkt is de taal ‘verikeaïseerd’ en zijn we gewend geraakt aan het gejij.

Ik zou willen betogen dat verikeaïsering nog verdergaat dan alleen informele aanspreekvormen. Wie weleens een Ikea-handleiding heeft gezien, vol vrolijke, éénlijnige poppetjes met schattige gereedschapjes, weet dat het bedrijf je niet zozeer benadert als een kennis, maar meer als een kleuter die uitgelegd moet krijgen hoe je het ronde blokje in het ronde gat stopt. Alleen dan is het ronde blokje schroef 573B en het ronde gat de hel.

Onder meer ING lijkt goed naar Ikea te hebben gekeken. Bij het verplichte ‘heridentificeren’ in de app van de bank krijg je een aantal veel te breed lachende, oranje poppetjes met teksten als: ‘Nog één stapje, en dan ben je klaar!’ Dan kondigt de app aan dat er nu eventjes een ‘speciale selfie’, gemaakt zal worden, waarna er een gezichtsscan volgt met heftige lichtflitsen in alle kleuren. Een ervaring die in combinatie met die blije figuurtjes en de tekst ‘ben jij het echt?’, haast niet anders te omschrijven is dan dystopisch.

Hoe groter de kans dat de klant ongelukkig wordt, hoe meer die moet worden betutteld, lijkt de logica van de verikeaïsering. Ja goed zo, nee, niks aan de hand hier, houd je paspoort maar gewoon heel eventjes tegen je telefoon, oké? Dan gaan we even je chipje lezen en mag je straks een lolly uitzoeken.

Lees hier alle afleveringen van alle rubrieken van de pagina Taalgebruik! uit de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden