Beeldvormers Evo Morales als vluchteling

Hoe Evo Morales zichzelf als vluchteling neerzette

De rubriek Beeldvormers onderzoekt hoe een foto onze kijk op de werkelijkheid bepaalt. Deze week: de verdreven president.

In een post op Twitter zet de afgetreden Boliviaanse president Evo Morales zet zichzelf neer als ‘vluchteling’. Beeld AP

‘De afgelopen week was echt een rollercoaster. Ga maar na: eerst mijn huis uit gevlucht voor woeste politieke tegenstanders die de boel kort en klein hebben geslagen. De nacht daarna doorgebracht op een kille vloer in Cochabamba, onder niet meer dan een laken als dak en met een kleedje als matras. Vervolgens in een luxe jet van het Mexicaanse leger uit Bolivia geëvacueerd. En nog geen 24 uur na mijn landing in Mexico-Stad met een medaille onderscheiden en door de burgemeester op een feestelijke ceremonie uitgeroepen tot eregast.’

Nee, de zondag afgetreden president van Bolivia, Evo Morales, heeft dit níét gezegd – het taalgebruik alleen al staat te ver af van de 60-jarige Boliviaan, de eerste inheemse leider van Bolivia, die in 2005 nog met zoveel enthousiasme en geestdrift in zijn eigen land en door de internationale gemeenschap werd onthaald. Zoals iedere weldenkende krantenlezer of twitteraar zo’n citaat uit het ongerijmde herkent, zo onderscheidt die ook de valse beeldvorming die de gevallen volksheld met zijn spartaanse logeerpartijtje tentoonspreidde.

Morales heeft, zo valt te lezen in de profielen die dezer dagen in de media over hem verschenen, veel goeds gedaan voor de indiaanse bevolking van het straatarme Bolivia. Zo verhoogde hij de steun aan de armen en gaf hij de ouderen een begin van een pensioen. Zijn indiaanse afkomst hielp bij de bestrijding van het racisme dat is ingesleten in de Boliviaanse politiek. Hij groeide uit tot een volksheld, reisde over de wereld en ontmoette talrijke wereldleiders. In 2006 was hij ook in Nederland, waar hij werd ontvangen door toenmalig koningin Beatrix.

De wereld is vergeven van de politiek leiders die met de beste bedoelingen aan hun taak begonnen, maar zich gaandeweg ontpopten als machtswellustelingen en plucheklevers. Onder hen ook Morales, die in zijn beginjaren veel sympathie oogstte vanwege zijn progressieve opvattingen, kleurrijke inheemse kleding en zachtmoedige gezichtsuitdrukking. Maar hij lapte een referendum over verlenging van zijn presidentiële mandaat in 2016 aan zijn laars. Claimde de winst van de recente verkiezingen die volgens de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS) frauduleus verliepen. Sloeg geen acht op de massale protesten tegen hem. En vertrok pas toen het land in brand vloog en het leger hem formeel ‘verzocht’ te gaan.

De grond werd Morales, heel ouderwets, te heet onder de voeten. Terwijl hij vluchtte voor de tegenstanders die zijn woning vernielden, vatte Bolivia vlam. Duizenden foto’s getuigen van het blinde geweld dat er plaatsvindt. Meer dan zestig stadsbussen gingen bij een brand in vlammen op. Politiebureaus werden geplunderd, de straten zijn vergeven van het traangas, veiligheidstroepen schieten zelfs granaten in woningen, bebloede voor- en tegenstanders van Morales gaan elkaar te lijf.

Op het moment dat zijn land in chaos verviel en een machtsvacuüm ontstond, had de president zijn eigen zorgjes: hoe zet ik mezelf voor het oog van mijn aanhangers en de rest van de wereld neer als de vluchteling die ik ben? Hij vleide zich in Cochabamba neer op het kleed met blokjespatroon. Keek nog even op zijn mobiele telefoon en verstopte zich in het geïmproviseerde tentje dat uit een laken en vier touwtjes was samengesteld. Heeft u geen kussen nodig, señor presidente, zal de trouwe aanhanger bij wie hij gastvrij onderdak had gekregen bezorgd hebben gevraagd. Of een dekentje? Het koelt hier ’s nachts flink af. Bescheiden doch beslist zal Morales hebben geweigerd, want hij wilde niemand tot last zijn. En toen drukte de (vermoedelijke) assistent die zijn Twitteraccount beheert af en zond de foto de wereld in.

Hoelang zal Morales daar zo zijn blijven liggen? Schoenen nog aan, schedel op de tegels, boxje met tandenborstel en reistubetje tandpasta tegen de kruin? Niet lang, vermoed ik, zijn houding verraadt dat hij er alleen ligt om te poseren. En zou de heer of vrouw des huizes werkelijk niet desnoods het eigen bed ter beschikking hebben gesteld om de hoge gast het onthaal te geven dat hem toekomt?

Oud-president Evo Morales poseert met een Mexicaanse vlag in het vliegtuig naar Mexico. Beeld EPA

Daags na de nacht in Cochabamba zien we Morales op een foto van persbureau AP breeduit lachend in het vliegtuig waarmee Mexico hem ophaalt. Hij draagt andere schoenen, heeft een colbert aan en vleit zich met de ochtendkranten gerieflijk neer in zijn met leer beklede stoel. Hij is ontwaakt uit de nachtmerrie van Bolivia. Het ministerie van Buitenlandse Zaken van Mexico verspreidde ook een foto van de gevallen president in het vliegtuig. Op die foto is een Mexicaanse vlag over Morales gedrapeerd, een hartelijk welkom.

Nog geen 24 uur later wordt de vriendschap tussen Mexico en Morales bezegeld met een medaille op zijn borst, uitgereikt door de burgemeester van Mexico-Stad. Na afloop van de ceremonie verlaat Morales het stadhuis, omringd door veiligheidslieden, zwaait naar fotografen en wat belangstellenden op straat en wordt per regeringsvoertuig afgevoerd. Het zou zomaar zijn laatste luxe ritje kunnen zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden