Achtergrond The Kinks

Hoe een totaal geflopt album veranderde in hét meesterwerk van The Kinks

The Kinks Are The Village Green Preservation Society

Het beste album van The Kinks? Dúh: The Kinks Are The Village Green Preservation Society uit 1968. Toch was die plaat eerst een megaflop.

Het beste album van The Kinks? Tegenwoordig lijkt iedereen het eens: The Kinks Are The Village Green Preservation Society, het conceptalbum uit 1968.

Wat Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band is voor de Beatles, is Village Green voor The Kinks. De plaat staat in de lijst van vijfhonderd beste albums van het Amerikaanse tijdschrift Rolling Stone. Bij het vijftigjarig jubileum is nu een Super Deluxe Box Set verschenen: drie plakken vinyl, vijf cd’s met restmateriaal, drie replica’s van vinylsingles, een boek en memorabilia.

Prachtig allemaal, maar wanneer en door wie is nou net dit album tot Kinks-meesterwerk uitgeroepen? Bij verschijning was het een commerciële flop, daarna bleef het dertig jaar lang een van de vele ‘vergeten’ albums van The Kinks. De herwaardering, zeggen de nog levende originele bandleden Ray (74) en Dave Davies (71) en drummer Mick Avory (74), is van de laatste vijftien jaar.

Toen de 23-jarige Ray Davies het album inleverde, was de platenmaatschappij meteen ongerust: er stond geen hit op, terwijl de Londense groep nou juist gold als hitkanon.

De vuige riffs van You Really Got Me en All Day and All of the Night (1964), of juist Engelse miniatuurtjes als Sunny Afternoon (1966) en Waterloo Sunset (1967), dáármee waren The Kinks groot geworden. Hun hits stonden meestal niet op albums; het waren vaak losse singles. De albumverkoop bleef altijd al wat achter.

The Kinks

En nu dit: een weemoedig, folkachtig album, dat Davies aanvankelijk als soloplaat had bedoeld. Een plakboek van schetsen en portretten in sepia, samen een panoramische impressie van een verdwijnend Engeland.

Potentiële hits? Davies had het mooie Days achter de hand, dat hij niet op het album wilde hebben (maar wel op Europese persingen zou opduiken). Verder was er geen hit te bekennen. Dan in godsnaam Starstruck maar, dat in welgeteld één land de hitlijst haalde: nummer 13 in Nederland.

Nog een probleem: de thematiek van het album was a-modieus en in 1968 zelfs behoorlijk incorrect. Weg met establishment, truttigheid en conservatisme, brulde de jeugd. En nu wierpen The Kinks zich op als ‘Vereniging tot Behoud van de Village Green’: het dorpsplein, de nationale identiteit en cultuur, de normen en waarden? ‘God save the George Cross and all those who were awarded them’? Pardon?

Het kwam niet uit het niets. In de jaren ervoor manifesteerde Davies zich al als Engels romanticus in singles als Autumn Almanac, A Well Respected Man en Dedicated Follower Of Fashion. Village Green was de haast pastorale overtreffende trap: ‘preserving the old ways from being abused’. Of: ‘I miss the village green, the church, the clock, the steeple (...) fresh air and Sunday school.’

Het was een direct gevolg wat The Kinks in 1965 in de VS was overkomen. Net als The Beatles en de Stones wilden ze er dolgraag doorbreken, maar in plaats daarvan werden ze verbannen. Naar verluidt provoceerde een medewerker van tv-presentator Dick Clark de band met anti-Britse opmerkingen, waarop Ray Davies hem een dreun verkocht. De American Federation of Musicians (AFM) trok de vergunning van The Kinks prompt voor vier jaar in.

Weg Amerikaanse droom, waarop Davies zich naar eigen zeggen terugtrok in zijn Englishness. ‘Met You Really Got Me zeiden we: hier zijn we, we nemen je te grazen. Village Green zegt: kom ons maar zoeken, als je wilt.’

The Kinks Are The Village Green Preservation Society

De waardering kwam pas op gang toen rond 1994 de jaren van Cool Brittannia aanbraken. Onder premier Tony Blair ontstond een nieuw nationaal bewustzijn. Het was weer oké om de Union Jack op je gitaar te schilderen. Noel Gallagher (Oasis), Damon Albarn (Blur) en Jarvis Cocker (Pulp) hesen Ray Davies op het schild, al werd Village Green zelfs toen maar zelden als uitschieter van het oeuvre genoemd. Met een heruitgave en een ronkend persbericht deed de platenmaatschappij in 2004 de rest. En nu opnieuw, nu de tijdgeest rijp is voor, pakweg, een nostalgisch liedje over cricket spelen in de regen met je vriendje Walter: ‘Walter, isn’t it a shame our little world has changed?

De hitloze flop van 1968 is een meesterwerk geworden over het verval van nationale cultuur en traditionele gewoonten. 

Hoe Ray Davies ondertussen over de Brexit denkt? Hij geeft bij voorkeur vage, halve antwoorden. ‘Je moet je eigen lot bepalen’, zegt hij dan. Hij noemt de gebeurtenissen groot of beangstigend, zonder echt te zeggen dat hij tegen is.

Het is de ambivalentie waarmee hij op Village Green begon te spelen. Hij zou er nog even mee doorgaan op opvolger Arthur (Or the Decline and Fall of the British Empire) uit 1969, met Davies’ satirische (of toch deels serieuze?) ode aan koningin ‘Victóóória.’ 

Voor expliciete politieke statements moet je niet bij de minzame Ray Davies zijn, maar zijn liefde voor ‘Tudor houses, antique tables and billiards, strawberry jam, Sherlock Holmes, Moriarty and Dracula, little shops, China cups and virginity’ - daar is niets ironisch aan. Behalve dat van die maagdelijkheid dan misschien.

The Kinks: The Kinks Are The Village Green Preservation Society (50th Anniversary Edition). Sanctuary/BMG. Verkrijgbaar als enkele cd, dubbel-lp, dubbel-cd of Super Deluxe Box Set.

Van flop naar meesterwerk

In de jaren 1967-1969 verschenen nogal wat geflopte platen die nu als klassiekers gelden, zoals de onbegrepen debuten van The Velvet Underground en The Stooges. Village Green was niet het enige ambitieuze ‘conceptalbum’ dat in 1968 flopte maar vijftig jaar later als hoogtepunt van een oeuvre geldt: de ruige beatgroep The Pretty Things overkwam het met S.F. Sorrow. Ze zijn op afscheidstournee en zullen op 2 november in het Haarlemse Patronaat veel van het album spelen. In Nederland maakten The Outsiders het mee met CQ, óók uit 1968: nú bejubeld en mooi heruitgegeven, tóén een dusdanige flop dat de band er prompt het bijltje bij neergooide.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.