Opinie

Hoe een film die een Chinees La La Land moest worden om de onderdrukking van Oeigoeren te maskeren, flopt

Chinese filmkijkers laten een propagandafilm massaal onbekeken: te slecht. Een andere propagandafilm doet het wel goed; correspondent Leen Vervaeke legt uit hoe dat komt.

Promotiebeeld voor de geflopte film The Wings of Songs. Het schetst een idyllisch beeld van het culturele leven van de Oeigoeren.  Beeld RV
Promotiebeeld voor de geflopte film The Wings of Songs. Het schetst een idyllisch beeld van het culturele leven van de Oeigoeren.Beeld RV

Spectaculaire sneeuwbergen en helderblauwe meren en altijd wel iemand die spontaan in dansen of zingen uitbarst: dat is hoe Xinjiang dezer dagen wordt afgebeeld in de Chinese bioscopen. Daar speelt sinds kort de musical The Wings of Songs, een propagandafilm die tegenwicht moet bieden aan de verhalen over gevangeniskampen en dwangarbeid. Maar de Chinese kijkers lusten hem niet: niet omwille van de politieke boodschap, ze vinden het gewoon een slechte film.

The Wings of Songs toont drie vrienden – een Han-Chinees, een Kazach en een Oeigoer – die samen naar Xinjiang trekken om muzikale inspiratie te zoeken. De plot heeft weinig om het lijf, maar dient ter onderbouwing van de boodschap dat Xinjiang mooi en vredig is en de Oeigoeren vrolijk en geassimileerd. Van onderdrukking en mensenrechtenschendingen is geen sprake in deze Xinjiangversie van La La Land.

Geen sluier

Maar de propaganda schiet zijn doel voorbij: in het buitenland krijgt de film felle kritiek. De helft van de bevolking in Xinjiang is moslim, maar in de hele film is geen sluier of baard te zien, wat Beijings ongezonde visie op Xinjiang dus vooral bevestigt. De notie dat er geen genocide is omdat sommige Oeigoeren dansen en zingen, is ook nogal kortzichtig. ‘Genocide kan plaatsvinden op een mooie plek’, aldus Nury Turkel, een Oeigoers-Amerikaanse advocaat in The New York Times.

Ook in China zelf zijn de reacties vernietigend. Op Douban, het Chinese IMDb, geven de kijkers zo weinig sterren dat er geen totaalscore wordt berekend: die zou te gênant zijn. ‘Kunnen jullie alsjeblief stoppen met het maken van films als politieke taak?’, vraagt een reageerder. ‘Als werkgevers geen gratis tickets zouden uitdelen, wie zou deze film dan gaan bekijken?’ Een ander vraagt of hij ook een score onder nul kan geven.

Betere propaganda

Het is een aanfluiting, zeker gezien het feit Chinese regisseurs tegenwoordig tot veel betere propaganda in staat zijn, zoals het succes van de tv-serie Minning Town aantoont. De serie is een van de honderd mediaproducties die besteld zijn ter ere van de 100ste verjaardag van de CPC en is bedoeld om president Xi’s armoedebestrijding te loven. Ondanks die politieke ondertoon krijgt de serie lovende recensies en een score van 9,4 op Douban.

Minning Town vertelt het verhaal van Ma Defu, een onbeduidende partijfunctionaris in een godvergeten dorpje, die zijn medebewoners naar een nieuwe stad moet verhuizen om daar een beter leven op te bouwen. De dorpelingen willen niet, de nieuwe stad is nog in aanbouw en het opklimmen uit de armoede gaat met vallen en opstaan. Maar dankzij de toewijding van Ma en de Partij lukt het, en ze leven nog lang, rijk en gelukkig.

Levendig plot

Het succes van Minning Town is aan de levendige plot te danken, de overtuigende personages en het realisme: de acteurs spreken zelfs dialect. En vooral aan het feit dat de serie ook minder fraaie kanten van de geschiedenis laat zien: sommige partijfunctionarissen zijn bureaucratisch en statusgevoelig en maken de armoedebestrijding moeilijker. Het is een slimme zet: uiteindelijk zegevieren de goede functionarissen en door hun strijd lastiger te maken, is de triomf nog groter.

Het verschil: terwijl The Wings of Songs door staatsfilmbedrijf Tianshan is gemaakt, is Minning Town het product van de privéstudio Daylight Entertainment. Die maakte vroeger vooral romantische feuilletons, maar richt zich steeds meer op propaganda: daar zit het geld en de zendtijd. Maar dan wel propaganda volgens de wetten van de moderne televisie: de plot staat voorop, de politiek wordt subtiel op de achtergrond ingelepeld.

Leen Vervaeke is correspondent in Beijing.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden