Hoe de vallende man een fotografisch monument voor 9/11 werd

De rubriek Beeldvormers onderzoekt hoe een foto onze kijk op de werkelijkheid bepaalt. Deze week: Een fotografisch monument voor 9/11

Beeld ap

Elk jaar duikt de foto weer op. The falling man wordt hij genoemd, de vallende man. De man lijkt rechtstandig naar beneden te duiken, een been opgetrokken, met op de achtergrond de twee torens die binnen enkele uren uit de skyline zouden verdwijnen. We weten meer over de fotograaf dan over de vallende man.

Richard Drew (71) was een professionele persfotograaf voor persbureau Associated Press. En hoewel hij met zijn camera getuige was van historische gebeurtenissen - als een van de vier fotografen die aanwezig was bij de moord op Robert F. Kennedy - was hij op de ochtend van 11 september 2001 bezig met het fotograferen van zwangere fotomodellen, in het kader van de New York Fashion Week.

Tekst gaat door onder foto.

De besproken foto 'Falling Man'. Beeld ap

Terwijl hij daar was, hoorde hij van een cameraman van CNN dat er een ongeluk bij het World Trade Center was gebeurd. Vrijwel op hetzelfde moment werd hij door zijn chef gebeld: naar het WTC, nu. Drew nam de subway naar het WTC, een rit van 20 minuten. Toen hij bovengronds kwam stonden beide torens in brand. Een man met een bloedende hoofdwond kwam op hem aflopen en hij begon met fotograferen. Hij besloot voorbij de politielinten naar de plek te gaan waar de ambulances zich aan het verzamelen waren, de hoek van West Street en Vesey Street, met goed uitzicht op beide gebouwen. Daar hoorde hij van een agent dat het tweede gebouw door een verkeersvliegtuig was geraakt en dat er ook een toestel op het Pentagon was neergestort.

Een ambulancemedewerker zei: 'Oh my God, look!', en wees omhoog. Er vielen mensen naar beneden, uit de brandende toren. Drew richtte zijn camera. Met de vinger op de knop volgde hij een vallende figuur met zijn camera naar beneden. De motor drive zorgde voor een opeenvolging van beelden waarin die verschrikkelijke seconde wordt vastgelegd.

Beeld ap

Uren later, op het kantoor van AP, viel hem pas op dat in de sequentie van beelden van de vallende man één beeld anders was en, hoe verschrikkelijk ook, een zekere elegante compositie had. Dat was de foto die AP op het net zette en die de volgende dag, 12 september, in kranten over de hele wereld verscheen. Veel kranten kregen te maken met woedende lezersreacties op de foto, en het verhaal over de 'jumpers' (brandweerjargon) verdween uit beeld. Te pijnlijk, en snel vervangen door verhalen over de heroïek van de reddingswerkers en de oorlog die de aanslagen moest wreken.

De foto kreeg zijn naam in een artikel van Tom Junod in de Esquire van september 2003, waarin de journalist de moeilijke zoektocht beschrijft naar de identiteit van de 'falling man'. Er is nooit een officiële identificatie geweest, maar de kans is groot dat de man Jonathan Briley was, een 43-jarige geluidstechnicus die werkte in Windows on the World, het restaurant op de 106de verdieping van de North Tower. Elk jaar duiken er nog nieuwe details op: Briley is de broer van een van de leden van de Village People, bijvoorbeeld.

Die ene foto van Drew is een monument geworden, en hij een soort 'onbekende soldaat', zoals de man ook omschreven is. De grote Amerikaanse schrijver Don DeLillo wijdde de roman Falling man aan de foto en de gelijknamige documentaire van Henry Singer uit 2006 is nog steeds een van de indrukwekkendste documenten over 9/11.

Belangrijk moment voor de nabestaanden was de officiele erkenning van alle slachtoffers als slachtoffer van moord - waarmee het onderscheid tussen de mensen die sprongen en de mensen in de gebouwen werd opgeheven.

Beeld ap

De andere foto's van de serie worden zelden afgedrukt. Er valt weinig geruststellends over te zeggen: een man valt naar zijn dood.

Drew noemt zijn foto, The falling man, vredig: 'Ik heb niet zijn dood gefotografeerd, maar een deel van zijn leven.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden