Hoe deze broers met hun miljarden de mening van Amerika kopen

Charles en David Koch zorgen goed voor de belangen van rijk conservatief Amerika

Ze zijn voor absolute vrijheid, dus tegen belastingen. Ze zorgen zeer goed voor hun belangen en voor die van hun rijke, conservatieve netwerk. Nu hebben ze miljarden in Time gestoken.

Charles en David Koch. Beeld Getty/AFP

'Ik heb een ontmoeting met Charles en David Koch afgeslagen', twitterde de kersverse Republikeinse presidentskandidaat Donald Trump triomfantelijk. Laat ze maar met hun politieke marionetten gaan praten, dat is veel beter voor hen!'

Zo bevestigde Trump eind juli vorig jaar zijn sterkste campagnepunt: zijn totale onafhankelijkheid. Trump had maandenlang trots getrompetteerd dat hij geen geld aannam van 'special interests', en nu had hij zelfs de gebroeders Koch, de beruchte financiers van conservatieve politiek, een blauwtje laten lopen. Trump was niet te koop.

Toch liep David Koch op 8 november dat jaar met een grote glimlach rond in het Hilton Hotel op Manhattan waar Trump zijn verkiezingsoverwinning vierde.

De gebroeders Koch (spreek uit: Kook) zijn mannen met een lange adem. Als leiders van het op één na grootste privébedrijf van de Verenigde Staten, vlak na Cargill en ver voor Mars, zijn ze ook een belangrijke financiële steunpilaar van het Amerikaanse libertarische conservatisme. En steunpilaren zijn geduldig. Hun Amerikaanse droom geldt voor de lange termijn.

Zondag werd bekend dat de broers 650 miljoen dollar steken in de overname van Time Inc., de uitgever van ooit roemruchte bladen als Time, Life, Fortune en Sports Illustrated. De stadse uitgever uit New York wordt overgenomen door Meredith, een mediabedrijf in Iowa dat in 1902 begon met het blad Better Farming en nog steeds vooral bladen maakt voor de provincie: Better Homes & Gardens, MidwestLiving, Familie Circle en AllRecipes. In totaal is er 2,8 miljard dollar met de deal gemoeid.

Demonstranten voor het huis van David Koch in New York in 2014. Beeld afp

Miljoenenpubliek

Time zat in zwaar weer, door teruglopende advertentie-inkomsten en teruglopende journalistieke relevantie. In het jaar dat elk zichzelf respecterend medium wel met een primeur, reconstructie of reportage kwam over de stand van het land onder Trump, bleef Time aan de oppervlakte hangen. De belangrijkste onthullingen van de uitgever zijn de jaarlijkse lijstjes: de allerrijksten in de Fortune 500, de allermooisten in het badpaknummer van Sports Illustrated, de allerbelangrijksten in het Person-of -the-Year nummer van Time (het enige nummer waar Trump elk jaar over twittert, zoals afgelopen weekend).

Maar ondanks hun teruglopende belang hebben de titels nog wel een bereik van 200 miljoen lezers, en dat is een groot publiek - óók voor de Koch-broers. De vrees die in Amerika rondzingt: gaan zij de bladen nu gebruiken voor hun politieke doeleinden?

Intellectuele voorhoede

Honderden miljoenen hebben Charles en David de afgelopen drie decennia gegeven aan conservatieve stichtingen, denktanks, actiegroepen en campagnes. De Heritage Foundation, een belangrijke denktank in Washington, en het Cato Institute, een libertarisch bolwerk, vormen dankzij hun geld de intellectuele voorhoede van de conservatieve beweging. De twijfel die in Amerika bestaat over de opwarming van de aarde wordt gevoed door de Kochs, die hun fortuin te danken hebben aan de olie-industrie (hun vader Fred was de uitvinder van een nieuw raffinageprocedé voor ruwe olie, de basis voor Koch Industries).

Met hun 'duistere geld' financieren de Kochs ook zogeheten politieke campagnecomités, de PAC's en super-PAC's, die reclamespotjes laten zien en horen voor de kandidaten van hun voorkeur. Jarenlang waren deze comités aan banden gelegd, maar sinds een uitspraak van het Amerikaanse Hooggerechtshof in 2010 mogen bedrijven zich onbeperkt laten gelden in het politieke seizoen, zolang ze dat maar 'onafhankelijk' doen, en niet via een directe bijdrage aan de campagnekas. De gebroeders Koch hebben dat mechanisme volop gebruikt, niet alleen om hun eigen geld in goede politieke banen te leiden, maar ook dat van hun netwerk, gevormd door rijk en conservatief Amerika.

Vrijheid in extremis

Wat willen de twee broers (er zijn er in totaal vier, maar twee zijn met slaande ruzie de deur van het bedrijf uitgewerkt) nou eigenlijk? Ze zijn geen christelijke fundamentalisten, maar echte libertariërs. Ze zijn voor vrijheid in extremis. Abortus moet kunnen, het homo-huwelijk moet kunnen, ze zijn tegen immigratiebeperkingen en voor minder strenge straffen. Maar vrijheid betekent ook kapitalisme in de zuivere vorm: zo min mogelijk belastingen, zo min mogelijk regels, zo min mogelijk overheid in het algemeen.

Dus waren ze aanvankelijk tegen presidentskandidaat Donald Trump, met zijn populistische beloften van sociale zekerheid en grootschalige overheidsinvesteringen. Charles was duidelijk over de keuze tussen Trump en Clinton. 'Het is kiezen tussen een hartaanval en kanker', zei hij in juli tegen Fortune. Maar daarna gingen ze aan de slag, via hun achterkamertjes, en ze positioneerden, met hulp van Pence, een heel kabinet vol Republikeinse gelijkgestemden rond de president. Die glimlach op verkiezingsavond, zo schrijft Jane Mayer in het nieuwe voorwoord van haar boek Dark Money, was een voorbode.

Protesten in 2013 tegen de verkoop van aandelen van de Tribune Company aan de Koch broers. Beeld afp

'Passieve investering'

Wat willen ze nu met Time? De Kochs krijgen geen zetel in de directie of raad van commissarissen. Volgens een woordvoerder van Koch Industries gaat het om een 'passieve investering', en is de rol van het bedrijf vergelijkbaar met die van een bank. Niets inhoudelijks.

Anderen zijn er niet gerust op. De Kochs, indirect financier van de rechtse Daily Caller, probeerden in 2013 acht kranten over te nemen, waaronder de Los Angeles Times, de Chicago Tribune en de Baltimore Sun. Dat liep vast op protesten; nu hebben ze dus wel succes. 'De enige manier waarop de Kochs het publiek kunnen overtuigen zich geen zorgen te maken over klimaatverandering en regulering van fossiele brandstoffen is door hun eigen media-megafoon te creëren', zei Mary Bottari van het Center for Media and Democracy tegen de Guardian.

Afwachten of de Koch-broers Time weer invloedrijk gaan maken.

De Amerikaanse president Trump werd vorig jaar door Time uitgeroepen tot Persoon van het Jaar. Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.