Hoe een vluchtelingen-echtpaar probeert te aarden in Nederland

Wat er gebeurt met vluchtelingen die de zee zijn overgestoken, en andere ontheemden.

Ontheemd!.

Hoe vind je je weg in een nieuw vaderland? De opera Ontheemd! van orkest de Ereprijs draait om een vluchtelingen-echtpaar dat probeert te aarden in Nederland. Eerder dit jaar zagen we in een andere nieuwe opera, Fortress Europe, een toneel bedekt met wrakhout en stapels oranje reddingsvesten, een actueel en indringend beeld. Wat er terechtkomt van vluchtelingen die de Middellandse Zee zijn overgestoken en asiel hebben gekregen, is minder zichtbaar. In Ontheemd! wordt ingezoomd op twee mensen die door het toeval van plaats en tijd zijn losgerukt. De in Teheran geboren componist Kaveh Vares schreef de muziek. Librettist Marjolein Bierens vertelt over de productie.

'Bij het zien van al die bootjes met vluchtelingen, ontwortelde mensen, vroeg ik me af hoe je het gevoel van de veranderende tijd kon vormgeven. Ik ben documentaires gaan kijken over vluchtelingen. Ik zag onder anderen vluchtelingen die een lied uit hun geboorteland zingen. Ook al wonen ze al lang hier, je voelt aan alles dat hun ziel nog ergens anders is. Een Arabische man die de Nederlandse taal goed beheerste, zong een lied in een café. Tijdens het zingen brak zijn stem. Ik dacht: dáár gaat het om. In dát moment ligt ontheemding besloten.

Onthechting

De vrouw in Ontheemd! maakt huizen schoon, haar man brengt haar iedere ochtend weg - ze hebben hun routine gevonden. Zij heeft een intieme relatie tot de huizen die ze schoonmaakt. Door dat schoonmaken wist ze de sporen uit van de tijd en intussen laat ze haar gedachten stromen. Haar man loopt door de stad en probeert zijn nieuwe wereld te doorgronden, de andere tradities, andere gewoonten, een andere taal, andere goden, een andere relatie ten opzichte van vrouwen en veel meer andere dingen. Soms wordt hij ingehaald door beelden uit het verleden. Zoals zij zich binnenshuis probeert te verhouden tot haar nieuwe wereld, zo doet hij dat buitenshuis.

Ontheemd! gaat niet alleen over vluchtelingen maar ook over een soort onthechting die iedereen weleens ervaart in het dagelijks leven. Als je je verloren voelt bijvoorbeeld, of als je in een land bent waar je de taal niet spreekt. Niet voor niets vinden veel mensen het erg als een boom wordt omgezaagd. Een boom is geworteld, net als een mens.' Nell Westerlaken

Ontheemd!, onder leiding van Wim Boerman, tournee van 13/1 t/m 4/2.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden